ସୁଶର୍ମାଣଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଚେକିତାନୋ ମହାରଥଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମୀ
ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି ଏବଂ ମହାରଥୀ ଚେକିତାନ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ଶୁଶର୍ମା ତୁ ମହାରାଜ ଚେକିତାନଂ ମହାରଥମ୍ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ମହାରାଜା, ସୁଶର୍ମା ମହାରଥୀ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷାରେ ରୋକି ଦେଲେ।
ଚେକିତାନୋଽପି ସଂରବ୍ଧଃ ସୁଶର୍ମାଣାଂ ମହାହଵେ । ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯତ୍ତମିଷୁଭିର୍ମହାମେଘ ଇଵାଚଲମ୍
ଚେକିତାନ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲେ, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ଢାକି ଦେବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଶକୁନିଃ ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତୁ ପରାକ୍ରାନ୍ତଂ ପରାକ୍ରମୀ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମତ୍ତଃ ସିଂହ ଇଵ ଦ୍ଵିପମ୍
ଶକୁନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏକ ମତ୍ତ ସିଂହ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରି ଆଘାତ କରିଲେ।
ଯୌଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌବଲଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଵ୍ଯଦାରଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ମଘଵାନିଵ ଦାନଵମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସଉବଳ (ଶକୁନି)ଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ଏହା ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦାନବକୁ ଆଘାତ କରିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଶକୁନିଃ ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରତିଵିଧ୍ଯନ୍ତମାହଵେ। ଵ୍ଯଦାରଯନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଶକୁନି, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଆଘାତ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଲ ଭାଙ୍ଗା ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣଂ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କାମ୍ଭୋଜାନାଂ ମହାରଥମ୍ । ଶ୍ରୁତକର୍ମା ପରାକ୍ରାନ୍ତମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଯୁଗେ
ଓ ରାଜା, ଶ୍ରୁତକର୍ମା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ମହାରଥୀ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ସମରେ ସାହଦେଵିଂ ମହାରଥମ୍ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯତ ଵୈ ମୈନାକମିଵ ପର୍ଵତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଦକ୍ଷିଣ ମହାରଥୀ ସାହଦେବଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମେନାକ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଶ୍ରୁତକର୍ମା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାମ୍ଭୋଜାନାଂ ମହାରଥମ୍ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ଦାରଯନ୍ନିଵ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୁତକର୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ମହାରଥୀ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ଭରିଦେଲେ, ମାନେ ସେଠାରେ ସୁଦକ୍ଷିଣକୁ ପ୍ରାୟ ଭାଗି ଦେଲେ।
ଇରାଵାନଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ରୁତାଯୁଷମରିନ୍ଦମମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ରଣେ ଯତ୍ତୋ ଯତ୍ତରୂପଂ ପରଂତପଃ
ତାପରେ ଇରାବାନ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ ଶତ୍ରୁନାଶକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଆର୍ଜୁନିସ୍ତସ୍ଯ ସମରେ ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ମହାରଥଃ । ନନାଦ ବଲଵାନ୍ନାଦଂ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂରଯତ୍
ଅର୍ଜୁନ ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରୁତାୟୁଷଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କର ଗଜଗଜ ନାଦରେ ସେନାକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଫାଲ୍ଗୁନେଃ ସମରେ ହଯାନ୍। ନିଜଘାନ ଗଦାଗ୍ରେଣ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ ଶ୍ରୁତାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଗଦାର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହିପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲି ରହିଲା।
ଵିନ୍ଦାନିଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ କୁନ୍ତିଭୋଜଂ ମହାରଥମ୍ । ସସେନଂ ସସୁତଂ ଵୀରଂ ସଂସସ?ଞ୍ଜତୁରାହଵେ
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଧା ଓ ଅନୁବିନ୍ଧା ଦୁଇଜଣେ ଏକସାଥି କୁନ୍ତିଭୋଜ ମହାରଥୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ପୁଅ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ତଯୋର୍ଘୋରଂ ପରାକ୍ରମମ୍ । ଅଯୁଧ୍ଯେତାଂ ସ୍ଥିରୌ ଭୂତ୍ଵା ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସହ
ସେଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ: ସେ ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅନୁଵିନ୍ଦସ୍ତୁ ଗଦଯା କୁନ୍ତିଭୋଜମତାଡଯତ୍। କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ତଂ ତୂର୍ଣଂ ଶରଵ୍ରାତୈରଵାକିରତ୍
ଅନୁବିନ୍ଧା ଗଦାରେ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାପରେ କୁନ୍ତିଭୋଜ ତୁରନ୍ତ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
