ଜଘାନ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ । ତସ୍ଯ ଲାଘଵମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁତୁଷୁର୍ଦେଵତା ଅପି
ମହାବୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଲବ୍ଧଲକ୍ଷତଯା କାର୍ଷ୍ଣେଃ ସର୍ଵେ ଭୀଷ୍ମମୁଖା ରଥାଃ । ସତ୍ଵଵନ୍ତମମନ୍ଯନ୍ତ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଧନଂଜଯମ୍
କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କ ନିଖୁତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଭୀଷ୍ମ-ପ୍ରମୁଖ ରଥୀ ତାଙ୍କୁ ଧନଞ୍ଜୟ ପରି ଶୂର ଭାବିଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଘଵମାର୍ଗସ୍ଥମଲାତସଦୃଶପ୍ରଭମ୍। ଦିଶଃ ପର୍ଯପତଚ୍ଚାପଂ ଗାଣ୍ଡୀଵମିଵ ଘୋଷଵତ୍
ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ବିଜୁଳି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୂରୁଥିଲା; ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନି ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ତମାସାଦ୍ଯ ମହାଵେଗୈର୍ଭୀଷ୍ମୋ ନଵ୍ରଭିରାଶୁଗୈଃ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ତୂର୍ଣମାର୍ଜୁନିଂ ପରଵୀରହା
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଅଟି ତୀବ୍ର ଶରରେ ଘାତ କଲେ।
ଧ୍ଵଜଂ ଚାସ୍ଯ ତ୍ରିଭିର୍ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପରମୌଜସଃ । ସାରଥିଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ଯତଵ୍ରତଃ
ତିନିଟି ଚଉଡ଼ା ଶରରେ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଝଣ୍ଡାକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଆଉ ତିନିଟି ଶରରେ ସାରଥିକୁ ଘାତ କଲେ।
ତଥୈଵ କୃତଵର୍ମା ଚ କୃପଃ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯତ୍କାର୍ଷ୍ଣିଂ ମୈନାକମିଵ ପର୍ଵତମ୍
ଏଭଳି, କୃତବର୍ମା, କୃପ ଓ ଶଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୈନାକ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶୂରୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷାଣି କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପଞ୍ଚରଥାନ୍ପ୍ରତି
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଥିବା ବେଳେ, କାର୍ଷ୍ଣି ତାଙ୍କୁ ଓଁଚ ଚାରିଜଣ ରଥୀଙ୍କ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଲେ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ସହସ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ । ନନାଦ ବଲଵାନ୍କାର୍ଷ୍ଣିର୍ଭୀଷ୍ମାଯ ଵିସୃଜ୍ଯଞ୍ଶରାନ୍
ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ତୀରକୁ ନିଜ ତୀରରେ ରୋକି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଷ୍ଣି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ଛାଡ଼ି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ରାଜନ୍ବାହ୍ଵୋର୍ବଲମଦୃଶ୍ଯତ । ଯତମାନସ୍ଯ ସମରେ ଭୀଷ୍ମମର୍ଦଯତଃ ଶରୈଃ
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁର ଅପାର ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।
ପରାକ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ପ୍ରାହିଣୋଚ୍ଛରାନ୍ । ସ ତାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଚାପଚ୍ଯୁତାଞ୍ଶରାନ୍
ସେ ଯେପରି ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁରୁ ଆସୁଥିବା ସେଇ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ଧ୍ଵଜମାମୋଘେଂଷୁର୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଵୀରସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ତାପରେ, ସେ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ନବଟି ଅଚୁକ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସ ରାଜତୋ ମହାସ୍କନ୍ଧସ୍ତାଲୋ ହେମଵିଭୂଷିତଃ । ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଶ୍ଛିନ୍ନଃ ପପାତ ଭୁଵି ଭାରତ
ସେ ରାଜସିକ, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ ଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ କାଟି ପଡ଼ି, ଭୂମିରେ ଢଳିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ତଂ ତୁ ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଃ ପାତିତଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମୋ ନନାଦୋଚ୍ଚୈଃ ସୌଭଦ୍ରମଭିହର୍ଷଯନ୍
ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସୁବହୂନି ଚ । ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାରୌଦ୍ରେ ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସୌଭଦ୍ରଂ ପ୍ରତିତାମହଃ । ଅଵାକିରଦମେଯାତ୍ମା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ, ଅଜୟ ଭୀଷ୍ମ ହଜାର ତୀରରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ, ଏହା ଦେଖି ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ତତୋ ଦଶ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାଃ । ରକ୍ଷାର୍ଥମଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସୌଭଦ୍ରଂ ତ୍ଵରିତା ରଥୈଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମହାରଥୀ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଵିରାଟଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଭୀମଶ୍ଚ କେକଯାଶ୍ଚୈଵ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ସେମାନେ ହେଲେ—ବିରାଟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ, କେକୟମାନେ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି, ହେ ନରପତି।
