ତତୋ ଧ୍ଵଜମାମୋଘେଂଷୁର୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଵୀରସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ତାପରେ, ସେ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ନବଟି ଅଚୁକ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସ ରାଜତୋ ମହାସ୍କନ୍ଧସ୍ତାଲୋ ହେମଵିଭୂଷିତଃ । ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଶ୍ଛିନ୍ନଃ ପପାତ ଭୁଵି ଭାରତ
ସେ ରାଜସିକ, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ ଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ କାଟି ପଡ଼ି, ଭୂମିରେ ଢଳିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ତଂ ତୁ ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଃ ପାତିତଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମୋ ନନାଦୋଚ୍ଚୈଃ ସୌଭଦ୍ରମଭିହର୍ଷଯନ୍
ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସୁବହୂନି ଚ । ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାରୌଦ୍ରେ ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସୌଭଦ୍ରଂ ପ୍ରତିତାମହଃ । ଅଵାକିରଦମେଯାତ୍ମା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ, ଅଜୟ ଭୀଷ୍ମ ହଜାର ତୀରରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ, ଏହା ଦେଖି ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ତତୋ ଦଶ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାଃ । ରକ୍ଷାର୍ଥମଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସୌଭଦ୍ରଂ ତ୍ଵରିତା ରଥୈଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମହାରଥୀ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଵିରାଟଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଭୀମଶ୍ଚ କେକଯାଶ୍ଚୈଵ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ସେମାନେ ହେଲେ—ବିରାଟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ, କେକୟମାନେ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି, ହେ ନରପତି।
ତେଷାଂ ଜଵେନାପତତାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ । ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ତ୍ରିଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସାତ୍ଯକିଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଏବଂ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ନବଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ କ୍ଷୁରେଣ ନିଶିତେନ ଚ। ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପତ୍ରିଣା
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣ ଦେଇ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପାଖି ଲାଗିଥିବା ତୀରରେ, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କେସରୀ ସ ନରୋତ୍ତମ । ପପାତ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ମଥିତୋ ରଥାତ୍
ସୁନାରେ ତିଆରି, ସିଂହ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଧ୍ୱଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଘାତରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା।
ତତୋ ଭୀମସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ। କୃପମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧ କୃତଵର୍ମାଣମଷ୍ଟଭିଃ
ତାପରେ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, କୃପଙ୍କୁ ଏକଟି ଏବଂ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଆଠଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଗୃହୀତାଗ୍ରହସ୍ତେକନ ଵୈରାଟିରପି ଦନ୍ତିନା । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ରାଜାନଂ ମଦ୍ରାଧିପତିମୁତ୍ତରଃ
ଉତ୍ତର, ହାତରେ ହାତୀ ଚାଳନାର ଅଂଶକୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵାରଣରାଜସ୍ଯ ଜଵେନାପତତୋ ରଥେ । ଶଲ୍ଯୋ ନିଵାରଯାମାସ ଵେଗମପ୍ରତିମଂ ଶରୈଃ
ସେ ହାତୀରାଜ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ରଥ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶଲ୍ୟ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଗତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ନାଗେନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହତଃ ସାଧୁଵାହିନଃ । ପଦା ଯୁଗମଧିଷ୍ଠାଯ ଜଘାନ ଚତୁରୋ ହଯାନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ମହାହାତୀ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଁଡ଼ିଥିଲା, ତାହାର ପାଦରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲା।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ମଦ୍ରାଧିପତିରାଯସୀମ୍ । ଉତ୍ତରାନ୍ତକରୀଂ ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ଭୁଜଗୋପମାମ୍
ମଦ୍ରରାଜା, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦୁଷ୍ମନଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ପ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଯା ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ତମଃ। ସ ପପାତ ଗଜସ୍କନ୍ଧାତ୍ପରମୁକ୍ତାଙ୍କୁଶତୋମରଃ
ସେଇ ଶସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, କବଚ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ହାତରୁ ଅଙ୍କୁଶ ଓ ତୋମର ଛୁଟିଯିବା ସହିତ, ହାତୀର ପିଠିରୁ ଲୁଡ଼ିପଡ଼ିଲେ।
