ଵିରାଟୋ ଭଗଦତ୍ତଂ ତୁ ଶରଵର୍ଷଣ ଭାରତ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷତ୍ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ମେଘୋ ଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଇଵାଚଲମ୍
ବିରାଟ, ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତୀରର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଭାରତ, ଏହା ଏକ ମେଘ ମାଳା ରେ ପାହାଡ଼କୁ ବର୍ଷା କରିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଭଗଦତ୍ତସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଵିରାଟଂ ପୃଥିଵୀପତିମ୍ । ଛାଦଯାମାସ ସମରେ ମେଘଃ ସୂର୍ଯମିଵୋଦିତମ୍
ଭଗଦତ୍ତ ତୁରନ୍ତ ବିରାଟ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲେ, ଏହା ଏକ ମେଘ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେବା ପରି ଲାଗିଲା।
ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଂ ତୁ କୈକେଯଂ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋ ଯଯୌ । ତଂ କୃପଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଚ୍ଛାଦଯାମାସ ଭାରତ
କୈକେୟର ବୃହତ୍କ୍ଷତ୍ରଙ୍କୁ କୃପ, ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଆଗକୁ ଆସିଲେ; କୃପ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଲେ, ଭାରତ।
ଗୌତମଂ କୈକଯଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶରଵୃଷ୍ଟ୍ଯାଽଭ୍ଯପୂରଯତ୍ । ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ଧନୁଶ୍ଛିତ୍ଵା ଚ ଭାରତ
କୈକେୟ କ୍ରୋଧରେ ଗୌତମଙ୍କୁ ତୀରର ବର୍ଷାରେ ଭରି ଦେଲେ; ଦୁଇଜଣ, ଏକାପରର ଘୋଡ଼ାମାନେ ମାରି ଦେଇ, ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କରି, ଭାରତ—
ଵିରଥାଵସିଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୀଯତୁରମର୍ଷଣୌ । ତଯୋସ୍ତଦଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ରଥ ହାରାଇ ଦୁଇଜଣ ତଳବାର ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ହେଲା।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ତୁ ତତୋ ରାଜନ୍ସୈନ୍ଧଵଂ ଵୈ ଜଯଦ୍ରଥମ୍ । ଅଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ହୃଷ୍ଟରୂପୋ ହୃଷ୍ଟରୂପଂ ପରଂତପଃ
ଏହା ପରେ, ରାଜା, ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଦ୍ରୁପଦ ଆନନ୍ଦରେ ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ତତଃ ସୈନ୍ଧଵକୋ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଂ ଵିଶିଖୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ତାଜଯାମାସ ସମରେ ସ ଚ ତଂ ପ୍ରତ୍ଯବିଧ୍ଯତ
ସାଇନ୍ଧବ ରାଜା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ତିନିଟି ତୀର ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ତଯୋସ୍ତଦଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ । ଈକ୍ଷଣପ୍ରୀତିଜନନଂ ଶୁକ୍ରାଙ୍ଗରକଯୋରିଵ
ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ହେଲା, ଦେଖିବାକୁ ଦର୍ଶକମାନେ ଖୁସି ହେଲେ, ଏହା ଶୁକ୍ର ଓ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଯୁଗମ ପରି ଲାଗିଲା।
ଵିକର୍ଣସ୍ତୁ ସୁତସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ସୁତସୋମଂ ମହାବଲମ୍ । ଅଭ୍ଯଯାଞ୍ଜଵନୈରଶ୍ଵୈସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତୁମର ପୁତ୍ର ବିକର୍ଣ୍ଣ ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁତସୋମଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଏହା ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଵିକର୍ଣଃ ସୁତସୋମଂ ତୁ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯଚ୍ଛରୈଃ । ସୁତସୋମୋ ଵିକର୍ଣଂ ଚ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
ବିକର୍ଣ୍ଣ ସୁତସୋମଙ୍କୁ ତୀରରେ ଆଘାତ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କମ୍ପିଲେ ନାହିଁ; ସୁତସୋମ ମଧ୍ୟ ବିକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା।