ତେଷାଂ ଜଵେନାପତତାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ । ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ତ୍ରିଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସାତ୍ଯକିଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଏବଂ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ନବଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ କ୍ଷୁରେଣ ନିଶିତେନ ଚ। ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପତ୍ରିଣା
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣ ଦେଇ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପାଖି ଲାଗିଥିବା ତୀରରେ, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କେସରୀ ସ ନରୋତ୍ତମ । ପପାତ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ମଥିତୋ ରଥାତ୍
ସୁନାରେ ତିଆରି, ସିଂହ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଧ୍ୱଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଘାତରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା।
ତତୋ ଭୀମସ୍ତ୍ରିଭିର୍ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରଣେ। କୃପମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧ କୃତଵର୍ମାଣମଷ୍ଟଭିଃ
ତାପରେ, ଭୀମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, କୃପଙ୍କୁ ଏକଟି ଏବଂ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଆଠଟି ତୀରରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ପ୍ରଗୃହୀତାଗ୍ରହସ୍ତେକନ ଵୈରାଟିରପି ଦନ୍ତିନା । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ରାଜାନଂ ମଦ୍ରାଧିପତିମୁତ୍ତରଃ
ଉତ୍ତର, ହାତରେ ହାତୀ ଚାଳନାର ଅଂଶକୁ ଧରି, ତାଙ୍କ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମଦ୍ରରାଜାଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଵାରଣରାଜସ୍ଯ ଜଵେନାପତତୋ ରଥେ । ଶଲ୍ଯୋ ନିଵାରଯାମାସ ଵେଗମପ୍ରତିମଂ ଶରୈଃ
ସେ ହାତୀରାଜ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ରଥ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶଲ୍ୟ ତୀରରେ ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଗତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ।
ତସ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ନାଗେନ୍ଦ୍ରୋ ବୃହତଃ ସାଧୁଵାହିନଃ । ପଦା ଯୁଗମଧିଷ୍ଠାଯ ଜଘାନ ଚତୁରୋ ହଯାନ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ମହାହାତୀ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଁଡ଼ିଥିଲା, ତାହାର ପାଦରେ ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଘାତ କଲା।
ସ ହତାଶ୍ଵେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ମଦ୍ରାଧିପତିରାଯସୀମ୍ । ଉତ୍ତରାନ୍ତକରୀଂ ଶକ୍ତିଂ ଚିକ୍ଷେପ ଭୁଜଗୋପମାମ୍
ମଦ୍ରରାଜା, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାମାନେ ମରିଯିବା ପରେ, ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦୁଷ୍ମନଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ପ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ତଯା ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣଃ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ତମଃ। ସ ପପାତ ଗଜସ୍କନ୍ଧାତ୍ପରମୁକ୍ତାଙ୍କୁଶତୋମରଃ
ସେଇ ଶସ୍ତ୍ରରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, କବଚ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧାରକୁ ପଡ଼ିଗଲେ, ହାତରୁ ଅଙ୍କୁଶ ଓ ତୋମର ଛୁଟିଯିବା ସହିତ, ହାତୀର ପିଠିରୁ ଲୁଡ଼ିପଡ଼ିଲେ।
ଅସିମାଦାଯ ଶଲ୍ଯୋଽପି ଅଵପ୍ଲୁତ୍ଯ ରଥୋତ୍ତମାତ୍। ତସ୍ଯ ଵାରଣରାଜସ୍ଯ ଚିଚ୍ଛେଦାଥ ମହାକରମ୍
ଶଲ୍ୟ, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ, ଉତ୍ତମ ରଥରୁ ଝାପି ପଡ଼ି, ସେହି ହାତୀର ରାଜାର ମହାବଳୀ ହାତ କାଟିଦେଲେ।
ଭିନ୍ନମର୍ମା ଶରଶତୈଶ୍ଛିନ୍ନହସ୍ତଃ ସଵାରଣଃ। ଭୀମମାର୍ତସ୍ଵରଂ କୃତ୍ଵା ପପାତ ଚ ମମାର ଚ
ଶତଶତ ବାଣରେ ମର୍ମ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ହାତ କାଟିଯିବା ସହିତ, ହାତୀ ସହିତ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି ଭୂମିରେ ଲୁଡ଼ିପଡ଼ିଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଏତଦୀଦୃଶକଂ କୃତ୍ଵା ମଦ୍ରରାଜୋ ନରାଧିପ । ଆରୁରୋହ ରଥଂ ତୂର୍ଣଂ ଭାସ୍ଵରଂ କୃତଵର୍ମଣଃ
ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମଦ୍ରରାଜା ତୁରନ୍ତ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରଥକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତରଂ ଵୈ ହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୈରାଟିର୍ଭ୍ରାତରଂ ତଦା । କୃତଵର୍ମଣା ଚ ସହିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଲ୍ଯମଵସ୍ଥିତମ୍
ତା'ବେଳେ ବିରାଟ ରାଜା ନିଜ ଭାଇ ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ମୃତ ଦେଖି, ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ କୃତବର୍ମା ସହିତ ଦେଖି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।