ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶରଵର୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଵଵୃଷାତେ ରଣାଜିରେ। ତୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ମହାତ୍ମାନୌ କୃତିନୌ ଚିତ୍ରଯୋଧିନୌ
ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ସେମାନେ ଏକାଉଁଠିକି ବାଣର ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଥିଲେ; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉଚ୍ଚମନା, କୁଶଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଵିସ୍ମଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସମପଦ୍ଯତ ଭାରତ। ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ନକୁଲଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାଯ ମହାବଲମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ହେ ଭାରତ; ଏହି ସମୟରେ ଦୁଃଶାସନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନକୁଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ଅଵିଧ୍ଯନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ବହୁଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ । ତସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀସୁତଃ କେତୁଂ ସଶରଂ ଚ ଶରାସନମ୍
ସେ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ମଜ୍ଜା ଭେଦିବା ବାଣରେ ନକୁଳଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ବାଣ ଓ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ । ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ମନେ ହେଉଛି ହସୁଥିବା ପରି, ସେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପঁଚିଶଟି ଛୋଟ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନକୁଲସ୍ଯ ମହାହଵେ । ତୁରଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦେ ବାଣୈର୍ଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵାଭ୍ଯପାତଯତ୍
ତୁମର ଅଦମ୍ୟ ପୁଅ ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ନକୁଳଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଦୁର୍ମୁଖଃ ସହଦେଵଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାଯ ମହାବଲମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ଶରଵର୍ଷେଣ ଯତମାନଂ ମହାହଵେ
ଦୁର୍ମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସମୟରେ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସହଦେଵସ୍ତତୋ ଵୀରୋ ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ମହାରଣେ। ଶରେଣ ଭୃତଶୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପାତଯାମାସ ସାରଥିମ୍
ତାପରେ ସହଦେବ, ସେ ବୀର, ସେଇ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ଭାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ରଥସାରଥିକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ । ତ୍ରାସଯେତାଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈଃ କୃତପ୍ରତିକୃତୈଷିଣୌ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହରା ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତିଘାତ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଟିରଃ ସ୍ଵଯଂ ରାଜା ମଦ୍ରରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍। ତସ୍ଯ ମଦ୍ରାଧିପଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇଲେ; ମଦ୍ରରାଜ ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ, ହେ ମାରିଷ।
ତଦପାସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଅନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଵେଗଵଦ୍ବଲଵତ୍ତରମ୍
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଧନୁଷକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ୟ, ଅଧିକ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ତତୋ ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଂ ରାଜା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଛାଦଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ମଦ୍ରଦେଶର ମାଲିକଙ୍କୁ ଶୁଣିଆ ତୀରରେ ଢାକିଦେଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଥିବା, ଥିବା!'
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଭାରତ। ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରାସୁକରଣଂ ଦୃଢମ୍
ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦ୍ରୋଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତ୍ରିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ଯ ତୁ କାର୍ମୁକମ୍ । ଶରଂ ଚୈଵ ମହାଘୋରଂ କାଲଦଣ୍ଡମିଵାପରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ପାଞ୍ଚାଳୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ତିନି ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟାନକ ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯେଉଁ ତୀର ମୃତ୍ୟୁର ଦଣ୍ଡ ପରି ଲାଗିଥିଲା।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ସୋଽସ୍ଯ କାଯେ ନ୍ଯମଞ୍ଜତ। ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସାଯକାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ
ସେ ତୀରଟି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିକ୍ଷେପ କରି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ଏବଂ ଚଉଦ ତୀର ନେଲେ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ । ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଚକ୍ରତୁଃ ଶୁଭୃଶଂ ରଣମ୍
ଡ୍ରୁପଦପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକାପରେକି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ସୌମଦତ୍ତିଂ ରଣେ ଶଙ୍ଖୋ ରଭସଂ ରଭସୋ ଯୁଧି । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାରାଜ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଂଖ ଉତ୍ସାହରେ ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଥିବା, ଥିବା!'
