ସ୍ଵଯୂଥାଦିଵ ତେ ଯୂଥାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଭୂମିଷୁ ଦାରୁଣମ୍ । ତମେଵମୁପଲକ୍ଷ୍ଯୈକୋ ହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ପରଂତପ
ସେମାନେ ମାନେ ଦଳରେ ଏକ ଦଳରୁ ସିଂହ ମୁକ୍ତ ହେଲା ପରି ଭୂମିରେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ଏଭଳି ଦେଖି ଏକ ଶୂର, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତୃମାନେକୁ ଜଳାଇଥିଲେ ।
ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯେ ଯୁକ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପରିଶୋଚଯନ୍। ଜୀଵିତଂ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଂ ଚ ସୁମହାହଵେ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୁକ୍ତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ; ସେ ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଜୀବନ ଓ ଭୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ପାତଯାମାସ ସୈନ୍ଯାନି ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିଶାଂପତେ । ପ୍ରହରନ୍ତମନୀକାନି ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେର ସେନାକୁ ନିମ୍ନ କରିଦେଲେ, ମହାଜନ; ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ ଏହି ଦଳମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନାପତିଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ତ୍ଵରିତଃ ଶ୍ଵେତମଭ୍ଯଯାତ୍। ସ ଭୀଷ୍ମଂ ଶରଜାଲେନ ମହତା ସମଵାକିରତ୍
ସେନାପତି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଗଲେ; ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଶରବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ ।
ଶ୍ଵେତଂ ଚାପି ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶରୌଘୈଃ ସମଵାକିରତ୍ । ତୌ ଵୃଷାଵିଵ ନର୍ଦନ୍ତୌ ମତ୍ତାଵିଵ ମହାଦ୍ଵିପୌ
ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଶରର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ; ଦୁଇଜଣ ଉଘ୍ର ଦୂଃସ୍ଥ ବଳଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମଦ ଭରା ଦୁଇଟି ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରାଵିଵ ସୁସଂରବ୍ଧାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ । ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ତତସ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଦୁଇଜଣ ରାଗି ମାନେ ଦୁଇଟି ବାଘ ପରି ଏକାଉଁଠି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ; ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।
ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଯୁଯୁଧେ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ । ଏକାହ୍ନା ନିର୍ଦହେଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ପାମ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶ୍ୱେତ, ଦୁହେଁ ଏକାପର ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ । ଏକ ଦିନରେ, ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ପୁରା ଭସ୍ମ କରିପାରିଥାନ୍ତି ।
ଶରୈଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଦି ଶ୍ଵେତୋ ନ ପାଲଯେତ୍। ପିତାମହଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵେତୋ ଵିମୁଖୀକୃତମ୍
ଶ୍ୱେତ ଯଦି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ଅପନେଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଛ ଫେରିବା ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତି ।
ପ୍ରହର୍ଷଂ ପାଣ୍ଡଵା ଜଗ୍ମୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଵିମନାଭଵତ୍। ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ତୁମ ପୁଅ ଦୁଃଖିତ ହେଲା । ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇଲେ ।
ସସୈନ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନୀକମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଯୁଗେ। ଦୁର୍ମୁଖଃ କୃତଵର୍ମା ଚ କୃପଃ ଶଲ୍ଯୋ ଵିଶାଂପତିଃକ
ସେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଦୁର୍ମୁଖ, କୃତବର୍ମା, କୃପ ଓ ଶାଲ୍ୟ, ମହାମାନବ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୁପୁରାସାଦ୍ଯ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ନୋଦିତାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମୈଃ
ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେନି । ଦୁର୍ୟୋଧନ ନେତୃତ୍ୱାରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ।
ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକାନି ଵଧ୍ଯମାନାନି ସଂଯୁଗେ। ଶ୍ଵେତୋ ଗାଙ୍ଗେଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛାଡି, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ନାଶଯାମାସ ଵେଗେନ ଵାଯୁର୍ଵୃକ୍ଷାନିଵୌଜସା । ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଚମୂଂ ରାଜନ୍ଵୈରାଟିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ବେଗରେ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଶକ୍ତିରେ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ । ରାଜା, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ବୈରାଟ ପୁଅ ସେନାକୁ ଭଗାଇଦେଲେ ।
ଆପତତ୍ସହସା ଭୂଯୋ ଯତ୍ର ଭୀଷ୍ମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ତୌ ତତ୍ରୋପଗତୌ ରାଜଞ୍ଶରଦୀପ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ସେ ପୁନି ହଠାତ୍ ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁଠି ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସେଠି ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ସେଠି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ଶରଦ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଏକାପର ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।
ଅଯୁଧ୍ଯେତାଂ ମହାତ୍ମାନୌ ଯଥୋଭୌ ଵୃତ୍ରଵାସଵୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତୁ ମହାରାଜ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ
ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଯୋଦ୍ଧା, ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଏକାପର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ରାଜା, ଦୁହେଁ ଏକାପର ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ।
