ତାଵୁଭୌ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲୌ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ। ଗାଙ୍ଗେଯସ୍ତୁ ରଣେ ପାର୍ଥଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଵା ନାକମ୍ପଯଦ୍ବଲୀ
ସେଇ ଦୁଇଜଣ କୁରୁବଂଶର ସିଂହ, ପରସ୍ପର ବିନାଶକୁ ଚାହିଁ, ରଣରେ ଭୀଷ୍ମ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବାଣ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵୋ ରାଜନ୍ଭୀଷ୍ମଂ ନାକମ୍ପଯଦ୍ଯୁଧି। ସାତ୍ଯକିସ୍ତୁ ମହେଷ୍ଵାସଃ କୃତଵର୍ମାଣମଭ୍ଯାତ୍
ଏଭଳି ରାଜା, ପାଣ୍ଡବ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କମ୍ପିତ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ଏବଂ ମହାଧନୁର୍ଧରୀ ସାତ୍ୟକି କୃତବର୍ମାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଯୋଃ ସମଭଯଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ । ସାତ୍ଯକିଃ କୃତଵର୍ମାଣଂ କୃତଵାର୍ମା ଚ ସାତ୍ଯକିମ୍
ସାତ୍ୟକି ଓ କୃତବର୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ସାତ୍ୟକି କୃତବର୍ମାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ କୃତବର୍ମା ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କଲେ।
ଆନର୍ଚ୍ଛତୁଃ ଶରୈର୍ଘୋରୈସ୍ତକ୍ଷମାଣୌ ପରସ୍ପରମ୍। ତୌ ଶରାଚିତସର୍ଵାଙ୍ଗୌ ଶୁଶୁଭାତେ ମହାବଲୌ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ଏକାଉଁଠିକି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କ ଆଘାତ ସହିଥିଲେ; ଦୁଇଜଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀର, ସମଗ୍ର ଦେହ ବାଣରେ ଢାକି ଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ।
ଵସନ୍ତେ ପୁଷ୍ପଶବଲୌ ପୁଷ୍ପିତାଵିଵ କିଂଶୁକୌ । ଅଭିମନ୍ଯୁର୍ମହେଷ୍ଵାସଂ ବୃହଦ୍ବଲମଯୋଧଯତ୍
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଦୁଇଟି କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ସେମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
ତତଃ କୋସଲରାଜାଽସାଵଭିମନ୍ଯୋର୍ଵିଶାଂପତେ । ଧ୍ଵଜଂ ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ସାରଥିଂ ଚ ଵ୍ଯପାତଯତ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, କୋଶଳରାଜା ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରଥସାରଥିକୁ ମାଟିକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ସୌଭଦ୍ରସ୍ତୁ ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପାତିତେ ରଥସାରଥୌ। ବୃହଦ୍ବଲଂ ମହାରାଜ ଵିଵ୍ଯାଧ ନଵଭିଃ ଶରୈଃ
ତାପରେ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ପୁଅ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ତାଙ୍କ ରଥସାରଥି ପଡ଼ିଯିବାରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ବୃହଦ୍ବଳଙ୍କୁ ନଉଟି ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ମହାରାଜ।
ଅଥାପରାଭ୍ଯାଂ ଭଲ୍ଲାଭ୍ଯାଂ ଶିତାଭ୍ଯାମରିମର୍ଦନଃ । ଧ୍ଵଜମେକେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ପାର୍ଷ୍ଣିମେକେନ ସାରଥିମ୍
ତାପରେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଅଭିମନ୍ୟୁ ଦୁଇଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଚଉଡ଼ା ବାଣ ନେଇ, ଗୋଟିଏ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟଟିରେ ସାରଥିକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଚ ଶରୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୌ ତତକ୍ଷାତେ ପରସ୍ପରମ୍ । ମାନିନଂ ସମରେ ଦୃପ୍ତଂ କୃତଵୈରଂ ମହାରଥମ୍
ଏହି ଦୁଇଜଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପ୍ରତିଯୋଗୀଙ୍କୁ ବାଣରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ; ଦୁଇଜଣ ଅହଂକାରୀ, ଦମ୍ଭୀ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରିଥିବା ମହାରଥୀ।
ଭୀମସେନସ୍ତଵ ସୁତଂ ଦୁର୍ଯୋଧନମଯୋଧଯତ୍ । ତାଵୁଭୌ ନରଶାର୍ଦୂଲୌ କୁରୁମୁଖ୍ଯୌ ମହାବଲୌ
ଭୀମସେନ ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କୁରୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଶରଵର୍ଷାଭ୍ଯାଂ ଵଵୃଷାତେ ରଣାଜିରେ। ତୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତୁ ମହାତ୍ମାନୌ କୃତିନୌ ଚିତ୍ରଯୋଧିନୌ
ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ସେମାନେ ଏକାଉଁଠିକି ବାଣର ବର୍ଷା ବର୍ଷାଇଥିଲେ; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉଚ୍ଚମନା, କୁଶଳ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧାଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଵିସ୍ମଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସମପଦ୍ଯତ ଭାରତ। ଦୁଃଶାସନସ୍ତୁ ନକୁଲଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାଯ ମହାବଲମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲା, ହେ ଭାରତ; ଏହି ସମୟରେ ଦୁଃଶାସନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନକୁଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ।
ଅଵିଧ୍ଯନ୍ନିଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ବହୁଭିର୍ମର୍ମଭେଦିଭିଃ । ତସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀସୁତଃ କେତୁଂ ସଶରଂ ଚ ଶରାସନମ୍
ସେ ଅନେକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ମଜ୍ଜା ଭେଦିବା ବାଣରେ ନକୁଳଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜ, ବାଣ ଓ ଧନୁଷକୁ କାଟିଦେଲେ।
ଚିଚ୍ଛେଦ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ । ଅଥୈନଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା କ୍ଷୁଦ୍ରକାଣାଂ ସମାର୍ପଯତ୍
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ମନେ ହେଉଛି ହସୁଥିବା ପରି, ସେ ତାହାକୁ କାଟିଦେଲେ, ହେ ଭାରତ; ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ପঁଚିଶଟି ଛୋଟ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ।
ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ତଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନକୁଲସ୍ଯ ମହାହଵେ । ତୁରଙ୍ଗାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛିଦେ ବାଣୈର୍ଧ୍ଵଜଂ ଚୈଵାଭ୍ଯପାତଯତ୍
ତୁମର ଅଦମ୍ୟ ପୁଅ ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ନକୁଳଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ବାଣରେ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧ୍ୱଜକୁ ମଧ୍ୟ ଭୂମିକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଦୁର୍ମୁଖଃ ସହଦେଵଂ ଚ ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯାଯ ମହାବଲମ୍ । ଵିଵ୍ଯାଧ ଶରଵର୍ଷେଣ ଯତମାନଂ ମହାହଵେ
ଦୁର୍ମୁଖ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସହଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ ଏବଂ ସେ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସମୟରେ ବାଣର ବର୍ଷାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ସହଦେଵସ୍ତତୋ ଵୀରୋ ଦୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ମହାରଣେ। ଶରେଣ ଭୃତଶୀକ୍ଷ୍ଣେନ ପାତଯାମାସ ସାରଥିମ୍
ତାପରେ ସହଦେବ, ସେ ବୀର, ସେଇ ମହାସଂଗ୍ରାମରେ ଏକ ଭାରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କ ରଥସାରଥିକୁ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ସମରେ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦୌ । ତ୍ରାସଯେତାଂ ଶରୈର୍ଘୋରୈଃ କୃତପ୍ରତିକୃତୈଷିଣୌ
ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହରା ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ପ୍ରତିଘାତ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଟିରଃ ସ୍ଵଯଂ ରାଜା ମଦ୍ରରାଜାନମଭ୍ଯଯାତ୍। ତସ୍ଯ ମଦ୍ରାଧିପଶ୍ଚାପଂ ଦ୍ଵିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ମାରିଷ
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଜେ ମଦ୍ରରାଜଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆଗେଇଲେ; ମଦ୍ରରାଜ ତାଙ୍କର ଧନୁଷକୁ ଦୁଇ ଟୁକୁଡ଼ା କରିଦେଲେ, ହେ ମାରିଷ।
ତଦପାସ୍ଯ ଧନୁଶ୍ଛିନ୍ନଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଅନ୍ଯତ୍କାର୍ମୁକମାଦାଯ ଵେଗଵଦ୍ବଲଵତ୍ତରମ୍
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଧନୁଷକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ୟ, ଅଧିକ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ନେଇଲେ।
ତତୋ ମଦ୍ରେଶ୍ଵରଂ ରାଜା ଶରୈଃ ସନ୍ନତପର୍ଵଭିଃ । ଛାଦଯାମାସ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ମଦ୍ରଦେଶର ମାଲିକଙ୍କୁ ଶୁଣିଆ ତୀରରେ ଢାକିଦେଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଥିବା, ଥିବା!'