ସୁଶର୍ମାଣଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଶ୍ଚେକିତାନୋ ମହାରଥଃ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ୍ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ପରାକ୍ରମୀ
ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି ଏବଂ ମହାରଥୀ ଚେକିତାନ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ଶୁଶର୍ମା ତୁ ମହାରାଜ ଚେକିତାନଂ ମହାରଥମ୍ । ମହତା ଶରଵର୍ଷେଣ ଵାରଯାମାସ ସଂଯୁଗେ
ମହାରାଜା, ସୁଶର୍ମା ମହାରଥୀ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷାରେ ରୋକି ଦେଲେ।
ଚେକିତାନୋଽପି ସଂରବ୍ଧଃ ସୁଶର୍ମାଣାଂ ମହାହଵେ । ପ୍ରାଚ୍ଛାଦଯତ୍ତମିଷୁଭିର୍ମହାମେଘ ଇଵାଚଲମ୍
ଚେକିତାନ, ମହାଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସୁଶର୍ମାଙ୍କୁ ତୀରରେ ଢାକି ଦେଲେ, ଏହା ଏକ ବଡ଼ ମେଘ ପାହାଡ଼କୁ ଢାକି ଦେବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଶକୁନିଃ ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତୁ ପରାକ୍ରାନ୍ତଂ ପରାକ୍ରମୀ । ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମତ୍ତଃ ସିଂହ ଇଵ ଦ୍ଵିପମ୍
ଶକୁନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏକ ମତ୍ତ ସିଂହ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରି ଆଘାତ କରିଲେ।
ଯୌଧିଷ୍ଠିରସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସୌବଲଂ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଵ୍ଯଦାରଯତ ସଂଗ୍ରାମେ ମଘଵାନିଵ ଦାନଵମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପୁତ୍ର, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସଉବଳ (ଶକୁନି)ଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ଏହା ମଘବାନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦାନବକୁ ଆଘାତ କରିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଶକୁନିଃ ପ୍ରତିଵିନ୍ଧ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରତିଵିଧ୍ଯନ୍ତମାହଵେ। ଵ୍ଯଦାରଯନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
ଶକୁନି, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ପ୍ରତିବିନ୍ଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଆଘାତ କରୁଥିବାବେଳେ, ଭଲ ଭାଙ୍ଗା ତୀରରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣଂ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କାମ୍ଭୋଜାନାଂ ମହାରଥମ୍ । ଶ୍ରୁତକର୍ମା ପରାକ୍ରାନ୍ତମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ସଂଯୁଗେ
ଓ ରାଜା, ଶ୍ରୁତକର୍ମା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥଯୋଧା, ଯୁଦ୍ଧରେ କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ମହାରଥୀ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ସମରେ ସାହଦେଵିଂ ମହାରଥମ୍ । ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯତ ଵୈ ମୈନାକମିଵ ପର୍ଵତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସୁଦକ୍ଷିଣ ମହାରଥୀ ସାହଦେବଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମେନାକ ପାହାଡ଼ ଭଳି ଅଚଳ ରହିଲେ।
ଶ୍ରୁତକର୍ମା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାମ୍ଭୋଜାନାଂ ମହାରଥମ୍ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛଦ୍ଦାରଯନ୍ନିଵ ସର୍ଵଶଃ
ତାପରେ ଶ୍ରୁତକର୍ମା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାମ୍ଭୋଜ ଦେଶର ମହାରଥୀ ସୁଦକ୍ଷିଣଙ୍କୁ ଅନେକ ବାଣରେ ଭରିଦେଲେ, ମାନେ ସେଠାରେ ସୁଦକ୍ଷିଣକୁ ପ୍ରାୟ ଭାଗି ଦେଲେ।
ଇରାଵାନଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶ୍ରୁତାଯୁଷମରିନ୍ଦମମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ରଣେ ଯତ୍ତୋ ଯତ୍ତରୂପଂ ପରଂତପଃ
ତାପରେ ଇରାବାନ୍ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶ୍ରୁତାୟୁଷ ଶତ୍ରୁନାଶକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