କୁନ୍ତିଭୋଜସୁତଶ୍ଚାପି ଵିନ୍ଦଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ । ସ ଚ ତଂ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ପୁଅ ବିନ୍ଧାଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଧା ପ୍ରତିବାଣ ଦେଲେ; ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
କେକଯା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଗାନ୍ଧାରାନ୍ପଞ୍ଚ ମାରିଷ । ସସୈନ୍ଯାସ୍ତେ ସସୈନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଯୋଧଯାମାସୁରାହଵେ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେକୟ ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଏବଂ ଗାନ୍ଧାର ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପସରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵୀରବାହୁଶ୍ଚ ତେ ପୁତ୍ରୋ ଵୈରାଟିଂ ରଥସତ୍ତମମ୍ । ଉତ୍ତରଂ ଯୋଧଯାମାସ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ବୀରବାହୁ, ତୁମ ପୁଅ, ମାତ୍ସ୍ୟ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଯୋଧା ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଉତ୍ତରଶ୍ଚାପି ତଂ ଵୀରଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଚେଦିରାଟ୍ ସମରେ ରାଜନ୍ନୁଲୂକଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍
ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ସେ ବୀରକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଚେଦି ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଲୂକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଥୈଵ ଶରଵର୍ଷେଣ ଉଲୂକଂ ସମଵିଦ୍ଧ୍ଯତ । ଉଲୂକଶ୍ଚାପି ତଂ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈର୍ଲୋମଵାହିଭିଃ
ସେ ଉଲୂକଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଉଲୂକ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ମାଂସ ଫାଡ଼ିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ତଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଧୋରରୂପଂ ଵିଶାଂତେ । ଦାରଯେତାଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଵନ୍ଯୋନ୍ଯମପରାଜିତୌ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୀତିଜନକ ହେଲା, ଦୁଇଜଣେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ଓ ଅପରାଜିତ ହୋଇ ଆପସରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵସହସ୍ରାଣି ରଥଵାରଣଵାଜିନାମ୍ । ପଦାତୀନାଂ ଚ ସମରେ ତଵ ତେଷାଂ ଚ ସଂକୁଲେ
ଏଭଳି, ତୁମ ସେନା ଓ ତାଙ୍କ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରଥ, ଗଜ, ଘୋଡ଼ା, ଓ ପଦାତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହଜାର ହଜାର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା।
ମୁହୂର୍ତମିଵ ତଦ୍ଯୁଦ୍ଧମାସୀନ୍ମଧୁରଦର୍ଶନମ୍ । ତତ ଉନ୍ମତ୍ତଵଦ୍ରାଜନ୍ନ ପ୍ରାଜ୍ଞାଯତ କିଂଚନ
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ମଧୁର ଲାଗିଲା, ରାଜା; ପରେ, ପାଗଳମାନେ ଭଳି, କିଛି ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ।
ଗଜୋ ଗଜେନ ସମରେ ରଥିନଂ ଚ ରଥୀ ଯଯୌ । ଅଶ୍ଵୋଽଶ୍ଵଂ ସମଭିପ୍ରାଯାତ୍ପଦାତିଶ୍ଚ ପଦାତିନମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀ ହାତୀ ସହିତ, ରଥଯୋଧା ରଥଯୋଧା ସହିତ, ଘୋଡ଼ା ଘୋଡ଼ା ସହିତ, ଓ ପଦାତି ପଦାତି ସହିତ ଆପସରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ଵ୍ଯାକୁଲଂ ସମପଦ୍ଯତ। ଶୂରାଣାଂ ସମରେ ତତ୍ର ସମାସାଦ୍ଯେତରେତରମ୍
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ଯେଉଁଠି ଶୂରବୀରମାନେ ଏକାପରେ ଏକ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତତ୍ର ଦେଵର୍ଷଯଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚାରଣାଶ୍ଚ ସମାଗତାଃ । ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତ ତଦ୍ରଣଂ ଘୋରଂ ଦେଵାସୁରସମଂ ଭୁଵି
ସେଠି ଦେବ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଏକଠା ହେଇ, ଭୂମିରେ ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ସମାନ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତତୋ ଦନ୍ତିସହସ୍ରାଣି ର୍ଥାନାଂ ଚାପି ମାରିଷ। ଅଶ୍ଵୌଘାଃ ପୁରୁଷୌଘାଶ୍ଚ ଵିପରୀତଂ ସମାଯଯୁଃ
ତାପରେ ହଜାର ହଜାର ଗଜ, ରଥ, ଘୋଡା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦୁଇପଟେରୁ ଏକାପରେ ଏକ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ତତ୍ରତତ୍ର ପ୍ରଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରଥଵାରଣପତ୍ତଯଃ । ସାଦିନଶ୍ଚ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଯୁଧ୍ଯମାନା ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏଠାଏଠି ରଥ, ଗଜ ଓ ପଦାତି, ଘୋଡା ସାରଥିମାନେ, ମନୁଷ୍ୟ ସିଂହମାନେ ପୁନିପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ରାଜଞ୍ଶତସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରତତ୍ର ପଦାତିନାମ୍ । ନିର୍ମର୍ଯାଦଂ ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନି ତତ୍ତେ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ
ରାଜା, ଏଠାଏଠି ଶତ-ହଜାର ପଦାତିମାନେ ନିୟମ ନ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଏହା ବିଷୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି, ଭାରତବଂଶୀ।
ନ ପୁତ୍ରଃ ପିତରଂ ଜଜ୍ଞେ ପିତା ଵା ପୁତ୍ରମୌରସମ୍ । ନ ଭ୍ରାତା ଭ୍ରାତରଂ ତତ୍ର ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯଂ ନ ଚ ମାତୁଲଃ
ସେଠି ପୁଅ ପିତାକୁ ଚିହ୍ନିଲେନି, ପିତା ନିଜ ପୁଅକୁ ଚିହ୍ନିଲେନି; ଭାଇ ଭାଇକୁ, ମାମୁ ଭଉଣୀପୁଅକୁ ଚିହ୍ନିଲେନି।