ଅସିମାଦାଯ ଶଲ୍ଯୋଽପି ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ତସ୍ଯ ଵାରଣରାଜସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦାଥ ମହାକରମ୍
ଶଲ୍ୟ, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ, ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ସେହି ହାତୀର ରାଜାର ମହାବଳୀ ହାତ କାଟିଦେଲେ।
ଭିନ୍ନମର୍ମା ଶରଶତୈଶ୍ଛିନ୍ନହସ୍ତଃ ସଵାରଣଃ। ଭୀମମାର୍ତସ୍ଵରଂ କୃତ୍ଵା ପପାତ ଚ ମମାର ଚ
ଶତଶତ ବାଣରେ ମର୍ମ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ହାତ କାଟିଯିବା ସହିତ, ହାତୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିରେ ଲୁଡ଼ିପଡ଼ିଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଏତଦୀଦୃଶକଂ କୃତ୍ଵା ମଦ୍ରରାଜୋ ନରାଧିପ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଭାସ୍ଵରଂ କୃତଵର୍ମଣଃ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମଦ୍ରରାଜା ତୁରନ୍ତ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ଵୈ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈରାଟିର୍ଭ୍ରାତରଂ ତଦା । କୃତଵର୍ମଣା ଚ ସହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଲ୍ଯମଵସ୍ଥିତମ୍
ତା'ବେଳେ ବିରାଟ ରାଜା ନିଜ ଭାଇ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ କୃତବର୍ମା ସହିତ ଦେଖି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଶ୍ଵେତଃ କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲ ହଵିଷା ହଵ୍ଯଵାଡିଵ । ସ ଵିସ୍ଫାର୍ଯ ମହଚ୍ଚାପଂ ଶକ୍ରଚାପୋପମଂ ବଲୀ
କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ୱେତ ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଦେହରେ ଧଳା ହୋଇ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ; ସେ ଶକ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହାଧନୁଷ ତାଣିଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵ?ଞ୍ଜିଘାଂସନ୍ଵୈ ଶଲ୍ଯଂ ମଦ୍ରାଧିପଂ ବଲୀ। ମହତା ରଥଵଂଶେନ ସମନ୍ତାତ୍ପରିଵାରିତଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିରାଟ ରାଜା ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ବଡ଼ ରଥମାଳା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଘେରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ମୁଞ୍ଚନ୍ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରାଯାଚ୍ଛଲ୍ଯରଥଂ ପ୍ରତି। ତମାପତନ୍ତଂ ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ମତ୍ତଵାରଣଵିକ୍ରମମ୍
ସେ ମଦ ହାତୀର ଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ଶକ୍ତିରେ ଶଲ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା ଝଡ଼େଇଲେ।
ତାଵକାନାଂ ରଥାଃ ସପ୍ତ ସମନ୍ତାତ୍ପର୍ଯଵାରଯନ୍ । ମଦ୍ରରାଜମଭୀପ୍ସନ୍ତୋ ମୃତ୍ଯୋର୍ଦଂଷ୍ଟ୍ରାନ୍ତରଂ ଗତମ୍
ତୁମର ସାତଟି ରଥ ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଘେରି ରକ୍ଷା କରିଲେ, ଯଦିଓ ସେ ମୃତ୍ୟୁର ଜହ୍ନ୍ବାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ବୃହଦ୍ବଲଶ୍ଚ କୌସଲ୍ଯୋ ଜଯତ୍ସେନଶ୍ଚ ମାଗଧଃ । ତଥା ରୁକ୍ମରଥୋ ରାଜଞ୍ଶଲ୍ଯପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
କୌଶଳର ବୃହଦ୍ବଳ, ମାଗଧର ଜୟତ୍ସେନ, ରୁକ୍ମରଥ, ଶଲ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତାପୀ ପୁଅ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵାନ୍ତ୍ଯୌ କାମ୍ଭୋଜଶ୍ଚ ସୁଦକ୍ଷିଣଃ । ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦଃ ସୈନ୍ଧଵଶ୍ଚ ଜଯଦ୍ରଥଃ
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, କାମ୍ଭୋଜର ସୁଦକ୍ଷିଣ, ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଓ ସିନ୍ଧୁର ଜୟଦ୍ରଥ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ନାନାଵର୍ଣଵିଚିତ୍ରାଣି ଧନୂଂଷି ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଵିସ୍ଫାରିତାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ତୋଯଦେଷ୍ଵିଵ ଵିଦ୍ଯୁତଃ
ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ଶୋଭାର ଧନୁଷମାନେ ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ।
ତେ ତୁ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ଶ୍ଵେତମୂର୍ଧନ୍ଯପାତଯନ୍। ନିଦାଘାନ୍ତେଽନିଲୋଦ୍ଧୂତା ମେଘା ଇଵ ନଗେ ଜଲମ୍
ସେମାନେ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା ଝଡ଼େଇଲେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ପବନ ଚଳିତ ମେଘରୁ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ପରି।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସଃ ସପ୍ତଭଲ୍ଲୈଃ ସୁତେଜନୈଃ । ଧନୂଂଷି ତେଷାମାଚ୍ଛିଦ୍ଯ ମମର୍ଦ ପୃତନାପତିଃ
ତା'ପରେ କ୍ରୋଧିତ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ଶ୍ୱେତ ସତରେ ସତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କ ଧନୁଷ କାଟିଦେଇ, ସେନାନାୟକମାନୋକୁ ଚୁର୍ମାର କଲେ।
ନିକୃତ୍ତାନ୍ଯେଵ ତାନି ସ୍ମ ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ଭାରତ । ତତସ୍ତେ ତୁ ନିମେଷାର୍ଧାତ୍ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ଧନୂଂଷି ଚ
ସେଇ କାଟାଯାଇଥିବା ଧନୁଷମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅତି କ୍ଷଣରେ ସେମାନେ ନୂତନ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।