ଆର୍ଜୁନିସ୍ତସ୍ଯ ସମରେ ହଯାନ୍ହତ୍ଵା ମହାରଥଃ । ନନାଦ ବଲଵାନ୍ନାଦଂ ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯପୂରଯତ୍
ଅର୍ଜୁନ ମହାରଥୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରୁତାୟୁଷଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାପରେ ତାଙ୍କର ଗଜଗଜ ନାଦରେ ସେନାକୁ ପୂରିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତାଯୁସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଫାଲ୍ଗୁନେଃ ସମରେ ହଯାନ୍। ନିଜଘାନ ଗଦାଗ୍ରେଣ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ ଶ୍ରୁତାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଗଦାର ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ; ଏହିପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲି ରହିଲା।
ଵିନ୍ଦାନିଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ କୁନ୍ତିଭୋଜଂ ମହାରଥମ୍ । ସସେନଂ ସସୁତଂ ଵୀରଂ ସଂସସ?ଞ୍ଜତୁରାହଵେ
ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଧା ଓ ଅନୁବିନ୍ଧା ଦୁଇଜଣେ ଏକସାଥି କୁନ୍ତିଭୋଜ ମହାରଥୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ପୁଅ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତ୍ରାଦ୍ଭୁତମପଶ୍ଯାମ ତଯୋର୍ଘୋରଂ ପରାକ୍ରମମ୍ । ଅଯୁଧ୍ଯେତାଂ ସ୍ଥିରୌ ଭୂତ୍ଵା ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସହ
ସେଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ: ସେ ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖାଇ, ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ଅନୁଵିନ୍ଦସ୍ତୁ ଗଦଯା କୁନ୍ତିଭୋଜମତାଡଯତ୍। କୁନ୍ତିଭୋଜଶ୍ଚ ତଂ ତୂର୍ଣଂ ଶରଵ୍ରାତୈରଵାକିରତ୍
ଅନୁବିନ୍ଧା ଗଦାରେ କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ତାପରେ କୁନ୍ତିଭୋଜ ତୁରନ୍ତ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
କୁନ୍ତିଭୋଜସୁତଶ୍ଚାପି ଵିନ୍ଦଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ସାଯକୈଃ । ସ ଚ ତଂ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍
କୁନ୍ତିଭୋଜଙ୍କ ପୁଅ ବିନ୍ଧାଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବିନ୍ଧା ପ୍ରତିବାଣ ଦେଲେ; ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା।
କେକଯା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ଗାନ୍ଧାରାନ୍ପଞ୍ଚ ମାରିଷ । ସସୈନ୍ଯାସ୍ତେ ସସୈନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଯୋଧଯାମାସୁରାହଵେ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେକୟ ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ ଏବଂ ଗାନ୍ଧାର ଦେଶର ପାଞ୍ଚ ଭାଇ, ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପସରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଵୀରବାହୁଶ୍ଚ ତେ ପୁତ୍ରୋ ଵୈରାଟିଂ ରଥସତ୍ତମମ୍ । ଉତ୍ତରଂ ଯୋଧଯାମାସ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ
ବୀରବାହୁ, ତୁମ ପୁଅ, ମାତ୍ସ୍ୟ ଦେଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଯୋଧା ଉତ୍ତରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ଉତ୍ତରଶ୍ଚାପି ତଂ ଵୀରଂ ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଚେଦିରାଟ୍ ସମରେ ରାଜନ୍ନୁଲୂକଂ ସମଭିଦ୍ରଵତ୍
ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ସେ ବୀରକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ; ଏବଂ ଚେଦି ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଲୂକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଥୈଵ ଶରଵର୍ଷେଣ ଉଲୂକଂ ସମଵିଦ୍ଧ୍ଯତ । ଉଲୂକଶ୍ଚାପି ତଂ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈର୍ଲୋମଵାହିଭିଃ
ସେ ଉଲୂକଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଉଲୂକ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ମାଂସ ଫାଡ଼ିବା ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।