ସୈନ୍ଧଵୋ ନଵଭିଶ୍ଚୈଵ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ପଞ୍ଚଭିଃ । ଵିକର୍ଣୋ ଦଶଭିର୍ଭଲ୍ଲୈ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପାଣ୍ଡଵମ୍
ସିନ୍ଧୁରାଜା ନଅଟି, ଶକୁନି ପାଞ୍ଚଟି ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ହେ ରାଜା, ଦଶଟି ଚୌଡ଼ା ମୁଣ୍ଡ ତୀରରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ବିଧିଲେ।
ସ ତୈର୍ଵିଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସମନ୍ତାନ୍ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ। ନ ଵିଵ୍ଯଥେ ମହାବାହୁର୍ଭିଦ୍ଯମାନ ଇଵାଚଲଃ
ସେ ମହାବାହୁ, ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ବିଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ସ ଭୀଷ୍ମଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କୃପଂ ଚ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଦ୍ରୋଣଂ ଷଷ୍ଟ୍ଯା ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵିକର୍ଣଂ ଚ ତ୍ରିଭିଃ ଶରୈଃ
ସେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଞ୍ଚବିଶି ତୀର, କୃପାଙ୍କୁ ନଅଟି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଷଷ୍ଠି ଓ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ମାରିଲେ।
ଶଲ୍ଯଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈ ରାଜାନଂ ଚୈଵ ପଞ୍ଚଭିଃ । ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦମେଯାତ୍ମା କିରୀଟୀ ଭରତର୍ଷଭ
ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ତୀର ମାରିଲେ, ଅଦମ୍ୟ ଆତ୍ମା, ମୁକୁଟଧାରୀ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଂ ସାତ୍ଯକିର୍ଵିରାଟଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ। ସୌଭଦ୍ରୋ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ପରିଵଵ୍ରୁର୍ଧନଂଜଯମ୍
ତାପରେ ସାତ୍ୟକି, ବିରାଟ, ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯେ ରତମ୍। ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସହ ସୋମକୈଃ
ତାପରେ, ସୋମକମାନେ ସହିତ ପାଞ୍ଚାଳ, ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଯୋଦ୍ଧା ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ତୁ ରଥିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ରାଜନ୍ଵିଵ୍ଯାଧ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଅଶୀତ୍ଯା ନିଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତତୋଽକ୍ରୋଶନ୍ତ ପାଣ୍ଡଵାଃ
କିନ୍ତୁ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭୀଷ୍ମ, ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଅସୀ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ବିଧିଲେ; ଏହା ଦେଖି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ତେଷାଂ ତୁ ନିନଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସହିତାନାଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍। ପ୍ରଵିଵେଶ ତତୋ ମଧ୍ଯଂ ନରସିଂହଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ସେମାନଙ୍କ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆନନ୍ଦର ଜୟଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ସେ ଶୂରବୀର, ନରସିଂହ ଅର୍ଜୁନ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତେଷାଂ ମହାରଥାନାଂ ସ ମଧ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଧନଂଜଯଃ। ଚିକ୍ରୀଡ ଧନୁଷା ରାଜଁଲ୍ଲକ୍ଷଂ କୃତ୍ଵା ମହାରଥାନ୍
ସେହି ସମସ୍ତ ମହାରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧନଞ୍ଜୟ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଧନୁଷ ନେଇ ଖେଳିଲେ।
କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଶିରାଂସ୍ଯୁଗ୍ରୈଃ କୃନ୍ତଞ୍ଶସ୍ତ୍ରୈର୍ମହାରଥଃ । ଶୂନ୍ଯାନ୍କୃତ୍ଵା ରଥୋପସ୍ଥାନ୍ଵ୍ଯଚରତ୍ଫଲ୍ଗୁନସ୍ତଦା
ଫଳ୍ଗୁନ, ସେଇ ମହାରଥୀ, ତୀବ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି, ରଥର ଚଉକିକୁ ଶୂନ୍ୟ କରି ଘୁରୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ରାଜା ଭୀଷ୍ମମାହ ଜନେଶ୍ଵରଃ । ପୀଡ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵକଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥେନ ସଂଯୁଗେ
ତାପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସେନାକୁ ପୀଡ଼ିତ ଦେଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏଷ ପାଣ୍ଡୁସୁତସ୍ତାତ କୃଷ୍ଣେନ ସହିତୋ ବଲୀ। ଯତତାଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାଂ ମୂଲଂ ନଃ ପରିକୃନ୍ତତି। ତ୍ଵଯି ଜୀଵତି ଗାଙ୍ଗେଯ ଦ୍ରୋଣେ ଚ ରଥିନାଂ ଵରେ
ପିତା, ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ, ସମସ୍ତ ସେନାର ମୂଳକୁ କାଟି ଦେଉଛନ୍ତି। ଆପଣ ଓ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରୋଣ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଘଟୁଛି।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଚୈଵ କର୍ଣୋଽପି ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରୋ ଵିଶାଂପତେ। ନ ଯୁଧ୍ଯତି ରଣେ ପାର୍ଥାନ୍ହିତକାମଃ ସଦା ମମ। ସ ତଥା କୁରୁ ଗାଙ୍ଗେଯ ଯଥା ହନ୍ଯେତ ଫଲ୍ଗୁନଃ
ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କର୍ଣ୍ଣ ମଧ୍ୟ, ମୋର ଭଲ ଚାହିଁ, ଅସ୍ତ୍ର ରଖି ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ପାର୍ଥମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁନାହାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଗାଙ୍ଗେୟ, ଏମିତି କିଛି କରନ୍ତୁ ଯେ ଫଳ୍ଗୁନ ବଧ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜନ୍ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ। ଧିକ୍ କ୍ଷାତ୍ରଂ ଧର୍ମମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଯାତ୍ପାର୍ଥଂ ରଥଂ ପ୍ରତି
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦେବବ୍ରତ 'କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା' କରି କହି, ପାର୍ଥଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଉଭୌ ଶ୍ଵେତହଯୌ ରାଜନ୍ସଂସକ୍ତୌ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାଃ । ସିଂହନାଦାନ୍ଭୃଶଂ ଚକ୍ରୁଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ଦଧ୍ମୁଶ୍ଚ ମାରିଷତ
ରାଜା, ଦୁଇଜଣ ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଥିବା ଦେଖି, ରାଜାମାନେ ସିଂହନାଦ କଲେ ଏବଂ ଜୋରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ଦ୍ରୌଣିର୍ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚୈଵ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ତଵାତ୍ମଜଃ । ପରିଵାର୍ଯ ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ ସ୍ଥିତା ଯୁଦ୍ଧାଯ ମାରିଷ
ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ମାରିଷ, ରଣଭୂମିରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘେରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ପରିଵାର୍ଯ ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ସ୍ଥିତା ଯୁଦ୍ଧାଯ ମହତେ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଘେରି ମହାୟୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ତୁ ରଣେ ପାର୍ଥମାନର୍ଚ୍ଛନ୍ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ତମର୍ଜୁନଃ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ଦଶଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ
ରଣଭୂମିରେ ଗାଙ୍ଗେୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣ ମାରିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦଶଟି ମର୍ମଭେଦୀ ବାଣ ଦେଇ ଘାତ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସୁପ୍ରଯୁକ୍ତେନ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଅର୍ଜୁନଃ ସମରଶ୍ଲାଘୀ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାଵାରଯଦ୍ଦିଶଃ
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧର ଗର୍ବ ଅର୍ଜୁନ, ହଜାରଟି ସୁନିଖୁତ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଅଟକାଇଦେଲେ।
ଶରଜାଲଂ ତତସ୍ତତ୍ତୁ ଶରଜାଲେନ ମାରିଷ। ଵାରଯାମାସ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା
ତାପରେ, ମାରିଷ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ପାର୍ଥଙ୍କ ବାଣବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦେଲେ।
ଉଭୌ ପରମସଂହୃଷ୍ଟାଵୁଭୌ ଯୁଦ୍ଧାଭିନନ୍ଦିନୌ । ନିର୍ଵିଶେଷମଯୁଧ୍ଯେତାଂ କୃତପ୍ରତିକୃତୈଷିଣୌ
ଦୁଇଜଣ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଖୁସି ହୋଇ, ସମାନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଏକାଉଁଥିବା ପ୍ରତିଘାତକୁ ଅନ୍ୟେ ଉତ୍ତର ଦେଉଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଚାପଵିମୁକ୍ତାନି ଶରଜାଲାନି ଶଙ୍ଘଶଃ। ଶୀର୍ଯମାଣାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଭିନ୍ନାନ୍ଯର୍ଜୁନସାଯକୈଃକ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ବାଣର ଝଡ଼, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଛିଣ୍ଡା ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତଥୈଵାର୍ଜୁନମୁକ୍ତାନି ଶରଜାଲାନି ସର୍ଵଶଃ । ଗାଙ୍ଗେଯଶରନୁନ୍ନାନି ପ୍ରାପତନ୍ତ ମହୀତଲେ
ଏହିପରି, ଅର୍ଜୁନ ଛାଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ବାଣର ଝଡ଼, ଗାଙ୍ଗେୟଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇ, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ଅର୍ଜୁନଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ଭୀଷ୍ମମାର୍ଚ୍ଛଚ୍ଛିତୈଃ ଶରୈଃ । ଭୀଷ୍ମୋପି ସମରେ ପାର୍ଥଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ଅର୍ଜୁନ ପঁଚିଶଟି ତିକ୍ତ ବାଣରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ; ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ତିକ୍ତ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ହଯାନ୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଧ୍ଵଜୌ ଚ ସୁମହାବଲୌ । ରଥେଷାଂ ରଥଚକ୍ରେ ଚ ଚିକ୍ରୀଡତୁରରିନ୍ଦମୌ
ଉଭୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ପରସ୍ପରଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ଧ୍ୱଜକୁ ଘାତ କରି, ରଥ ଓ ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହାରାଜ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଵାସୁଦେଵଂ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ସ୍ତନାନ୍ତରେ
ତାପରେ, ରାଜା, କ୍ରୋଧିତ ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ତିନିଟି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମଚାପଚ୍ଯୁତୈସ୍ତୈସ୍ତୁ ନିର୍ଵିଦ୍ଧୋ ମଧୁସୂଦନଃ । ଵିରରାଜ ରଣେ ରାଜନ୍ସପୁଷ୍ପ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ହେ ରାଜା, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ତୀରରେ ମଧୁସୂଦନ ଘାୟଲ ହେଲେ, ଯେପରି ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା କିମ୍ଶୁକ ଗଛ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲେ।
ତତୋଽର୍ଜୁନୋ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିର୍ଵିଦ୍ଧଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମାଧଵମ୍ । ସାରଥିଂ କୁରୁଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ନିର୍ବିଭେଦ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ମାଧବଙ୍କୁ ଘାୟଲ ଦେଖି ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କୁରୁବୃଦ୍ଧଙ୍କ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଯତମାନୌ ତୁ ତୌ ଵୀରାଵନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ଵଧଂ ପ୍ରତି। ନ ଶକ୍ନୁତାଂ ତଦାଽନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିସନ୍ଧାତୁମାହଵେ
ସେଇ ଦୁଇ ବୀର, ପରସ୍ପରଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାଉଁ ଅବସର ମିଳୁନାହିଁ।
ତୌ ମଣ୍ଡଲାନି ଚିତ୍ରାଣି ଗତତ୍ପ୍ରତ୍ଯାଗତାନି ଚ। ଅଦର୍ଶଯେତାଂ ବହୁଧା ସୂତସାମର୍ଥ୍ଯଲାଘଵାତ୍
ରଥଚାଳକଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଓ ତ୍ୱରାରେ, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବହୁ ରଙ୍ଗିନ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଓ ଆଗକୁ-ପଛକୁ ଚଳାଚଳ ଦେଖାଇଲେ।