ଚେଦିକାଶିକରୂଷେଷୁ ପଞ୍ଚାଲେଷୁ ଚ ଭାରତ । ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ବହୁଧା ତାଲଶ୍ଚଲତ୍କେତୁରଦୃଶ୍ଯତ
ଚେଦି, କାଶୀ, କରୂଷ ଓ ପଞ୍ଚାଳ ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଭାରତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ତାଳପତ୍ର ଝଣ୍ଡା ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଫଡ଼ିଉଠୁଥିଲା।
ସ ଶିରାଂସି ରଣେଽରୀଣାଂ ରଥାଂଶ୍ଚ ସଯୁଗଧ୍ଵଜାନ୍ । ନିଚକର୍ତ ମହାଵେଗୈର୍ଭଲ୍ଲୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ ତୀବ୍ର ଓ ଶରଳ ଶର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ତାଙ୍କର ରଥ, ଯୋକ୍ ଓ ଝଣ୍ଡାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ନୃତ୍ଯତୋ ରଥମାର୍ଗେଷୁ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ଭୃଶମାର୍ତସ୍ଵରଂ ଚକ୍ରୁର୍ନାଗା ମର୍ମଣି ତାଡିତାଃ
ଭୀଷ୍ମ ରଥପଥରେ ଚଳିବାବେଳେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହାତୀମାନେ ମର୍ମସ୍ଥାନରେ ଘାତ ଖାଇ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଅଭିମନ୍ଯୁଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପିଶହ୍ଗୈସ୍ତୁରଗୋତ୍ତମୈଃ । ସଂଯୁକ୍ତଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରାଯାଦ୍ଭୀଷ୍ମରଥଂ ପ୍ରତି
ଅଭିମନ୍ୟୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳା ମାନ୍ଦା ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦଵିଚିତ୍ରେଣ କର୍ଣିକାରେଣ କେତୁନା । ଅଭ୍ଯଵର୍ତତ ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ତାଂଶ୍ଚୈଵ ରଥସତ୍ତମାନ୍
ସୁନାର ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଝଣ୍ଡା ସହିତ, ସେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ସ ତାଲକେତୋସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ କେତୁମାହତ୍ଯ ପତ୍ରିଣା । ଭୀଷ୍ମେଣ ଯୁଯୁଧେ ଵୀରସ୍ତସ୍ଯ ଚାନୁରଥୈଃ ସହ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଦ୍ୱାରା ତାଳପତ୍ର ଝଣ୍ଡାକୁ ଭାଙ୍ଗି, ସେ ଶୂରବୀର ଭୀଷ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରଥୀମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
କୃତଵର୍ମାଣମେକେନ ଶଲ୍ଯଂ ପଞ୍ଚଭିରାଶୁଗୈଃ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନଵଭିରାନର୍ଚ୍ଛଚ୍ଛିତାଗ୍ରୈଃ ପ୍ରତିପାମହମ୍
ସେ କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ତୀବ୍ର ଶରରେ, ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଶରରେ ଘାତ କଲେ; ପୁନି, ନଅଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ମହାବୀରଙ୍କୁ ଗୌରବ ଦେଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରଣିହିତେନ ଚ। ଧ୍ଵଜମେକେନ ଵିଵ୍ଯାଧ ଜାମ୍ବୂନଦପରିଷ୍କୃତମ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣି ଓ ଭଲ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଏକ ଶର ଦ୍ୱାରା, ସେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଝଣ୍ଡାକୁ ଘାତ କଲେ।
ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ତୁ ଭଲ୍ଲେନ ସର୍ଵାଵରଣଭେଦିନା । ଜହାର ସାରଥେଃ କାଯାଚ୍ଛିରଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଣା
ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ସାରଥିଙ୍କ ଦେହରୁ, ସମସ୍ତ ବଢ଼ିଆ ଆବରଣ ଭେଦିଯିବା ଚଉଡ଼ା ଶର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଲଗା କରିଦେଲେ।
ଧନୁଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ଭଲ୍ଲେନ କାର୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତମ୍। କୃପସ୍ଯ ନିଶିତାଗ୍ରେଣ ତାଂଶ୍ଚ ତୀକ୍ଷ୍ଣମୁଖୈଃ ଶରୈଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶର ଦ୍ୱାରା କୃପଙ୍କ ସୁନାର ଶୋଭିତ ଧନୁଷ୍ୟକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଶରରେ ସେ ଶୂରମାନଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ।
