ଅହତଃ କୋପି ନୈଵାସୀଦ୍ଭୀଷ୍ମେ ନଘ୍ନତି ଶାତ୍ରଵାନ୍ । ଶ୍ଵେତଃ କୁରୂଣାମକରୋତ୍କ୍ଷଯଂ ତସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ
ଭୀଷ୍ମ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ମାରୁଥିବାବେଳେ କେହି ଅଘାତିତ ରହିଲେନି; ସେଇ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଶ୍ୱେତ କୁରୁମାନେକୁ ବିନାଶ କରିଦେଲେ ।
ରାଜପୁତ୍ରାନ୍ରଥୋଦାରାନଵଧୀଚ୍ଛତସଙ୍ଘଶଃ। ଚିଚ୍ଛେଦ ରଥିନାଂ ବାଣୈଃ ଶିରାଂସି ଭରତର୍ଷଭ
ସେ ରାଜପୁତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ରଥଚାଳକମାନେକୁ ଶତଶଃ ମାରିଦେଲେ; ଓ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ଶରରେ ରଥଯୋଦ୍ଧାମାନେର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ ।
ସାଙ୍ଗଦା ବାହଵଶ୍ଚୈଵ ଧନୂଂଷି ଚ ସମଂତତଃ। ରଥେଷାଂ ରଥଚକ୍ରାଣି ତୂଣୀରାଣି ଯୁଗାନି ଚ
ବାହୁ ଓ କଙ୍ଗନ, ଧନୁ, ରଥର ଚକ, ତୁଣୀ, ଓ ଯୁଗ ଏଠାଉଠା ବିକିରିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ଛତ୍ରାଣି ଚ ମହାର୍ହାଣି ପତାକାଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ। ହଯୈଘାଶ୍ଚ ରଥୌଘାଶ୍ଚ ନରୌଘାଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ମହାମୂଲ୍ୟ ଛତା, ପତାକା, ଘୋଡାର ହିଁହିଁ ଶବ୍ଦ, ରଥମାନେର ଗତି, ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେର ଭିଡ଼, ଭାରତ, ସମସ୍ତେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
ଵାରଣାଃ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ହତାଃ ଶ୍ଵେତେନ ଭାରତ । ଵଯଂ ଶ୍ଵେତଭଯାଦ୍ଭୀତା ଵିହାଯ ରଥସତ୍ତମମ୍
ଶ୍ୱେତ ଶତଶଃ ହାତୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ଭାରତ; ଶ୍ୱେତଙ୍କର ଭୟରେ ଆମେ ଆମର ଉତ୍ତମ ରଥ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ ।
ଅପଯାତାସ୍ତଥା ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଭୁଂ ପଶ୍ଯାମ ଧୃଷ୍ଣଵଃ । ଶରପାତମତିକ୍ରମ୍ଯ କୁରଵଃ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଏଭଳି, ପଛକୁ ହଟି ଆମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାହସୀ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲୁ; କୁରୁମାନେ ଶରବର୍ଷାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ନିକଟରେ ଥିଲେ, କୁରୁନନ୍ଦନ ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଥିତାଃ ପଶ୍ଯାମ ସର୍ଵଶଃ । ଅଦୀନୋ ଦୀନସମଯେ ଭୀଷ୍ମୋଽସ୍ମାକଂ ମହାହଵେ
ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲୁ; ଆମର ଦୁଃଖର ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେନି ।
ଏକସ୍ତସ୍ଥୌ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଗିରିର୍ମେରୁରିଵାଚଲଃ। ଆଦଦାନ ଇଵ ପ୍ରାଣାନ୍ସଵିତା ଶିଶିରାତ୍ଯଯେ
ସେ ଏକା ନରସିଂହ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ଭାବେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଉଡ଼ିଥିଲେ; ଶତୃମାନେର ପ୍ରାଣ ନେଇବାକୁ ଶିତକାଳ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ।
ଗଭସ୍ତିଭିରିଵାଦିତ୍ଯସ୍ତସ୍ଥୌ ଶରମରୀଚିମାନ୍। ସ ମୁମୋଚ ମହେଷ୍ଵାସଃ ଶରସଙ୍ଘାନନେକଶଃ
ସେ ଶରର ରୂପରେ ଆଦିତ୍ୟର କିରଣ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ଏହି ମହାଧନୁର୍ଧର ଅନେକ ଶରର ଭାରି ଭାରି ବର୍ଷା କରିଦେଲେ ।
ନିଘ୍ନନ୍ନମିତ୍ରାନ୍ସମରେ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାସୁରାନ୍ । ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଭୀଷ୍ମେଣ ପ୍ରଜହୁସ୍ତଂ ମହାବଲମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତୃମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ଭୀମ ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦାନବମାନେକୁ ନିଅସି; ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଘାତରେ ମାନେ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ସ୍ଵଯୂଥାଦିଵ ତେ ଯୂଥାନ୍ମୁକ୍ତଂ ଭୂମିଷୁ ଦାରୁଣମ୍ । ତମେଵମୁପଲକ୍ଷ୍ଯୈକୋ ହୃଷ୍ଟଃ ପୁଷ୍ଟଃ ପରଂତପ
ସେମାନେ ମାନେ ଦଳରେ ଏକ ଦଳରୁ ସିଂହ ମୁକ୍ତ ହେଲା ପରି ଭୂମିରେ ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ; ଏଭଳି ଦେଖି ଏକ ଶୂର, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶତୃମାନେକୁ ଜଳାଇଥିଲେ ।
ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯେ ଯୁକ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପରିଶୋଚଯନ୍। ଜୀଵିତଂ ଦୁସ୍ତ୍ଯଜଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭଯଂ ଚ ସୁମହାହଵେ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୁକ୍ତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପାଇଁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ; ସେ ଏହି ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଜୀବନ ଓ ଭୟ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ପାତଯାମାସ ସୈନ୍ଯାନି ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଵିଶାଂପତେ । ପ୍ରହରନ୍ତମନୀକାନି ପିତା ଦେଵଵ୍ରତସ୍ତଵ
ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେର ସେନାକୁ ନିମ୍ନ କରିଦେଲେ, ମହାଜନ; ତୁମର ପିତା ଦେବବ୍ରତ ଏହି ଦଳମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେନାପତିଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ତ୍ଵରିତଃ ଶ୍ଵେତମଭ୍ଯଯାତ୍। ସ ଭୀଷ୍ମଂ ଶରଜାଲେନ ମହତା ସମଵାକିରତ୍
ସେନାପତି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଗଲେ; ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ଶରବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ ।
ଶ୍ଵେତଂ ଚାପି ତଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶରୌଘୈଃ ସମଵାକିରତ୍ । ତୌ ଵୃଷାଵିଵ ନର୍ଦନ୍ତୌ ମତ୍ତାଵିଵ ମହାଦ୍ଵିପୌ
ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଶରର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଦେଲେ; ଦୁଇଜଣ ଉଘ୍ର ଦୂଃସ୍ଥ ବଳଦ ପରି ଗର୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ମଦ ଭରା ଦୁଇଟି ବଡ଼ ହାତୀ ପରି ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରାଵିଵ ସୁସଂରବ୍ଧାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଜଘ୍ନତୁଃ । ଅସ୍ତ୍ରୈରସ୍ତ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ତତସ୍ତୌ ପୁରୁଷର୍ଷଭୌ
ଦୁଇଜଣ ରାଗି ମାନେ ଦୁଇଟି ବାଘ ପରି ଏକାଉଁଠି ଆଘାତ କରୁଥିଲେ; ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।
ଭୀଷ୍ମଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଯୁଯୁଧେ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ । ଏକାହ୍ନା ନିର୍ଦହେଦ୍ଭୀଷ୍ମଃ ପାମ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍
ଭୀଷ୍ମ ଓ ଶ୍ୱେତ, ଦୁହେଁ ଏକାପର ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ । ଏକ ଦିନରେ, ଭୀଷ୍ମ ପାଣ୍ଡବ ସେନାକୁ ପୁରା ଭସ୍ମ କରିପାରିଥାନ୍ତି ।
ଶରୈଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯଦି ଶ୍ଵେତୋ ନ ପାଲଯେତ୍। ପିତାମହଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵେତୋ ଵିମୁଖୀକୃତମ୍
ଶ୍ୱେତ ଯଦି ତାଙ୍କର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧକୁ ଅପନେଇ ତୀର ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଛ ଫେରିବା ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତି ।
ପ୍ରହର୍ଷଂ ପାଣ୍ଡଵା ଜଗ୍ମୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଵିମନାଭଵତ୍। ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାର୍ଥିଵୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ତୁମ ପୁଅ ଦୁଃଖିତ ହେଲା । ତାପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇଲେ ।
ସସୈନ୍ଯଃ ପାଣ୍ଡଵାନୀକମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଯୁଗେ। ଦୁର୍ମୁଖଃ କୃତଵର୍ମା ଚ କୃପଃ ଶଲ୍ଯୋ ଵିଶାଂପତିଃକ
ସେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଦୁର୍ମୁଖ, କୃତବର୍ମା, କୃପ ଓ ଶାଲ୍ୟ, ମହାମାନବ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲେ ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଜୁଗୁପୁରାସାଦ୍ଯ ତଵ ପୁତ୍ରେଣ ନୋଦିତାଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଥିଵୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମୈଃ
ସେମାନେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତୁମ ପୁଅ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେନି । ଦୁର୍ୟୋଧନ ନେତୃତ୍ୱାରେ ସମସ୍ତ ରାଜା ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ ।
ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକାନି ଵଧ୍ଯମାନାନି ସଂଯୁଗେ। ଶ୍ଵେତୋ ଗାଙ୍ଗେଯମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ତଵ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାହିନୀମ୍
ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶ୍ୱେତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଛାଡି, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ।
ନାଶଯାମାସ ଵେଗେନ ଵାଯୁର୍ଵୃକ୍ଷାନିଵୌଜସା । ଦ୍ରାଵଯିତ୍ଵା ଚମୂଂ ରାଜନ୍ଵୈରାଟିଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଚ୍ଛିତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ବେଗରେ ନଷ୍ଟ କଲେ, ଯେପରି ବାତାସ ଶକ୍ତିରେ ଗଛକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ । ରାଜା, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଭରି, ବୈରାଟ ପୁଅ ସେନାକୁ ଭଗାଇଦେଲେ ।
ଆପତତ୍ସହସା ଭୂଯୋ ଯତ୍ର ଭୀଷ୍ମୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ତୌ ତତ୍ରୋପଗତୌ ରାଜଞ୍ଶରଦୀପ୍ତୌ ମହାବଲୌ
ସେ ପୁନି ହଠାତ୍ ଭୀଷ୍ମ ଯେଉଁଠି ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସେଠି ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ସେଠି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା, ଶରଦ ମେଘ ପରି ଚମକୁଥିବା, ଏକାପର ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ।
ଅଯୁଧ୍ଯେତାଂ ମହାତ୍ମାନୌ ଯଥୋଭୌ ଵୃତ୍ରଵାସଵୌ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତୁ ମହାରାଜ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ
ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଯୋଦ୍ଧା, ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଏକାପର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ । ରାଜା, ଦୁହେଁ ଏକାପର ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ।
ନିଗୃହ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଶ୍ଵେତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସପ୍ତଭିଃ । ପରାକ୍ରମଂ ତତସ୍ତସ୍ଯ ପରାକ୍ରମ୍ଯ ପରାକ୍ରମୀ
ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ସାତି ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ । ତାପରେ, ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରତିହତ କଲେ ।
ତରସା ଵାରଯାମାସ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍। ଶ୍ଵେତଃ ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୂଯଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଶ୍ୱେତ ଶକ୍ତିରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ, ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ହାତୀକୁ ରୋକିଥିବା ପରି । ଶ୍ୱେତ ପୁନି ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଭଲ ତୀର ଦେଇ ଘାୟଲ କଲେ ।
ଵିଵ୍ଯାଧ ପ़ଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ତଂ ପ୍ରତ୍ଯଵିଧ୍ଯଦ୍ଦଶଭିର୍ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵସ୍ତଦା
ସେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତୀରରେ ପ୍ରଶ୍ନା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ପଚିଶଟି ଘାୟଲ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା । ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଦଶଟି ତୀର ଦେଇ ଶ୍ୱେତକୁ ଘାୟଲ କଲେ ।
ସ ଵିଦ୍ଧସ୍ତେନ ବଲଵାନ୍ନାକମ୍ପତ ଯଥାଽଚଲଃ । ଵୈରାଟିଃ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୃଶମାଯମ୍ଯ କାର୍ମୁକମ୍
ଶ୍ୱେତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତୀରରେ ଘାୟଲ ହେଲେ, ତଥାପି ପାହାଡ଼ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ । ବୈରାଟ ପୁଅ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଧନୁଷକୁ ଭଲଭାବେ ଟାଣିଲେ ।
ଆଜଘାନ ତତୋ ଭୀଷ୍ମଂ ଶ୍ଵେତଃ କ୍ଷତ୍ରିଯନନ୍ଦନଃ। ସଂପ୍ରହସ୍ଯ ତତ ଶ୍ଵେତଃ ସୃକ୍କିଣୀ ପରିସଂଲିହନ୍
ତାପରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ଗୌରବ ଶ୍ୱେତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଘାୟଲ କଲେ । ହସି ଶ୍ୱେତ ତାଙ୍କର ମୁଁହର କୋଣକୁ ଚାଟିଲେ ।