ହଯାନାଂ ହେଷମାଣାନାମନୀକେଷୁ ସହସ୍ରଶଃ । ସର୍ଵାନଭ୍ଯଭଵଚ୍ଚବ୍ଦାନ୍ଭୀମସ୍ଯ ନଦତଃ ସ୍ଵନଃ
ସେନାରେ ହଜାର ହଜାର ଘୋଡ଼ା ହିହିଁକାର କରୁଥିଲେ, ତାହା ସବୁକୁ ଭୀମଙ୍କ ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଢାଙ୍କିଦେଲା।
ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନିନଦଂ ତସ୍ଯ ସୈନ୍ଯାସ୍ତଵ ଵିତତ୍ରସୁଃ । ଜୀମୂତସ୍ଯେଵ ନଦତଃ ଶକ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନମ୍
ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ତୁମ ସେନା ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲା, ମେଘର ଗର୍ଜନ ଭଳି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଶବ୍ଦ ସମାନ।
ଵାହନାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଶକୃନ୍ମୂତ୍ରଂ ପ୍ରମୁସ୍ରୁଵୁଃ । ଶବ୍ଦେନ ତସ୍ଯ ଵୀରସ୍ଯ ସିଂହସ୍ଯେଵେତରେକ ମୃଗାଃ
ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ପଶୁ ଓ ଯାନବାହନମାନେ ଭୟରେ ପେଶାବ ଓ ମଳ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଗର୍ଜନରେ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ କରନ୍ତି।
ଦର୍ଶଯନ୍ଘୋରମାତ୍ମାନଂ ମହାଭ୍ରମିଵ ନାଦଯନ୍। ଵିଭୀଷଯଂସ୍ତଵ ସୁତାନ୍ଭୀମସେନଃ ସମଭ୍ଯଯାତ୍
ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖାଇ, ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଭୀମସେନ, ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଆସିଲେ।
ତମାଯାନ୍ତଂ ମହେଷ୍ଵାସଂ ସୋଦର୍ଯାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍ । ଛାଦଯନ୍ତଃ ଶରଵ୍ରାତୈର୍ମେଘା ଇଵ ଦିଵାକରମ୍
ସେ ଯେତେବେଳେ ଆସୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଦେଲେ, ଏବଂ ତୀରର ଝଡ଼ରେ ତାଙ୍କୁ ଢାକି ଦେଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଡ଼କୁ ରଖେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଦୁର୍ମୁଖୋ ଦୁଃସହଃ ଶଲଃ । ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚାତିରଥସ୍ତଥା ଦୁର୍ମର୍ଷଣୋ ନୃପଃ
ତୁମର ପୁଅ ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଦୁର୍ମୁଖ, ଦୁଃସହ, ଶଳ, ଦୁଃଶାସନ ଏବଂ ରଥରେ ପ୍ରବଳ ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ରାଜା, ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଥିଲେ।
ଵିଵିଂଶତିଶ୍ଚିତ୍ରସେନୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଜଯୋ ଭୋଜଃ ସୌମଦତ୍ତିଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ବିବିଂଶତି, ଚିତ୍ରସେନ, ବିକର୍ଣ୍ଣ ରଥରେ ପ୍ରବଳ, ପୁରୁମିତ୍ର, ଜୟସେନ, ଭୋଜ ଏବଂ ସାହସିକ ସୌମଦତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏଠି ଥିଲେ।
ମହାଚାପାନି ଧୁନ୍ଵନ୍ତୋ ମେଘା ଇଵ ସଵିଦ୍ଯୁତଃ । ଆଦଦାନାଶ୍ଚ ନାରାଚାନ୍ନିର୍ମୁକ୍ତାଶୀଵିଷୋପମାନ୍
ବଡ଼ ବାଣ ଧରି, ମେଘରେ ବିଜୁଳି ଚମକିଥିବା ପରି, ସେମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ନେଇ, ଛୁଟିଥିବା ବିଷାଳ ସାପ ପରି ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଅଥ ତେ ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରାଃ ସୌଭଦ୍ରଶ୍ଚ ମହାରଥଃ । ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ତାପରେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ମହାରଥୀ ଅଭିମନ୍ୟୁ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଓ ପୃଷତପୁତ୍ର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏମାନେ,
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ପ୍ରତିଯଯୁରର୍ଦଯନ୍ତଃ ଶିତୈଃ ଶରୈଃ । ଵଜ୍ରୈରିଵ ମହାଵେଗୈଃ ଶିଖରାଣି ଧରାଭୃତାମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉପରେ ତିକ୍ତ ତୀର ଦେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଦ୍ରୁତ ବଜ୍ର ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଆଘାତ କରେ।
ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରଥମସଂଗ୍ରାମେ ଭୀମଜ୍ଯାତଲନିଃସ୍ଵନେ। ତାଵକାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ନାସୀତ୍କଶ୍ଚିତ୍ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ ପ୍ରଥମ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଭୀମଙ୍କ ଧନୁର ତାରର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ତୁମ ପକ୍ଷର କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର କେହି ମୁହଁ ଫେରାଇଲେ ନାହିଁ।
ଲାଘଵଂ ଦ୍ରୋଣଶିଷ୍ଯାଣାମପଶ୍ଯଂ ଭରତର୍ଷଭ । ନିମିତ୍ତଵେଧିନାଂ ଚୈଵ ଶରାନୁତ୍ସୃଜତାଂ ଭୃଶମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କର ଦ୍ରୁତଗତି ଦେଖିଲି, ଏବଂ ନିମିତ୍ତ ଜାଣିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲେ।
ନୋପଶାମ୍ଯତି ନିର୍ଘୋଷୋ ଧନୁଷାଂ କୂଜତାଂ ତଥା। ଵିନିଶ୍ଚେରୁଃ ଶରା ଦୀପ୍ତାଜ୍ଯୋତୀଂଷୀଵ ନଭସ୍ତଲାତ୍
ଧନୁଷର ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ଶାନ୍ତ ହେଲାନି, ଏବଂ ଆକାଶରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ତାରା ଭଳି ଅଗ୍ନିମୟ ବାଣ ବାହାରିଗଲା।
ସର୍ଵେ ତ୍ଵନ୍ଯେ ମହୀପାଲାଃ ପ୍ରେକ୍ଷକା ଇଵ ଭାରତ। ଦଦୃଶୁର୍ଦର୍ଶନୀଯଂ ତଂ ଭୀମଂ ଜ୍ଞାତିସମାଗମମ୍
ହେ ଭାରତ, ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦର୍ଶକ ଭଳି ଦଉଡି ଦେଖିଲେ, ଭୀମଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନଙ୍କର ମିଳନ।
ତତସ୍ତେ ଜାତସଂରମ୍ଭାଃ ପରସ୍ପରକୃତାଗସଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ପର୍ଧଯା ରାଜନ୍ଵ୍ଯାଯଚ୍ଛନ୍ତ ମହାରଥାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଭାରି କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପରସ୍ପରଙ୍ଗ ପ୍ରତି ଅପରାଧ କରି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଟକ୍କର ଦେଇ, ବଡ଼ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କୁରୁପାଣ୍ଡଵସେନେ ତେ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୁଲେ । ଶୁଶୁଭାତେ ରଣେଽତୀଵ ପଟେ ଚିତ୍ରାର୍ପିତେ ଇଵ
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଏକ ଶୋଭାମୟ ଚିତ୍ରପଟ।
ତତସ୍ତେ ପାର୍ଥିଵାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଗୃହୀତଶରାସନାଃ । ସହସୈନ୍ଯାଃ ସମାପେତୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଶାସନାତ୍
ତାପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ଧରି, ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ ଚଦିଷ୍ଟାଃ ପାର୍ଥିଵାସ୍ତେ ସହସ୍ରଶଃ । ଵିନଦନ୍ତଃ ସମାପେତୁଃ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଵ ଵାହିନୀମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ହଜାର ହଜାର ରାଜା, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହାଙ୍କାର ଦେଇ, ତୁମ ପୁଅଙ୍କର ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଉଭଯୋଃ ସେନଯୋସ୍ତୀଵ୍ରଃ ସୈନ୍ଯାନାଂ ସ ସମାଗମଃ । ଅନ୍ତର୍ଧୀଯତ ଚାଦିତ୍ଯଃ ସୈନ୍ଯେନ ରଜସା ଵୃତଃ
ଉଭୟ ସେନାର ଭୟଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇରେ, ସେନାମାନେ ଉଠାଇଥିବା ଧୂଳିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ପ୍ରଯୁଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରଭଗ୍ନାନାଂ ପୁନରାଵର୍ତିନାମପି। ନାତ୍ର ସ୍ଵେଷାଂ ପରେଷାଂ ଵା ଵିଶେଷଃ ସମଦୃଶ୍ଯତ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଫେରୁଥିଲେ, କିମ୍ବା ପୁଣି ଆସୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ନିଜ ଓ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତସ୍ମିସ୍ତୁ ତୁମୁଲେ ଯୁଦ୍ଧେ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ। ଅତି ସର୍ଵାଣ୍ଯନୀକାନି ପିତା ତେଽଭିଵ୍ଯରୋଚତ