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନସ୍ତତୋ ଦ୍ରୋଣମଭ୍ଯଦ୍ରଵତ ଭାରତ। ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣଃ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପରାସୁକରଣଂ ଦୃଢମ୍
ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଦ୍ରୋଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ତ୍ରିଧା ଚିଚ୍ଛେଦ ସମରେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ଯ ତୁ କାର୍ମୁକମ୍ । ଶରଂ ଚୈଵ ମହାଘୋରଂ କାଲଦଣ୍ଡମିଵାପରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣ ପାଞ୍ଚାଳୀପୁତ୍ରଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ତିନି ଭାଗରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଏକ ଭୟାନକ ତୀର ନିକ୍ଷେପ କଲେ, ଯେଉଁ ତୀର ମୃତ୍ୟୁର ଦଣ୍ଡ ପରି ଲାଗିଥିଲା।
ପ୍ରେଷଯାମାସ ସମରେ ସୋଽସ୍ଯ କାଯେ ନ୍ଯମଞ୍ଜତ। ଅଥାନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ସାଯକାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ
ସେ ତୀରଟି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିକ୍ଷେପ କରି ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଆଘାତ କଲେ; ତାପରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ଏବଂ ଚଉଦ ତୀର ନେଲେ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୁପଦପୁତ୍ରସ୍ତୁ ପ୍ରତିଵିଵ୍ଯାଧ ସଂଯୁଗେ । ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସୁସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୌ ଚକ୍ରତୁଃ ଶୁଭୃଶଂ ରଣମ୍
ଡ୍ରୁପଦପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ କଲେ; ଦୁଇଜଣେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଏକାପରେକି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ସୌମଦତ୍ତିଂ ରଣେ ଶଙ୍ଖୋ ରଭସଂ ରଭସୋ ଯୁଧି । ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଯଯୌ ମହାରାଜ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶଂଖ ଉତ୍ସାହରେ ସୌମଦତ୍ତିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, 'ଥିବା, ଥିବା!'
ତସ୍ଯ ଵୈ ଦକ୍ଷିଣଂ ଵୀରୋ ନିର୍ବିଭେଦ ରଣେ ଭୁଜମ୍ । ସମଦତ୍ତିସ୍ତଥା ଶଙ୍ଖଂ ଜତ୍ରୁଦେଶେ ସମାହନତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର ଶଂଖଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ଆଘାତ କଲେ, ସୌମଦତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଶଂଖଙ୍କୁ ଗଳାଠାରେ ଆଘାତ କଲେ।
ତଯୋସ୍ତଦଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଘୋରରୂପଂ ଵିଶାଂପତେ । ଦୃପ୍ତଯୋଃ ସମରେ ପୂର୍ଵଂ ଵୃତ୍ରଵାସଵଯୋରିଵ
ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯେପରି ଏକ ସମୟରେ ବୃତ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା।
ବାହ୍ଲୀକଂ ତୁ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧ କ୍ରୁଦ୍ଧରୂପୋ ଵିଶାଂପତେ। ଅଭ୍ଯଦ୍ରଵଦମେଯାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟକେତୁର୍ମହାରଥଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ, ଅପାର ଶକ୍ତିର ମାଲିକ, କ୍ରୋଧରେ ବାହ୍ଳୀକଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେଉଁ ବାହ୍ଳୀକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକସ୍ତୁ ରଣେ ରାଜନ୍ଧୃଷ୍ଟକେତୁମମର୍ଷଣଃ । ଶରୈର୍ବହୁଭିରାନର୍ଚ୍ଛତ୍ସିଂହନାଦମଥାନଦତ୍
କିନ୍ତୁ ବାହ୍ଳୀକ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧରେ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁଙ୍କୁ ଅନେକ ତୀରରେ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସିଂହ ପରି ଦହାଡ଼ିଲେ।