ତସ୍ଯ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣଂ ଵୀରୋ ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ଭୁଜମ୍ । ସମଦତ୍ତିସ୍ତଥା ଶଙ୍ଖଂ ଜତ୍ରୁଦେଶେ ସମାହନତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଶଂଖଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ଆଘାତ କଲେ, ସୌମଦତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶଂଖଙ୍କୁ ଗଳାଠାରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଯୋସ୍ତଦଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦୃପ୍ତଯୋଃ ସମରେ ପୂର୍ଵଂ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ସମୟରେ ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।
ବାହ୍ଲୀକଂ ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କ୍ରୁଦ୍ଧରୂପୋ ଵିଶାଂପତେ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦମେଯାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ମହାରଥଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, କ୍ରୋଧରେ ବାହ୍ଳୀକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁ ବାହ୍ଳୀକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକସ୍ତୁ ରଣେ ରାଜନ୍ଧୃଷ୍ଟକେତୁମମର୍ଷଣଃ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସିଂହନାଦମଥାନଦତ୍
କିନ୍ତୁ ବାହ୍ଳୀକ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସିଂହ ପରି ଦହାଡ଼ିଲେ।
ଚେଦିରାଜସ୍ତୁ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ବାହ୍ଲୀକଂ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ । ଵିଵ୍ଯାଧ ସମରେ ତୂର୍ଣଂ ମତ୍ତୋ ମତ୍ତମିଵ ଦ୍ଵିପମ୍
ଚେଦିର ରାଜା କ୍ରୋଧରେ, ତୁରନ୍ତ ବାହ୍ଳୀକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଉଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଅନ୍ୟ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ତୌ ତତ୍ର ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ନର୍ଦନ୍ତୌ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ସମୀଯତୁଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧାଵଙ୍ଗାରଵବୁଧାଵିଵ
ସେ ଦୁଇଜଣେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ, ପୁନିପୁନି ଦହାଡ଼ି, ଏକାପରେକି ଆସିଗଲେ, ଦୁଇଟି ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୋହଳ ପରି।
ରାକ୍ଷସଂ ରୌଦ୍ରକର୍ମାଣଂ କ୍ରୂରକର୍ମା ଘଟୋତ୍କଚଃ । ଅଲମ୍ବୁସଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦିଯାଦ୍ବଲଂ ଶକ୍ର ଇଵାହଵେ
ଘଟୋତ୍କଚ, ଭୟାନକ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା, ରାକ୍ଷସ ଅଲମ୍ବୁସାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ।
ଘଟୋତ୍କଚସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ମହାବଲମ୍ । ନଵତ୍ଯା ସାଯକୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଦାରଯାମାସ ଭାରତ
ତାପରେ ଘଟୋତ୍କଚ କ୍ରୋଧରେ, ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସକୁ ନବେଟି ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଓ ଭାରତବଂଶୀ।
ଅଲମ୍ବୁସସ୍ତୁ ସମରେ ଭୈମସେନିଂ ମହାବଲମ୍ । ବହୁଧା ଦାରଯାମାସ ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ
କିନ୍ତୁ ଅଲମ୍ବୁସା ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନେକ ଭାବରେ ଶୁଣିଆ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ।
ଵ୍ଯଭ୍ରାଜେତାଂ ତତସ୍ତୌ ତୁ ସଂଯୁଗେ ଶରଵିକ୍ଷତୌ। ଯଥା ଦେଵାସୁରେ ଯୁଦ୍ଧେ ବଲଶକ୍ରୌ ମହାବଲୌ
ତାପରେ ତୀରରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ଦେଖାଗଲେ, ଯେପରି ଦେବାସୁର ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳି ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇଥିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ସମରେ ରାଜନ୍ଦ୍ରୌଣିମଭ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ବଲୀ । ଅଶ୍ଵତ୍ଥାମା ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଦଃ ଶିଖଣ୍ଡିନମୁପସ୍ଥିତମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତାପରେ ଅଶ୍ୱଥ୍ଥାମା କ୍ରୋଧରେ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଗଲେ।
ନାରାଚେନ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ହ୍ଯକମ୍ପଯତ୍ । ଶିଖଣ୍ଡ୍ଯପି ତତୋ ରାଜନ୍ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରମତାଡଯତ୍
ଅତି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଇରନ ତୀରରେ ଭଳି ଆଘାତ କରି ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ମଧ୍ୟ ରାଜା ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସାଯକେନ ସୁପୀତେନ ତୀକ୍ଷ୍ଣେନ ନିଶିତେନ ଚ। ତୌ ଜଘ୍ନତୁସ୍ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶରୈର୍ବହୁଵିଧୈର୍ମୃଧେ
ସୁନିଆଁ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ତିରିବା ତୀରରେ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକାପରକୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ତୀର ମାରି ଆଘାତ କରିଲେ।
ଭଗଦତ୍ତଂ ରଣେ ଶୂରଂ ଵିରାଟୋ ଵାହିନୀପତିଃ। ଅଭ୍ଯଯାତ୍ତ୍ଵରିତୋ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ବାହିନୀପତି ବିରାଟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଭଗଦତ୍ତଙ୍କୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବରେ ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ରାଜା, ଏହା ପରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।