ସ ତ୍ଵଂ ପଶ୍ଯ ମହାଭାଗ ଯୋଗେଶ୍ଵର ମହାରଥମ୍ । ଭୀଷ୍ମଂ ଯଃ ଶମଯେତ୍ସଂଖ୍ଯେ ଦାଵାଗ୍ନିଂ ଜଲଦୋ ଯଥା
ସେହିପାଇଁ, ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଦେଖ, କିଏ ଏହି ମହାରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ, ଯେପରି ମେଘ ଜଙ୍ଗଲ ଅଗ୍ନିକୁ ଶାନ୍ତ କରେ।
ତଵ ପ୍ରସାଦାଦ୍ଗୋଵିନ୍ଦ ପାଣ୍ଡଵା ନିହତଦ୍ଵିଷଃ । ସ୍ଵରାଜ୍ଯମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତା ମୋଦିଷ୍ଯନ୍ତେ ସବାନ୍ଧଵାଃ
ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ କରି, ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପାଇବେ ଓ ନିଜ ପରିବାର ସହ ଆନନ୍ଦ କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ପାର୍ଥୋ ଧ୍ଯାନ୍ନାସ୍ତେ ମହାମନାଃ । ଚିରମନ୍ତର୍ମନା ଭୂତ୍ଵା ଶୋକୋପହତଚେତନଃ
ଏପରି କହି, ପାର୍ଥ ମହାନ ହୃଦୟ ନେଇ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମନ ମଧ୍ୟରେ ଲିନ ହୋଇ, ଶୋକରେ ଚିତ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଶୋକାର୍ତଂ ତମଥୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦୁଃଖୋପହତଚେତସମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦୋ ହର୍ଷଯନ୍ସର୍ଵପାଣ୍ଡଵାନ୍
ତାଙ୍କୁ ଶୋକରେ ଭରିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଗୋବିନ୍ଦ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ କଥା କହିଲେ।
ମାଶୁଚୋ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଟ ନ ତ୍ଵଂ ଶୋଚିତୁମର୍ହସି । ଯସ୍ଯ ତେ ଭ୍ରାତରଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଧନ୍ଵିନଃକ
ଶୋକ କରିନାହିଁ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ଶୋକ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମ ଭାଇମାନେ ଶୂର ଓ ସମସ୍ତ ଦୁନିଆରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧନୁର୍ଧର।
ଅହଂ ଚ ପ୍ରିଯକୃଦ୍ରାଜନ୍ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ । ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଚେମୌ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ରାଜା, ତୁମ ପ୍ରିୟ କାମନା କରୁଛି; ସାତ୍ୟକି ମହାଯଶସ୍ବୀ, ଏହି ଦୁଇ ଭିରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ଏବଂ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ।
ତଥୈଵ ସବଲାଶ୍ଚେମେ ରାଜାନୋ ରାଜସତ୍ତମ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତାଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ଏହି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ, ସମସ୍ତେ ତୁମ ଦୟାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି, ହେ ନରପତି।
ଏଷ ତେ ପାର୍ଷତୋ ନିତ୍ଯଂ ହିତକାମଃ ପ୍ରିଯେ ରତଃ । ସୈନାପତ୍ଯମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାବଲଃ
ଏଠାରେ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ସଦା ତୁମ ଭଲ କାମନା କରି, ତୁମ ପ୍ରିୟରେ ଲଗିଥିବା, ସେନାପତି ହୋଇଛନ୍ତି, ଅପାର ଶକ୍ତି ନେଇ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ ମହାବାହୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନିଧନଂ କିଲ। ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତତୋ ଧର୍ମୋ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଂ ମହାରଥମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସମିତୌ ତସ୍ଯାଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଶ୍ରୃଣ୍ଵତଃ
ମହାବଳୀ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମ, ଏହି ସଭାରେ, ବଡ଼ ରଥୀ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାସୁଦେବ ଶୁଣୁଥିଲେ ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନ ନିବୋଧେଦଂ ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାରିଷ। ନାତିକ୍ରମ୍ଯଂ ଭଵେତ୍ତଚ୍ଚ ଵଚନଂ ମମ ଭାଷିତମ୍