ନିଗୃହ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଶ୍ଵେତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ । ପରାକ୍ରମଂ ତତସ୍ତସ୍ଯ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ପରାକ୍ରମୀ
ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାତି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ । ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରତିହତ କଲେ ।
ତରସା ଵାରଯାମାସ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍। ଶ୍ଵେତଃ ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୂଯଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଶ୍ୱେତ ଶକ୍ତିରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ରୋକିଥିବା ପରି । ଶ୍ୱେତ ପୁନି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ପ़ଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ଦଶଭିର୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା
ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତୀରରେ ପ୍ରଶ୍ନା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଘାୟଲ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା । ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦଶଟି ତୀର ଦେଇ ଶ୍ୱେତକୁ ଘାୟଲ କଲେ ।
ସ ଵିଦ୍ଧସ୍ତେନ ବଲଵାନ୍ନାକମ୍ପତ ଯଥାଽଚଲଃ । ଵୈରାଟିଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୃଶମାଯମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଶ୍ୱେତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୀରରେ ଘାୟଲ ହେଲେ, ତଥାପି ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ । ବୈରାଟ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁଷକୁ ଭଲଭାବେ ଟାଣିଲେ ।
ଆଜଘାନ ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶ୍ଵେତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯନନ୍ଦନଃ। ସଂପ୍ରହସ୍ଯ ତତ ଶ୍ଵେତଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍
ତାପରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଗୌରବ ଶ୍ୱେତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ । ହସି ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ମୁଁହର କୋଣକୁ ଚାଟିଲେ ।
ଘନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନଵଭିର୍ଦଶଧା ଶରୈଃ । ସଂଧାଯ ଵିଶିଖଂ ଚୈଵ ଶରଂ ଲୋମପ୍ରଵାହିନମ୍
ସେ ନଉଟି ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ଦଶ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ । ତାପରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ପଙ୍କିରା ତୀର ଧନୁଷରେ ଲଗାଇଲେ ।
ଉନ୍ମମାଥ ତତସ୍ତାଲଂ ଧ୍ଵଜଶୀର୍ଷଂ ମହାତ୍ମନଃ । କେତୁଂ ନିପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତନଯାସ୍ତଵ
ସେ ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥର ଉପର ଉଁଚା ପତାକାକୁ ତୀରରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ । ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପତାକା ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ତୁମ ପୁଅମାନେ
ହତଂ ଭୀଷ୍ମମମନ୍ଯନ୍ତ ଶ୍ଵେତସ୍ଯ ଵଶମାଗତମ୍। ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚାପି ସଂହୃଷ୍ଟା ଦଧ୍ମୁଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ମୁଦା ଯୁତାଃ
ଭୀଷ୍ମ ମରିଗଲେ ଏବଂ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଗଲେ ବୋଲି ଭାବିଲେ । ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ଶଂଖ ଦେଇଲେ ।
ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପତିତଂ କେତୁଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଲଂ ମହାତ୍ମନଃ । ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୋଧାତ୍ସ୍ଵମନୀକମନୋଦଯତ୍
ମହାତ୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପତାକା ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ ।
ଯତ୍ତା ଭୀଷ୍ମଂ ପରୀପ୍ସଧ୍ଵଂ ରକ୍ଷମାଣାଃ ସମଂତତଃ। ମା ନଃ ପ୍ରପଶ୍ଯମାନାନାଂ ଶ୍ଵେତାନ୍ମୃତ୍ଯୁମଵାପ୍ସ୍ଯତି
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ସମୟରେ ଆମର ଧଳା ପତାକା ଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସି ନେଉନାହିଁ।
ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵଃ ଶୂରସ୍ତଥା ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ। ରାଜ୍ଞସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରତ୍ଵା ତ୍ଵରମାଣା ମହାରଥାଃ
ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା—ଏହା ମୁଁ ତୁମେମାନଙ୍କୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ବଡ଼ ରଥୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ବଲେନ ଚତୁରଙ୍ଗେଣ ଗାଙ୍ଗେଯପ୍ରନ୍ଵପାଲଯନ୍। ବାହ୍ଲୀକଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ଶଲଃ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ଭାରତ
ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ବାହ୍ଲୀକ, କୃତବର୍ମା, ଶଳ ଏବଂ ଶଲ୍ୟ।
ଜଲସନ୍ଧୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିଵିଂଶତିଃ। ତ୍ଵରମାଣାସ୍ତ୍ଵରାକାଲେ ପରିଵାର୍ଯ ସମଂତତଃ
ଜଳସନ୍ଧ, ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଚିତ୍ରସେନ ଏବଂ ବିବିଂଶତି ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ନେଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରଵୃଷ୍ଟିଂ ସୁତୁମୁଲାଂ ଶ୍ଵେତସ୍ଯୋପର୍ଯପାତଯନ୍। ତାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈସ୍ତ୍ଵରମାଣୋ ମହାରଥଃ
ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରବୃଷ୍ଟି କରିଲେ; କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ବଡ଼ ରଥୀ ତିକ୍ତ ତୀରରେ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଅଵାରଯଦମେଯାତ୍ମା ଦର୍ଶଯନ୍ପାଣିଲାଘଵମ୍ । ସ ନିଵାର୍ଯ ତୁ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍କେସରୀ କୁଞ୍ଜରାଵିଵ
ସେ ନିଜ ହାତର ଚାଳାକି ଦେଖାଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଛେଇଲେ; ସିଂହ ଯେପରି ହାତୀମାନେକୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି, ସେମିତି।