ଅମର୍ଷିତସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ପରାକ୍ରମ୍ଯ ଚମୂମୁଖେ । ଦ୍ରୋଣୋ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରସ୍ଯ ପୁନଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ କାର୍ମୁକମ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ଦ୍ରୋଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେନାର ମୁହଁରେ ଆଗେଇ, ପୁଣିଥରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
ଅଥୈନଂ ଛିନ୍ନଧନ୍ଵାନଂ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଦମେଯାତ୍ମା ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ମେଘ ଇଵାଚଲମ୍
ତାପରେ, ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ, ଦ୍ରୋଣ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭଲ ଭାବେ ଗଠିତ ତୀରରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ବର୍ଷା ପରି ତୀର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।
ସାରଥିଂ ଚାସ୍ଯ ଭଲ୍ଲେନ ରଥନୀଜାଦପାତଯତ୍ । ଅଥାସ୍ଯ ଚତୁରୋ ଵାହାଂଶ୍ଚତୁର୍ଭିର୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ, ଏକ ଚଉଡ଼ା ତୀରରେ ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ ରଥରୁ ଫେଲାଇଦେଲେ, ଏବଂ ଚାରିଟି ତିକ୍ତି ତୀରରେ ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ପାତଯାମାସ ସମରେ ସିଂହନାଦଂ ନନାଦ ଚ। ତତୋଽପରେଣ ଭଲ୍ଲେନ ହସ୍ତାଚ୍ଚାପମଥାଚ୍ଛିନତ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଫେଲାଇଦେଲେ ଏବଂ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ; ପରେ ଆଉ ଏକ ଚଉଡ଼ା ତୀରରେ ତାଙ୍କର ହାତରୁ ଧନୁଷ୍ୟ କାଟିଦେଲେ।
ସ ଚ୍ଛିନ୍ନଧନ୍ଵା ଵିରଥୋ ହତାଶ୍ଵୋ ହତସାରଥିଃ । ଗଦାପାଣିରଵାରୋହତ୍ସ୍ଵ୍ଯାପଯନ୍ପୌରୁଷଂ ମହତ୍
ଧନୁଷ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ରଥ ନଷ୍ଟ ହେବା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଗଦା ହାତରେ ନେଇ, ରଥରୁ ଅବତରି, ଅପାର ସାହସ ଦେଖାଇଲେ।
ତାମସ୍ଯ ଵିଶିସ୍ଵୈସ୍ତୂର୍ଣଂ ପାତଯାମାସ ଭାରତ । ରଥାଦନଵରୂଢସ୍ଯ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ଦ୍ରୋଣ ବିଶେଷ ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ତଳକୁ ଫେଲାଇଦେଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଭୂମିରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।
ତତଃ ସ ଵିପୁଲଂ ଚର୍ମ ଶତଚନ୍ଦ୍ରଂ ଚ ଭାନୁମତ୍। ଖଙ୍ଗଂ ଚ ଵିପୁଲଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସୁଭୁଜୋ ବଲୀ
ତାପରେ, ସେ ପ୍ରବଳ ବାହୁଶାଳୀ ବୀର ଏକ ବିଶାଳ, ଶତଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କୃତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଢାଳ ଏବଂ ଏକ ବଡ଼, ଦିବ୍ୟ ତଳୱାର ଧରିଲେ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଵେଗେନ ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଵଧାକାଙ୍କ୍ଷଯା। ଆମିଷାର୍ଥୀ ଯଥା ସିଂହୋ ଵନେ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍
ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ମାରିବା ଆଶାରେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇଗଲେ, ଯେପରି ଅରଣ୍ୟରେ ମାଂସ ଚାହିଁଥିବା ସିଂହ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପରେ ଝପଟିପଡ଼େ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ପୌରୁଷମ୍ । ଲାଘଵଂ ଚାସ୍ତ୍ରଯୋଗଂ ଚ ବଲଂ ବାହ୍ଵୋଶ୍ଚ ଭାରତ
ସେଠାରେ ଆମେ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷତା, ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣିର ଦେଖଣା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାହୁର ଶକ୍ତି ଦେଖିଲୁ, ହେ ଭାରତ।
ଯଦେନଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରଯାମାସ ପାର୍ଷତମ୍ । ନ ଶଶାକ ତତୋ ଗନ୍ତୁଂ ବଲଵାନପି ସଂଯୁଗେ
ଯେଉଁ ତୀରବର୍ଷାରେ ଦ୍ରୋଣ ପାର୍ଷତଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ, ତାହାରେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେଇଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେଲେ ନାହିଁ।
ନିଵାରିତସ୍ତୁ ଦ୍ରୋଣେନ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରଥଃ । ନ୍ଯାଵାରଯଚ୍ଛରୌଘାଂସ୍ତାଂଶ୍ଚର୍ମଣା କୃତହସ୍ତଵତ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦ୍ରୋଣ ରୋକିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ହାତରେ ଢାଳ ଧରି, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭାବରେ ତାହାକୁ ଘୁରାଇ ତୀରବୃଷ୍ଟିକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବାହୁଃ ସହସାଽଭ୍ଯପତଦ୍ବଲୀ । ସାହାଯ୍ଯକାରୀ ସମରେ ପାର୍ଷତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ତାପରେ ବଳଶାଳୀ ଭୀମ, ଶୀଘ୍ର ଚଳି, ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ।
ସ ଦ୍ରୋମଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ । ପାର୍ଷତଂ ଚ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ସ୍ଵକମାରୋହଯତ୍ତଦା
ସେ ରାଜା, ଭୀମ ସତ୍ତର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ପୃଷତପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନିଜ ରଥରେ ଉଠାଇନେଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜନ୍କଲିଙ୍ଗଂ ସମଚୋଦଯତ୍। ସୈନ୍ଯେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଂ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ରକ୍ଷଣେ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭାରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ କଳିଙ୍ଗ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ତତଃ ସା ମହତୀ ସେନ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ଜନେଶ୍ଵର । ଭୀମମଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ତୂର୍ଣଂ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ହେ ନରପତି, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଆଦେଶରେ, ସେ ବିଶାଳ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ତୁରନ୍ତ ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରସର ହେଲା।
ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯମଥ ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଦ୍ରୋଣୋଽପି ରଥିନାଂ ଵରଃ। ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଵୃଦ୍ଧୌ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ, ପାଞ୍ଚାଳୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ବୃଦ୍ଧ ବିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୋକିଦେଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽପି ସମରେ ଧର୍ମରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍। ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
କଲିଙ୍ଗାନାଂ ଚ ସମରେ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ । ଜଗତଃ ପ୍ରକ୍ଷଯକରଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
କଳିଙ୍ଗମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏମିତି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାବହ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଶ ନେଇଅସୁଥିଲା।
ମମ ପୁତ୍ରସମାଦିଷ୍ଟଃ କଲିଙ୍ଗୋଃ ଵାହିନୀପତିଃ। କଥମଦ୍ଭୁତକର୍ମାଣଂ ଭୀମସେନଂ ମହାବଲମ୍
ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଆଦେଶରେ, କଳିଙ୍ଗ ସେନାପତି କିପରି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଓ ବଳଶାଳୀ ଭୀମସେନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ?