ଜଘାନ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ନୃତ୍ଯନ୍ନିଵ ମହାରଥଃ । ତସ୍ଯ ଲାଘଵମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁତୁଷୁର୍ଦେଵତା ଅପି
ମହାବୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧରେ, ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିଲେ; ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହେଲେ।
ଲବ୍ଧଲକ୍ଷତଯା କାର୍ଷ୍ଣେଃ ସର୍ଵେ ଭୀଷ୍ମମୁଖା ରଥାଃ । ସତ୍ଵଵନ୍ତମମନ୍ଯନ୍ତ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଧନଂଜଯମ୍
କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କ ନିଖୁତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଭୀଷ୍ମ-ପ୍ରମୁଖ ରଥୀ ତାଙ୍କୁ ଧନଞ୍ଜୟ ପରି ଶୂର ଭାବିଲେ।
ତସ୍ଯ ଲାଘଵମାର୍ଗସ୍ଥମଲାତସଦୃଶପ୍ରଭମ୍। ଦିଶଃ ପର୍ଯପତଚ୍ଚାପଂ ଗାଣ୍ଡୀଵମିଵ ଘୋଷଵତ୍
ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟ, ବିଜୁଳି ପରି ତୀବ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୂରୁଥିଲା; ଗାଣ୍ଡୀବର ଧ୍ୱନି ପରି ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ତମାସାଦ୍ଯ ମହାଵେଗୈର୍ଭୀଷ୍ମୋ ନଵ୍ରଭିରାଶୁଗୈଃ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ତୂର୍ଣମାର୍ଜୁନିଂ ପରଵୀରହା
ତାପରେ, ଭୀଷ୍ମ ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅର୍ଜୁନପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନଅଟି ତୀବ୍ର ଶରରେ ଘାତ କଲେ।
ଧ୍ଵଜଂ ଚାସ୍ଯ ତ୍ରିଭିର୍ଭଲ୍ଲୈଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ପରମୌଜସଃ । ସାରଥିଂ ଚ ତ୍ରିଭିର୍ବାଣୈରାଜଘାନ ଯତଵ୍ରତଃ
ତିନିଟି ଚଉଡ଼ା ଶରରେ ଭୀଷ୍ମ ତାଙ୍କ ଝଣ୍ଡାକୁ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଆଉ ତିନିଟି ଶରରେ ସାରଥିକୁ ଘାତ କଲେ।
ତଥୈଵ କୃତଵର୍ମା ଚ କୃପଃ ଶଲ୍ଯଶ୍ଚ ମାରିଷ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯତ୍କାର୍ଷ୍ଣିଂ ମୈନାକମିଵ ପର୍ଵତମ୍
ଏଭଳି, କୃତବର୍ମା, କୃପ ଓ ଶଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମୈନାକ ପର୍ବତ ପରି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତଃ ଶୂରୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈର୍ମହାରଥୈଃ । ଵଵର୍ଷ ଶରଵର୍ଷାଣି କାର୍ଷ୍ଣିଃ ପଞ୍ଚରଥାନ୍ପ୍ରତି
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ସମରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଚାରିପଟେ ଘେରି ରହିଥିବା ବେଳେ, କାର୍ଷ୍ଣି ତାଙ୍କୁ ଓଁଚ ଚାରିଜଣ ରଥୀଙ୍କ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଲେ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ସହସ୍ରାଣି ସଂଵାର୍ଯ ଶରଵୃଷ୍ଟିଭିଃ । ନନାଦ ବଲଵାନ୍କାର୍ଷ୍ଣିର୍ଭୀଷ୍ମାଯ ଵିସୃଜ୍ଯଞ୍ଶରାନ୍
ତାପରେ, ସେମାନଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ତୀରକୁ ନିଜ ତୀରରେ ରୋକି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାର୍ଷ୍ଣି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ଛାଡ଼ି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ଯ ସୁମହଦ୍ରାଜନ୍ବାହ୍ଵୋର୍ବଲମଦୃଶ୍ଯତ । ଯତମାନସ୍ଯ ସମରେ ଭୀଷ୍ମମର୍ଦଯତଃ ଶରୈଃ
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆଘାତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ବାହୁର ଅପାର ଶକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।
ପରାକ୍ରାନ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ଭୀଷ୍ମୋଽପି ପ୍ରାହିଣୋଚ୍ଛରାନ୍ । ସ ତାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଭୀଷ୍ମଚାପଚ୍ଯୁତାଞ୍ଶରାନ୍
