ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ରାଧେଯମାହଵେଽଭିଜଗାମ ଵୈ। ତତ ଏନମୁଵାଚେଦଂ ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥେ ଗଦାଗ୍ରଜଃ
ବାସୁଦେବ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଧେୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ଗଦାଧାରୀଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତଂ ମେ କର୍ଣ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଦ୍ଵୋଷାତ୍କିଲ ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯସେ। ଅସ୍ମାନ୍ଵରଯ ରାଧେଯ ଯାଵଦ୍ଭୀଷ୍ମୋ ନ ହନ୍ଯତେ
କର୍ଣ୍ଣ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅପମାନ ଦେଇଥିବାରୁ ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ରାଧାପୁତ୍ର, ଭୀଷ୍ମ ମରିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମଠାରୁ ଏକ ଦାନ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।
ହତେ ତୁ ଭୀଷ୍ମେ ରାଧେଯ ପୁନରେଷ୍ଯସି ସଂଯୁଗମ୍ । ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯଂ ଯଦି ପଶ୍ଯସି ଚେତ୍ସମମ୍
ଭୀଷ୍ମ ମରିଗଲେ, ରାଧାପୁତ୍ର, ଆପଣ ଚାହିଲେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ପୁନି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବେ।
ନ ଵିପ୍ରିଯଂ କରିଷ୍ଯାମି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ କେଶଵ । ତ୍ଯକ୍ତପ୍ରାଣଂ ହି ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ଦୁର୍ଯୋଧନହିତୈଷିଣମ୍
କେଶବ, ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କୁ କେବେ ଅପ୍ରିୟ କାମ କରିବି ନାହିଁ। ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଜୀବନ ଦେଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ କୃଷ୍ଣଃ ସଂନ୍ଯଵର୍ତତ ଭାରତ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗୈଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ ସଂଗତଃ
କୃଷ୍ଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ।
ଅଥ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ତୁ ପ୍ରାକ୍ରୋଶତ୍ପାଣ୍ଡଵାଗ୍ରଜଃ । ଯୋଽସ୍ମାନ୍ଵୃଣୋତି ତମହଂ ଵରଯେ ସାହ୍ଯକାରଣାତ୍
ତାପରେ, ସେନାର ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଜେଷ୍ଠ ପ୍ରକାଶ କଲେ: 'ଯେଉଁଠି ଆମକୁ ବାଛିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବାଛିବି, ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ।'
ଅଥ ତାନ୍ସମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଯୁଯୁତ୍ସୁରିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ପ୍ରୀତାତ୍ମା ଧର୍ମରାଜାନଂ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଏହାପରେ, ସେମାନେ ଦେଖି, ଯୁୟୁତ୍ସୁ ଖୁସି ହୋଇ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ଭଵତଃ ସଂଯୁଗେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜାନ୍ । ଯୁଷ୍ମଦର୍ଥଂ ମହାରାଜ ଯଦି ମାଂ ଵୃଣୁଷେଽନଘ
ମହାରାଜ, ଆପଣ ମୋତେ ବାଛିଲେ, ମୁଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଏହ୍ଯେହି ସର୍ଵେ ଯୋତ୍ସ୍ଯାମସ୍ତଵ ଭ୍ରାତୄନପଣ୍ଡିତାନ୍। ଯୁଯୁତ୍ସୋ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଵଯଂ ଚ ବ୍ରୂମ ସର୍ଵଶଃ
ଆସ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୋର ଭାଇମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅବିବେକୀ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା। ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ବାସୁଦେବ ଏବଂ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛୁ।
ଵୃଣୋମି ତ୍ଵାଂ ମହାବାହୋ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ମମ କାରଣାତ୍। ତ୍ଵଯି ପିଣ୍ଡଶ୍ଚ ତନ୍ତୁଶ୍ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ
ମହାବାହୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବାଛିଛି, ମୋ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର। ତୁମରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଗୋତ୍ର ଓ ବଂଶର ଦ୍ରଷ୍ଟି ପଡ଼ୁଛି।
ଭଜସ୍ଵାସ୍ମାନ୍ରାଜପୁତ୍ର ଭଜମାନାନ୍ମହାଦ୍ଯୁତେ । ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽତ୍ଯମର୍ଷଣଃ