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଏବେ ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେଥିରେ ଦ୍ୟାନ ଦେ । ମୋର କଥାକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଭଵାନ୍ସେନାପତିର୍ମହ୍ଯଂ ଵାସୁଦେଵେନ ସଂମିତଃ। କାର୍ତିକେଯୋ ଯଥା ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାନାମଭଵତ୍ପୁରା
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋର ସେନାପତି ହେବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛ । ପୂର୍ବରୁ କାର୍ତିକେୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନାପତି ହେଇଥିଲେ ।
ତଥା ତ୍ଵମପି ପାଣ୍ଡୂନାଂ ସେନାନୀଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ସ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ଜହି କୌରଵାନ୍
ଏହିପରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନାପତି ତୁମେ ଅଟୁଟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ । ଏହିପରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଅଟାଇ ଦେବା ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼ ।
ଅହଂ ଚ ତେଽନୁଯାସ୍ଯାମି ଭୀମଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ମାରିଷ । ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ଚ ସହିତୌ ଦ୍ରୌପଦେଯାଶ୍ଚ ଦଂଶିତାଃ
ମୁଁ ତୁମ ପଛରେ ଯିବି, ଭୀମ ଓ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଯିବେ । ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏକସାଥିରେ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ।
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପୃଥିଵୀପାଲାଃ ପ୍ରଧାନାଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ତତ ଉଦ୍ଧର୍ଷଯନ୍ସର୍ଵାନ୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋଽଭ୍ଯଭାଷତ
ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ । ତାପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ କହିଲେ ।
ଅହଂ ଦ୍ରୋଣାନ୍ତକଃ ପାର୍ଥ ଵିହିତଃ ଶମ୍ଭୁନା ପୁରା। ରଣେ ଭୀଷ୍ମଂ କୃପଂ ଦ୍ରୋଣଂ ତଥା ଶଲ୍ଯଂ ଜଯଦ୍ରଥମ୍
ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ନାଶକ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ, କୃପା, ଦ୍ରୋଣ, ଶଲ୍ୟ ଓ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବି ।
ସର୍ଵାନଦ୍ଯ ରଣେ ଦୃପ୍ତାନ୍ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ପାର୍ଥିଵ । ଅଥୋତ୍କ୍ରୁଷ୍ଟଂ ମହେଷ୍ଵାସୈଃ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୈଃ
ଆଜି, ରାଜା, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଗର୍ବିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବି । ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଉଚ୍ଚ୍ଵାସ ଉଠିଲା ।
ସମୁଦ୍ଯତେ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରେ ପାର୍ଷତେ ଶତ୍ରୁସୂଦନେ । ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ପାର୍ଥଃ ପାର୍ଷତଂ ପୃତନାପତିମ୍
ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଷତ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ, ତାପରେ ପାର୍ଥ, ପାର୍ଷତ ସେନାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଵ୍ଯୂହଃ କ୍ରୌଞ୍ଚାରୁଣୋ ନାମ ସର୍ଵଶତ୍ରୁନିବର୍ହଣଃ । ଯଂ ବୃହସ୍ପତିରିନ୍ଦ୍ରାଯ ତଦା ଦେଵାସୁରେଽବ୍ରଵୀତ୍
କ୍ରଉଞ୍ଚାରୁଣ ନାମକ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନାଶ କରିବା ପାଇଁ । ଏହି ରୂପକୁ ବୃହସ୍ପତି ଏକଥା ଦେଇଥିଲେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ।
ତଂ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିଵ୍ଯୂହଂ ପରାନୀକଵିନାଶନମ୍ । ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ରାଜାନଃ ପଶ୍ଯନ୍ତୁ କୁରୁଭିଃ ସହ
ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏହି ରୂପକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଶତ୍ରୁ ସେନା ନାଶ କରିବା ପାଇଁ । ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପକୁ ରାଜାମାନେ କୁରୁମାନେ ସହ ଦେଖନ୍ତୁ ।
