ନିପେତୁରୁର୍ଵ୍ଯାଂ ଚ ତଥା ଵିନଦନ୍ତୋ ମହାରଵାନ୍। ଛିନ୍ନାଂଶ୍ଚ ତୋମରାନ୍ରାଜନ୍ମହାମାତ୍ରଶିରାଂସି ଚ
ସେମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କରି, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ରାଜା, ତୁମି ଦେଖିଲେ, ତୀର ଓ ବଡ଼ ହାତୀଚାଳକଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟାଯାଇଥିଲା।
ପରିସ୍ତୋମାନ୍ଵିଚିତ୍ରାଂଶ୍ଚ କକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ। ଗ୍ରୈଵେଯାଣ୍ଯଥ ଶକ୍ତୀଶ୍ଚ ପତାକାଃ କଣପାଂସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ରଙ୍ଗିନ ପିତାମ୍ବର, ଚମକୁଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ, ଗଳବନ୍ଧ, ଶକ୍ତି, ପତାକା ଓ ବର୍ଣ୍ଣିତ କବଚ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତୂଣୀରାନଥ ଯନ୍ତ୍ରାଣି ଧନୂଂଷି ଚ। ଭିନ୍ଦିପାଲାନି ଶୁଭ୍ରାଣି ତୋତ୍ରାଣି ଚାଙ୍କୁଶୈଃ ସହ
ତୁଣୀର, ଯନ୍ତ୍ର, ଧନୁଷ, ଚମକୁଥିବା ଗୁଳି, ଏବଂ ଅଙ୍କୁଶ ସହିତ ତୋତ୍ରା ମଧ୍ୟ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ଘଣ୍ଟାଶ୍ଚ ଵିଵିଧା ରାଜନ୍ହେମଗର୍ଭାନ୍ତ୍ସରୂନପି । ପତତଃ ପାତିତାଂଶ୍ଚୈଵ ପଶ୍ଯାମଃ ସହ ସାଦିଭିଃ
ହେ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଘଣ୍ଟା, କିଛି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭରା, ସେଠାରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଓ ପଡ଼ିଯାଇଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସାଜସଜ୍ଜା ସହିତ।
ଛିନ୍ନଗାତ୍ରାଵରକରୈର୍ନିହତୈଶ୍ଚାପ ଵାରଣୈଃ ।। ଆସୀଦ୍ଭୂମିଃକ ସମାସ୍ତୀର୍ଣା ପତିତୈର୍ଭୂଧରୈରିଵ
କାଟାଯାଇଥିବା ଅଙ୍ଗ ଓ ସୁଣ୍ଡ ସହିତ ହାତୀମାନେ ଏବଂ ମୃତ ହାତୀମାନେ ଭୂମିକୁ ଢାକିଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଗିରିପର୍ବତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଵିମୃଦ୍ଯୈଵଂ ମହାନାଗାନ୍ମମର୍ଦାଶ୍ଵାନ୍ମହାବଲଃ । ଅଶ୍ଵାରୋହଵରାଂଶ୍ଚୈଵ ପାତଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ସେ, ସେହି ବଡ଼ ହାତୀମାନେକୁ ଚୁର୍ମାର କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଦେଲେ।
ତଦ୍ଧୋରମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତସ୍ଯ ତେଷାଂ ଚ ଭାରତ। ଖଲୀନାନ୍ଯଥ ଯୋକ୍ରାଣି କକ୍ଷ୍ଯାଶ୍ଚ କନକୋଜ୍ଜ୍ଵଲାଃ
ତାଙ୍କ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେହି ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଇଥିଲା, ହେ ଭାରତ। ସେଠାରେ ଘୋଡ଼ାର ମୁହଁର ଲୋହା, ଯୁଗାଳ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କମରବନ୍ଧ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପରିସ୍ତୋମାଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଶ୍ଚ ଋଷ୍ଟଯଶ୍ଚ ମହାଧନାଃ। କଵଚାନ୍ଯଥ ଚର୍ମାଣି ଚିତ୍ରାଣ୍ଯାସ୍ତରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ କବଚ, ବଣ୍ଡୁକ, ବଡ଼ ଭାଲା, କବଚ, ଢାଲ ଓ ଶୋଭାମାନ ଆବରଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ରତତ୍ରାପଵିଦ୍ଧଆନି ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ମହାହଵେ। ପ୍ରାସୈର୍ଯନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଶ୍ଚ ଶସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵିମଲୈସ୍ତଥା
ସେଠାରେ ଏଠାଠାରେ ବିକିର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ବଣ୍ଡୁକ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଚମକୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଶସ୍ତ୍ର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ଚକ୍ରେ ଵସୁଧାଂ କୀର୍ଣାଂ ଶବଲୈଃ କୁସୁମୈରିଵ । ଆପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥିନଃ କାଶ୍ଚିତ୍ପରାମୃଶ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେ, କିଛି ରଥୀଙ୍କୁ ଲାଫି ଆକ୍ରମଣ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ଦାଗ ଦାଗ ଫୁଲରେ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି ଦେଖାଇଲେ।