ରାଜପୁତ୍ର, ଆମେ ଯେପରି ତୁମ ସହ ଯୋଗ ଦେଉଛୁ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ସହିତ ଯୋଗ ଦିଅ। ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅତିକ୍ରୁଧ ପୁଅ କେବେ ବିଜୟୀ ହେବେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଯୁଯୁତ୍ସୁଃ କୌରଵ୍ଯାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସୁତାଂସ୍ତଵ। ଜଗାମ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସେନାଂ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଦୁନ୍ଦୁଭିଂ
ତାପରେ ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ହେ କୌରବ, ତୋର ପୁଅମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ଡ଼ଙ୍ଗ ମାଡ଼ି ଦେଇ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ସେନାକୁ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟଃକ ସହାନୁଜଃ । ଜଗ୍ରାହ କଵଚଂ ଭୂଯୋ ଦୀପ୍ତିମତ୍କନକୋଞ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହ ଖୁସି ହୋଇ, ପୁଣିଥରେ ସୁନାରେ ମଣ୍ଡିତ ଦୀପ୍ତିମାନ କବଚ ଧରିଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯନ୍ତ ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ଵରଥାନ୍ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ । ତତୋ ଵ୍ଯୂହଂ ଯଥାପୂର୍ଵଂ ପ୍ରତ୍ଯଵ୍ଯୂହନ୍ତ ତେ ପୁନଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ିଲେ। ପୁଣି ପୁରୁଣା ପ୍ରକାରରେ ସେମାନେ ତାଲିକା ଗଠନ କଲେ।
ଅଵାଦଯନ୍ଦୁନ୍ଦୁଭୀଂଶ୍ଚ ଶତଶଶ୍ଚୈଵ ପୁଷ୍କରାନ୍ । ସିଂହନାଦାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ଵିନେଦୁଃ ପୁରୁଷର୍ଷଭାଃ
ସେମାନେ ଶତଶଃ ଡ଼ଙ୍ଗ ଓ ବହୁ ପ୍ରକାର ତୁରୀ ବଜାଇଲେ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସିଂହନାଦ କଲେ।
ରଥସ୍ଥାନ୍ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାଃ । ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନାଦଯଃ ସର୍ଵେ ପୁନର୍ଜହୃଷିରେ ତଦା
ପାଣ୍ଡବମାନେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ, ରଥରେ ଦଢ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖି, ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାୟକମାନେ ପୁଣି ଖୁସି ହେଲେ।
ଗୌରଵଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ମାନ୍ଯାନ୍ମାନଯତାଂ ଚ ତାନ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହୀକ୍ଷିତସ୍ତତ୍ର ପୂଜଯାଂଚକ୍ରିରେ ଭୃଶମ୍
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ଆଦର ଓ ସମ୍ମାନ ଦେଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ବହୁତ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସୌହୃଦଂ ଚ କୃପାଂ ଚୈଵ ପ୍ରାପ୍ତକାଲଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ଦଯାଂ ଚ ଜ୍ଞାତିଷୁ ପରାଂ କଥଯାଂଚକ୍ରିରେ ନୃପାଃ
ମହାତ୍ମାମାନେ ସମୟଯୋଗ୍ୟ ମିତ୍ରତା, କୃପା ଓ ଜନ୍ମସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୟା ଦେଖାଇଥିବାକୁ ରାଜାମାନେ କଥା ହେଲେ।
ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ସର୍ଵତ୍ର ନିଶ୍ଚେରୁଃ ସ୍ତୁତିସଂହିତାଃ। ଵାଚଃ ପୁଣ୍ଯାଃ କୀର୍ତିମତାଂ ମନୋହୃଦଯହର୍ଷଣାଃ
ସମସ୍ତଠାରେ 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସାର ସ୍ୱର ଉଠିଲା। ପୁଣ୍ୟମୟ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଲା।
ମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚାର୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ତତ୍ର ଦଦୃଶୁଃ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତଥା । ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ରୁରୁଦୁସ୍ତେ ସଗଦ୍ଗଦାଃ
ସେଠାରେ ଥିବା ବିଦେଶୀ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ଲୋକମାନେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେଙ୍କ ଆଚରଣ ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ଗଳା ଆଟକି ଅଶ୍ରୁ ପକାଇଲେ।
ତତୋ ଜଘ୍ନୁର୍ମହାଭେରୀଃ ଶତଶଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ । ଶଙ୍ଖାଂଶ୍ଚ ଗୋକ୍ଷୀରନିଭାନ୍ଦଧ୍ମୁର୍ହୃଷ୍ଟା ମନସ୍ଵିନଃ
ତାପରେ ଉତ୍ସାହୀ ବୀରମାନେ ଶତଶଃ ହଜାରଶଃ ବଡ଼ ଢୋଳ ମାଡ଼ିଲେ, ଗୋଧୂଧ ସମାନ ସ୍ୱେତ ଶଂଖ ବଜାଇଲେ।
ଏଵଂ ଵ୍ଯୂଢେଷ୍ଵନୀକେଷୁ ମାମକେଷ୍ଵିତରେଷୁ ଚ। କେ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାହରଂସ୍ତତ୍ର କୁରଵଃକ ପାଣ୍ଡଵା ନୁ କିମ୍
ମୋର ସେନା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସେନା ଏପରି ଭାବେ ଗଠିତ ହେବା ପରେ, ସେଠାରେ ପ୍ରଥମେ କିଏ ଆକ୍ରମଣ କଲା—କି କୌରବମାନେ, କି ନ ପାଣ୍ଡବମାନେ?
ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋ ରାଜନ୍ପୁତ୍ରୋ ଦୁଃଶାସନସ୍ତଵ। ଭୀଷ୍ମଂ ପ୍ରମୁଖତଃ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ସହ ସେନଯା
ହେ ରାଜା, ତୋର ପୁଅ ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେନା ସହ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ତଥୈଵ ପାଣ୍ଡଵାଃ ସର୍ଵେ ଭୀମସେନପୁରୋଗମାଃ । ଭୀଷ୍ମେଣ ଯୁଦ୍ଧମିଚ୍ଛନ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୁର୍ହୃଷ୍ଟମାନସାଃ
ସେପରି, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆତୁର ହୋଇ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କ୍ଷ୍ଵେଡାଃ କିଲକିଲାଶବ୍ଦାଃ କ୍ରକଚା ଗୋଵିଷାଣିକାଃ । ଭେରୀମୃଦଙ୍ଗମୁରଜା ହଯକୁଞ୍ଜରନିଃସ୍ଵନାଃ
ଘୋଡ଼ାମାନେ ହିନ୍ହିନାଇଲେ, ରଥର ଚକା ଗଡ଼ଗଡ଼ ଶବ୍ଦ, ଦାରୁ କାଟିବା ଆବାଜ, ବୃଷ ଶିଙ୍ଗ ତୁରୀ, ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ମୁରଜ ଓ ଘୋଡ଼ା-ହାତୀମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଗଲା।
ଉଭଯୋଃକ ସେନଯୋର୍ହ୍ଯାସଂସ୍ତତସ୍ତେଽସ୍ମାନ୍ସମାଦ୍ରଵନ୍। ଵଯଂ ତାନ୍ପ୍ରତିର୍ଦନ୍ତସ୍ତଦାଽଽସୀତ୍ତୁମୁଲଂ ମହତ୍
ଦୁଇଟି ସେନାରୁ ସେମାନେ ଆମ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କଲୁ। ତାପରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା।
ମହାନ୍ତ୍ଯନୀକାନି ମହାସମୁଚ୍ଛ୍ରଯେ ସମାଗମେ ପାଣ୍ଡଵଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଯୋଃ। ଚକମ୍ପିରେ ଶଙ୍ଖମୃଦଙ୍ଗନିଃସ୍ଵନୈଃ ପ୍ରକମ୍ପିତାନୀଵ ଵନାନି ଵାଯୁନା
ପାଣ୍ଡବ ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ ଦଳ ନିଆଁ ଲାଗି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ସେହି ସମୟରେ ଶଙ୍ଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ସେମାନଙ୍କର ସେନା ଏମିତି କମ୍ପିଗଲା, ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ ହାଲୁକା ପବନରେ ଉଡ଼ିଯାଏ।
ନରେନ୍ଦ୍ର ନାଗାଶ୍ଵରତାକୁଲାନା- ମଭ୍ଯାଗତାନାମଶିଵେ ମୁହୂର୍ତେ। ବଭୂଵ ଘୋଷସ୍ତୁମୁଲଶ୍ଚମୂନାଂ ଵାତୋଦ୍ଧୁତାନାମିଵ ସାଗରାଣାମ୍
ରାଜା, ହାତୀ, ଘୋଡା ଓ ରଥର ଦଳ ଅଶୁଭ ସମୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ, ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗୁଞ୍ଜନ ଉଠିଲା, ଯେପରି ପବନରେ ଉତ୍ତେଜିତ ସାଗର ଗୁଞ୍ଜିଉଠେ।
ତସ୍ମିନ୍ସମୁତ୍ଥିତେ ଶବ୍ଦେ ତୁମୁଲେ ରୋମହର୍ଷଣେ। ଭୀମସେନୋ ମହାବାହୁଃ ପ୍ରାଣଦଦ୍ଗୋଵୃଷୋ ଯଥା
ସେହି ଉତ୍ତେଜିତ ଓ ଭୟଭୀତ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଦଳ ଦେଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଗର୍ଜିଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଳିଅଁ ଗାଏ ଦଳ ଦେଇ ଗର୍ଜନ କରେ।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷଂ ଵାରଣାନାଂ ଚ ବୃଂହିତମ୍। ସିଂହନାଦଂ ଚ ସୈନ୍ଯାନାଂ ଭୀସସେନରଵୋଽଭ୍ଯଭୂତ୍
ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ, ହାତୀମାନଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗୁଞ୍ଜନ, ଏବଂ ସେନାମାନଙ୍କର ସିଂହ ଦଳ ଦେଇ ଗର୍ଜନ—ସବୁକୁ ଭୀମସେନଙ୍କର ଦଳ ଦେଇ ଉଚ୍ଚ ରବ ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।