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଓ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସମସ୍ତ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ତୁମ ପିତା ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଚମକୁଥିଲେ।
ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତସ୍ଯ ରୌଦ୍ରସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧମହ୍ନୋ ଵିଶାଂପତେ। ପ୍ରାଵର୍ତତ ମହାଘୋରଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଦେହାଵକର୍ତନମ୍
ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦିନର ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ରାଜାମାନଙ୍କର ଭୟାନକ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
କୁରୂଣାଂ ସୃଞ୍ଜଯାନାଂ ଚ ଜିଗୀଷୂଣାଂ ପରସ୍ପରମ୍ । ସିଂହାନାମିଵ ସଂହ୍ରାଦୋ ଦିଵମୁର୍ଵୀ ଚ ନାଦଯନ୍
କୁରୁ ଓ ସୃଞ୍ଜୟ, ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ସିଂହମାନଙ୍କ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ଆକାଶ ଓ ମାଟିକୁ କମ୍ପିତ କରୁଥିଲେ।
ଆସୀତ୍କିଲକିଲାଶବ୍ଦସ୍ତଲଶଙ୍ଖରଵୈଃ ସହ । ଜଝିରେ ସିଂହନାଦାଶ୍ଚ ଶୂରାଣାଂ ପ୍ରତିଗର୍ଜତାମ୍
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶଂଖର ଶବ୍ଦ, ସିଂହ ଗର୍ଜନ ସହିତ ମିଶି, ବୀରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଥିବାର ହାଙ୍କାର ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ତଲତ୍ରାଭିହତାଶ୍ଚୈଵ ଜ୍ଯାଶବ୍ଦା ଭରତର୍ଷଭ। ପତ୍ତୀନାଂ ପାଦଶବ୍ଦଶ୍ଚ ଵାଜିନାଂ ଚ ମହାସ୍ଵନଃ
ଧନୁଷର ତାର ହାତରେ ମାରିବାର ଶବ୍ଦ, ପଦାତିମାନଙ୍କ ପାଦ ଚାଲିବାର ଶବ୍ଦ, ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ହିନ୍ହିନାଟି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା।
ତୋତ୍ରାଙ୍କୁଶନିପାତଶ୍ଚ ଆଯୁଧାନାଂ ଚ ନିଃସ୍ଵନଃ। ଘଣ୍ଟାଶବ୍ଦଶ୍ଚ ନାଗାନାମନ୍ଯୋନ୍ଯମଭିଧାଵତାମ୍
ହାତୀକୁ ଚଳାଇବା ଅଂକୁଶ ଓ ଚାବୁକର ଆଘାତ, ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ରଣଘୋଷ, ଓ ହାତୀମାନେ ଏକାଉଁଠି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ ଘଣ୍ଟାର ରିଙ୍ଗଣ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ସମୁଦିତେ ଶବ୍ଦେ ତୁଗୁଲେ ରୋମହର୍ଷଣେ । ବଭୂଵ ରଥନିର୍ଘୋଷଃ ପର୍ଜନ୍ଯନିନଦୋପମଃକ
ସେଇ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ କମ୍ପନ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ରଥମାନଙ୍କ ଗଜ୍ଜନ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଲାଗୁଥିଲା।
ତେ ମନଃ କ୍ରୂରମାଧାଯ ସମଭିତ୍ଯକ୍ତଜୀଵିତାଃ । ପାଣ୍ଡଵାନଭ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ ସର୍ଵ ଏଵୋଚ୍ଛ୍ରିତଧ୍ଵଜାଃ
ସେମାନେ ମନରେ କଠୋରତା ଧରି, ଜୀବନକୁ ଅବହେଳା କରି, ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜା ନେଇ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ଅଥ ଶାନ୍ତନଵୋ ରାଜନ୍ନଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଧନଞ୍ଜଯମ୍ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ କାର୍ମୁକଂ ଘୋରଂ କାଲଦଣ୍ଡୋପମଂ ରଣେ
ତାପରେ ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ଯେଉଁଟି କାଳର ଦଣ୍ଡ ପରି, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅର୍ଜୁନୋଽପି ଧନୁର୍ଗୃହ୍ଯ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଅଭ୍ଯଧାଵତ ତେଜସ୍ଵୀ ଗାଙ୍ଗେଯଂ ରଣମୂର୍ଧନି
ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ, ନାମକର୍ତ୍ତା ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହୋଇ, ରଣଭୂମିରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।