ଯଥୋକ୍ତଃ ସ ନୃଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵଜ୍ରଭୃତା ଯଥା। ପ୍ରଭାତେ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନାମଗ୍ରେ ଚକ୍ରେ ଧନଞ୍ଜଯମ୍
ରାଜାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେପରି ଭିଷ୍ଣୁ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କରିଥିଲେ, ସେପରି ପ୍ରଭାତରେ ଧନଞ୍ଜୟ ସମସ୍ତ ସେନାର ଆଗରେ ସେନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ ।
ଆଦିତ୍ଯପଥଗଃ କେତୁସ୍ତସ୍ଯାଦ୍ଭୁତମନୋରମଃ । ଶାସନାତ୍ପୁରୁହୂତସ୍ଯ ନିର୍ମିତୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥରେ ଚାଲୁଥିବା ଏହି ଧ୍ୱଜ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ମନୋହର । ପୁରୁହୂତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଯୁଧସଵର୍ଣାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଙ୍କୃତଃ । ଆକାଶଗ ଇଵାକାଶେ ଗନ୍ଧର୍ଵନଗରୋପମଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସଦୃଶ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଆକାଶରେ ଏହା ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ନୃତ୍ଯମାନ ଇଵାଭାତି ରଥଚର୍ଯାସୁ ମାରିଷ । ତେନ ରତ୍ନଵତା ପାର୍ଥଃ ସ ଚ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ରଥର ଚଳାଚଳରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଏହା ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମାରିଷ । ଏହି ରତ୍ନର ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ପାର୍ଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ବଭୂଵ ପରମୋପେତଃ ସୁମେରୁରିଵ ଭାନୁନା । ଶିରୋଭୂଦ୍ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜା ମହତ୍ଯା ସେନଯା ଵୃତଃ
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ । ମୁଣ୍ଡରେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ଥିଲେ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଘିରିଥିଲେ ।
କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ଚୈଦ୍ଯଶ୍ଚ ଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ତୌ ଜନେଶ୍ଵରୌ । ଦାଶାର୍ଣକାଃ ପ୍ରଭଦ୍ରାଶ୍ଚ ଦାଶେରକଗଣୈଃ ସହ
କୁନ୍ତିଭୋଜ ଓ ଚେଦିରାଜ, ଏହି ଦୁଇ ଜନେ ଲୋକନାୟକ ଚକ୍ଷୁରେ ରହିଥିଲେ । ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ଓ ପ୍ରଭଦ୍ରକ, ଦାଶେରକ ସେନା ସହିତ ।
ଅନୂପକାଃ କିରାତାଶ୍ଚ ଗ୍ରୀଵାଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ପଟଚ୍ଚରୈଶ୍ଚ ପୌଣ୍ଡ୍ରୈଶ୍ଚ ରାଜନ୍ପୌରଵକୈସ୍ତଥା
ଅନୂପକ ଓ କିରାତମାନେ ଗ୍ରୀବାରେ ଥିଲେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ । ପଟଚ୍ଚର, ପୌଣ୍ଡ୍ର ଓ ପୌରବମାନେ, ରାଜା, ସହିତ ଥିଲେ ।
ନିଷାଦୈଃ ସହିତଶ୍ଚାପି ପୃଷ୍ଠମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ପକ୍ଷୌ ତୁ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଷାଦମାନେ ସହିତ ପଛରେ ଥିଲେ; ଭୀମସେନ ଓ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦୁଇ ପାଖରେ ଅଉ ରଖିଥିଲେ।
ଦ୍ରୌପଦେଯାଭିମନ୍ଯୁଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ପିଶାଚା ଦାରଦାଶ୍ଚୈଵ ପୁଣ୍ଡ୍ରାଃ କୁଣ୍ଡୀଵିଷୈଃ ସହ
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାତ୍ୟକି, ପିଶାଚ, ଦାରଦ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ କୁଣ୍ଡିବିଷ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ମାରୁତା ଧେନୁକାଶ୍ଚୈଵ ତଂଗମାଃ ପରତଂଗଣାଃ । ବାହ୍ଲିକାସ୍ତିତ୍ତିରାଶ୍ଚୈଵ ଚୋଲାଃ ପାଣ୍ଡ୍ଯାଶ୍ଚ ଭାରତ
ମାରୁତ, ଧେନୁକ, ତଙ୍ଗମ, ପରତଙ୍ଗଣ, ବାହ୍ଲିକ, ତିତ୍ତିର, ଚୋଳ ଓ ପାଣ୍ଡ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଏତେ ଜନପଦା ରାଜନ୍ଦକ୍ଷିଣଂ ପକ୍ଷମାଶ୍ରିତାଃ । ଅଗ୍ନିଵେଶାସ୍ତୁଦ୍ଦୁଣ୍ଡାଶ୍ଚ ମାଲଵା ଦାନଭାରଯଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଜନମାନେ, ରାଜା, ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ଅଉ ରଖିଥିଲେ; ଅଗ୍ନିବେଶ, ଦୁଦ୍ଦୁଣ, ମାଳବ ଓ ଦାନଭାରୟ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।