ପାତଯାମାସ ଖଙ୍ଗେନ ସଧ୍ଵଜାନପି ପାଣ୍ଡଵଃ। ମୁହୁରୁତ୍ପତତୋ ଦିକ୍ଷୁ ଧାଵତଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵିନଃକ
ପାଣ୍ଡବ, ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ପତାକାଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କିଛିକ୍ଷଣ ଉଡ଼ି ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ।
ମାର୍ଗାଂଶ୍ଚ ଚରତଶ୍ଚିତ୍ରଂ ଵ୍ଯସ୍ମଯନ୍ତ ରଣେ ଜନାଃ । ସ ଜଘାନ ପଦା କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ଯାନ୍ଯାନପୋଥଯତ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚମତ୍କାର ଚଳନ ଦେଖି ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ କିଛିକୁ ପାଦରେ ପ୍ରହାର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଚିତ୍ରାଇଦେଲେ, ଆଉ କିଛିକୁ ଭଲି ମାରିଦେଲେ।
ଖହ୍ଗେନାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଚିଚ୍ଛେଦ ନାଦେନାନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଭୀଷଯନ୍। ଊରୁଵେଗେନ ଚାପ୍ଯନ୍ଯାନ୍ପାତଯାମାସ ଭୂତଲେ
ତାଲୱାରରେ କେତେକଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ, ଭୟଙ୍କର ହୁଙ୍କାରରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଉରୁବଳରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଅପରେ ଚୈନମାଲୋକ୍ଯ ଭଯାତ୍ପଞ୍ଚତ୍ଵମାଗତାଃ। ଏଵଂ ସା ବହୁଲା ସେନା କଲିଙ୍ଗାନାଂ ତରସ୍ଵିନାମ୍
ଅନେକ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ଭୀମସେନମୁପାଦ୍ରଵତ୍। ତତଃ କାଲିଙ୍ଗଯୈନ୍ଯାନାଂ ପ୍ରମୁଖେ ଭରତର୍ଷଭ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ରଖି, ସେମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହିପରି, କଳିଙ୍ଗ ସେନାର ମୁଣ୍ଡରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଶ୍ରୁତାଯୁଷମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୀମସେନଃ ସମଭ୍ଯଯାତ୍। ତମାଯାନ୍ତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ କାଲିଙ୍ଗୋ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ଶ୍ରୁତାୟୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭୀମସେନ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, କଳିଙ୍ଗ ନବଟି ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଭୀମସେନମମେଯାତ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସ୍ତନାନ୍ତରେ । କଲିଙ୍ଗବାଣାଭିହତସ୍ତୋତ୍ରାର୍ଦିତ ଇଵ ଦ୍ଵିପଃ
ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ, ଭୀମସେନଙ୍କ ଛାତିରେ ତୀର ଘାତ କଲେ। କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ତୀରରେ ଆହତ ଭୀମ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ହାତୀ ପରି ବେଦନାଭୋଗ କଲେ।
ଭୀମସେନଃ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ କ୍ରୋଦେନାଗ୍ନିରିଵୈଧିତଃ। ଅଥାଶୋକଃ ସମାଦାଯ ରଥଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍
ଭୀମସେନ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହିଉଠିଲେ। ଏବେ ଅଶୋକ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ରଥ ଆଣିଲେ।
ଭୀମଂ ସଂପାଦଯାମାସ ରଥେନ ରଥସାରଥିଃ। ତାମରୁହ୍ଯ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ କୌନ୍ତେଯଃ ଶତ୍ରୁସୂଦନଃ
ରଥଚାଳକ ତୁରନ୍ତ ଭୀମଙ୍କ ପାଖକୁ ରଥ ନେଲେ। ଏହି ତୀବ୍ର ରଥରେ ଚଢ଼ି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
କଲିଙ୍ଗମଭିଦୁଦ୍ରାଵ ତିଷ୍ଠିତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍ । ତତଃ ଶ୍ରୁତାଯୁର୍ବଲାଵାନ୍ଭୀମାଯ ନିଶିତାଞ୍ଶରାନ୍