ସେ ଯେପରି ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧନୁରୁ ଆସୁଥିବା ସେଇ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତୋ ଧ୍ଵଜମାମୋଘେଂଷୁର୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ଵୀରସ୍ତତ ଉଚ୍ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଜନାଃ
ତାପରେ, ସେ ବୀର ଯୋଦ୍ଧା ନବଟି ଅଚୁକ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କାଟିଦେଲେ; ଏହା ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ।
ସ ରାଜତୋ ମହାସ୍କନ୍ଧସ୍ତାଲୋ ହେମଵିଭୂଷିତଃ । ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଶ୍ଛିନ୍ନଃ ପପାତ ଭୁଵି ଭାରତ
ସେ ରାଜସିକ, ଚଉଡ଼ା କାନ୍ଧ ଥିବା, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଧ୍ୱଜଦଣ୍ଡ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ କାଟି ପଡ଼ି, ଭୂମିରେ ଢଳିଗଲା, ହେ ଭାରତ।
ତଂ ତୁ ସୌଭଦ୍ରଵିଶିଖୈଃ ପାତିତଂ ଭରତର୍ଷଭ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମୋ ନନାଦୋଚ୍ଚୈଃ ସୌଭଦ୍ରମଭିହର୍ଷଯନ୍
ସୌଭଦ୍ରଙ୍କ ତୀରରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ଭୀମ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଭୀଷ୍ମୋ ମହାସ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ସୁବହୂନି ଚ । ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ମହାରୌଦ୍ରେ ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ମହାବଲଃ
ତାପରେ, ମହାବଳୀ ଭୀଷ୍ମ ସେଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ତତଃ ଶରସହସ୍ରେଣ ସୌଭଦ୍ରଂ ପ୍ରତିତାମହଃ । ଅଵାକିରଦମେଯାତ୍ମା ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ତାପରେ, ଅଜୟ ଭୀଷ୍ମ ହଜାର ତୀରରେ ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଢାଙ୍କିଦେଲେ, ଏହା ଦେଖି ସେଠାରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
ତତୋ ଦଶ ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାରଥାଃ । ରକ୍ଷାର୍ଥମଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ସୌଭଦ୍ରଂ ତ୍ଵରିତା ରଥୈଃ
ତାପରେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦଶଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର, ମହାରଥୀ, ସୌଭଦ୍ରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଵିରାଟଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ । ଭୀମଶ୍ଚ କେକଯାଶ୍ଚୈଵ ସାତ୍ଯକିଶ୍ଚ ଵିଶାଂପତେ
ସେମାନେ ହେଲେ—ବିରାଟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ପାର୍ଷତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଭୀମ, କେକୟମାନେ ଏବଂ ସାତ୍ୟକି, ହେ ନରପତି।
ତେଷାଂ ଜଵେନାପତତାଂ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ରଣେ । ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଂ ତ୍ରିଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସାତ୍ଯକିଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ତିନିଟି ତୀର ଏବଂ ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ନବଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପୂର୍ଣାଯତଵିସୃଷ୍ଟେନ କ୍ଷୁରେଣ ନିଶିତେନ ଚ। ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ଭୀମସେନସ୍ଯ ପତ୍ରିଣା
ପୂର୍ଣ୍ଣ ଟାଣ ଦେଇ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ପାଖି ଲାଗିଥିବା ତୀରରେ, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କେସରୀ ସ ନରୋତ୍ତମ । ପପାତ ଭୀମସେନସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମେଣ ମଥିତୋ ରଥାତ୍
ସୁନାରେ ତିଆରି, ସିଂହ ଚିହ୍ନ ଥିବା ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଧ୍ୱଜ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଘାତରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ରଥରୁ ଖସି ପଡ଼ିଲା।