ଚରନ୍ତଂ ଗଦଯା ଵୀର ଦଣ୍ଡହସ୍ତମିଵାନ୍ତକମ୍ । ଯୋଧଯାମାସ ସମରେ କଲିଙ୍ଗଃ ସହ ସେନଯା
ଏହି ବୀର, ନିଜ ଗଦା ଧରି, ମୃତ୍ୟୁ ଯେପରି ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ, ସେପରି ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ସହ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ଏବଂ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ପୁତ୍ରେଣ ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ ତଥୋକ୍ତୋ ମହାବଲଃ । ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଗୁପ୍ତଃ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭୀମରଥଂ ପ୍ରତି
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପୁଅ, ବଡ଼ ସେନା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଭୀମଙ୍କ ରଥ ପ୍ରତି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତାମାପତନ୍ତୀଂ ମହତୀଂ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ମହାଚମୂମ୍। ରଥାଶ୍ଵନାଗକଲିଲାଂ ପ୍ରଗୃହୀତମହାଯୁଧାମ୍
ଏହି ବଡ଼ କଳିଙ୍ଗ ସେନା, ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଭରିଥିବା ଏବଂ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଆସୁଥିଲା।
ଭୀମସେନଃ କଲିଙ୍ଗାନାମାର୍ଚ୍ଛଦ୍ଭାରତ ଵାହିନୀମ୍ । କେତୁମନ୍ତଂ ଚ ନୈଷାଦିମାଯାନ୍ତଂ ସହ ଚେଦିଭିଃ
ଭୀମସେନ କଳିଙ୍ଗ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ କେତୁମତ ଓ ନିଷାଦ ରାଜା, ଯିଏ ଚେଦିମାନେ ସହିତ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଉପରେ ମଧ୍ୟ।
ତତଃ ଶ୍ରୁତାଯୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜ୍ଞା କେତୁମତା ସହ। ଆସସାଦ ରଣେ ଭୀମଂ ଵ୍ଯୂଢାନୀକେଷୁ ଚେଦିଷୁ
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶ୍ରୁତାୟୁ, କେତୁମତ ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୀମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଚେଦିମାନେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟୁହ ଗଠନ କରିଥିଲେ।
ରଥୈରନେକସାହସ୍ରୈଃ କଲିଙ୍ଗାନାଂ ନରାଧିପ । ଅଯୁତେନ ଗଜାନାଂ ଚ ନିଷାଦୈଃକ ସହ କେତୁମାନ୍
ହଜାର ହଜାର କଳିଙ୍ଗ ରଥ, ଦଶ ହଜାର ହାତୀ ଏବଂ ନିଷାଦମାନେ ସହିତ, କେତୁମତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ଭିମସେନଂ ରଣେ ରାଜନ୍ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯତ୍ । ଚେଦିମତ୍ସ୍ଯକରୂଷାଶ୍ଚ ଭୀମସେନପଦାନୁଗାଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ ଓ କରୂଷମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଷାଦମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ରାଜାମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସମରେ ନିଷାଦାନ୍ସହ ରାଜଭିଃ । ତତଃ ପ୍ରଵଵୃତେ ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଭଯାଵହମ୍
ତାପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୟାବହ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଧାମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମିତ୍ର ଓ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନିପାରୁନଥିଲେ।
ନ ପ୍ରାଜାନନ୍ତ ଯୋଧାଃ ସ୍ଵାନ୍ପରସ୍ପରଜିଘାଂସଯା । ଘୋରମାସୀତ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀମସ୍ଯ ସହସା ପରୈଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭୀମ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହଠାତ୍ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମହାରାଜ ମହତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯସେନଯା। ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ଭାରତ
ହେ ମହାରାଜ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେହିପରି ସେ ସେନା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ରେ ଲଗିଥିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ବଭୂଵ ସୁମହାଞ୍ଶବ୍ଦଃ ସାଗରସ୍ଯେଵ ଗର୍ଜତଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସ୍ମ ତଦା ଯୋଧା ଵିକର୍ଷନ୍ତୋ ଵିଶାଂପତେ
ସେଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ଗର୍ଜନ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା; ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ସେନାମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଟାଣି ଟାଣି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।