ଭୀମ କଳିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି, 'ଥମ୍ବ, ଥମ୍ବ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏତିବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ କ୍ରୋଧରେ ଭୀମଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍। ସ କାର୍ମୁକଵରୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ନଵଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
କ୍ରୋଧରେ, ହାତର ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇ, ଶ୍ରୁତାୟୁଷ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଧନୁରୁ ନବଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଭୀମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲେ।
ସମାହତୋ ମହାରାଜ କଲିଙ୍ଗେନ ମହାତ୍ମନା । ସଂଚୁକ୍ରୁଶେ ଭୃଶଂ ଭୀମୋ ଦଣ୍ଡାହତ ଇଵୋରଗଃ
ମହାପ୍ରାଣ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଆହତ ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କୁହୁଡ଼ିଲେ, ଦଣ୍ଡରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସାପ ପରି।
କ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଚାପମାଯମ୍ଯ ବଲଵଦ୍ବଲିନାଂ ଵରଃ। କଲିଙ୍ଗମଵଧୀତ୍ପାର୍ଥୋ ଭୀମଃ ସପ୍ତଭିରାଯସୈଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ, ଧନୁ ଟାଣି, ସାତଟି ଲୋହା ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
କ୍ଷୁରାଭ୍ଯାଂ ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ଚ କଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ମହାବଲୌ । ସତ୍ଯଦେଵଂ ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ଦୁଇଟି କ୍ଷୁରଧାର ତୀରରେ କଳିଙ୍ଗଙ୍କ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଚକ୍ର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ସତ୍ୟଦେବ ଓ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ ପୁନମେଯାତ୍ମା ନାସଚୈର୍ନିଶିତୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । କେତୁମନ୍ତଂ ରଣେ ଭୀମୋଽଗମଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍
ପୁଣି ତିନିଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ କେତୁମନ୍ତଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ତତଃ କଲିଙ୍ଗାଃ ସନ୍ନଦ୍ଧା ଭୀମସେନମମର୍ଷଣମ୍ । ଅନୀକୈର୍ବହୁସାହସ୍ରୈଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଃ ସମଵାରଯନ୍
ତାପରେ ସଜ୍ଜିତ କଳିଙ୍ଗମାନେ, ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସହିପାରିଲେନି, ଅନେକ ସାହସୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦଳରେ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ।
ତତଃ ଶକ୍ତିଗଦାଖଙ୍ଗତୋମରର୍ଷ୍ଟିପରଶ୍ଵଥୈଃ । କଲିଙ୍ଗାଶ୍ଚ ତତୋ ରାଜନ୍ଭୀମସେନମଵାକିରନ୍
ତାପରେ, ରାଜା, କଳିଙ୍ଗମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଗଦା, ତାଲୱାର, ତୋମର, ଭାଲ, କୁଟାର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ସଂନିଵାର୍ଯ ସ ତାଂ ଘୋରାଂ ଶରଵୃଷ୍ଟିଂ ସମୁତ୍ଥିତାମ୍। ଗଦାମାଦାଯ ତରସା ସଂନିପତ୍ଯ ମହାବଲଃ
ଭୀମ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ତୀରବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଭୀମଃ ସପ୍ତଶତାନ୍ଵୀରାନନଯଦ୍ଯମସାଦନମ୍ । ପୁନଶ୍ଚୈଵ ଦ୍ଵିସାହସ୍ରାନ୍କଲିଙ୍ଗାନରିମର୍ଦନଃ
ଭୀମ ସପ୍ତଶତ ଯୋଦ୍ଧାକୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ; ପୁଣି ଦୁଇହଜାର କଳିଙ୍ଗକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଦେଶକୁ ପଠାଇଦେଲେ।
ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁଲୋକାଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ଏଵଂ ସ ତାନ୍ଯନୀକାନି କଲିଙ୍ଗାନାଂ ପୁନଃପୁନଃ
ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା। ଏଭଳି ଭାବେ, ପୁଣିପୁଣି, ସେ କଳିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।