ଧ୍ରୁଵସ୍ତେ ଵିଜଯୋ ରାଜନ୍ଯସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରୀ ହରିସ୍ତଵ । ଅହଂ ତ୍ଵାମଭିଜାନାମି ରଣେ ଶତ୍ରୂନ୍ଵିଜେଷ୍ଯସି
ରାଜା, ତୁମର ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ, କାରଣ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଛି—ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବ।
ଯତୋ ଧର୍ମସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତଃ କୃଷ୍ଣସ୍ତତୋ ଜଯଃ। ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଗଚ୍ଛ କୌନ୍ତେଯ ପୃଚ୍ଛ ମାଂ କିଂ ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଅଛି, ସେଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିଜୟ ଅଛି। କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧ କର, ଯାଅ, ମୋତେ ପଚାର—ମୁଁ କଣ କହିବି?
ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୃଣୁ ଯନ୍ମେଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିତମ୍। କଥଂ ଜଯେଯଂ ସଂଗ୍ରାମେ ଭଵନ୍ତମପରାଜିତମ୍
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଇଚ୍ଛା କଣ ତାହା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଅଜୟ, ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ କିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବି?
ନ ତେଽସ୍ତି ଵିଜଯସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ। ମମାଶୁ ନିଧନେ ରାଜନ୍ଯତସ୍ଵ ସହ ସଦରୈଃ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଜିତିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ମୋର ଶୀଘ୍ର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ରାଜା, ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ନେଇପାରିବେ।
ହନ୍ତ ତସ୍ମାନ୍ମହାବାହୋ ଵଧୋପାଯଂ ଵଦାତ୍ମନଃ। ଆଚାର୍ଯ ପ୍ରଣିପତ୍ଯୈଷ ପୃଚ୍ଛାମି ତ୍ଵାଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
ଏହିପରି ଅତିବଳୀ ଆପଣ, ନିଜ ମୃତ୍ୟୁର ଉପାୟ କହନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ଶିଷ୍ୟ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରି, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି—ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଆପଣଙ୍କୁ।
ନ ଶତ୍ରୁଂ ତାତ ପଶ୍ଯାମି ଯୋ ମାଂ ହନ୍ଯାଦ୍ରଥେ ସ୍ଥିତମ୍। ଯୁଧ୍ଯମାନଂ ସୁସଂରବ୍ଧଂ ଶରଵର୍ଷୌଘଵର୍ଷିଣମ୍
ପିତା, ମୁଁ ଏମିତି କୌଣସି ଶତ୍ରୁକୁ ଦେଖୁନାହିଁ ଯେ ମୋତେ ରଥରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଦ୍ରୁତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ରହରେ ଅସଂଖ୍ୟ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ସମୟରେ ମୋତେ ମାରିପାରିବ।
ଋତେ ପ୍ରାଯଗତଂ ରଜନ୍ନ୍ଯସ୍ତଶସ୍ତ୍ରମଚେତନମ୍ । ହନ୍ଯାନ୍ମାଂ ଯୁଧି ଯୋଧାନାଂ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଏହା ଛଡ଼ି, ରାଜା, ଯଦି ମୁଁ ପ୍ରାୟରେ ଆସି, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଅଚେତନ ହେଇଯିବି, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୋତେ ମାରିପାରିବେ। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।
ଶସ୍ତ୍ରଂ ଚାହଂ ରଣେ ଜହ୍ଯାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମହଦପ୍ରିଯମ୍। ଶ୍ରଦ୍ଧେପଵାକ୍ଯାତ୍ପୁରୁଷାଦେତତ୍ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀତି ତେ
ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବି କେବଳ କିଛି ବଡ଼ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଃଖ ଶୁଣିଲେ। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି, ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୁଖରୁ ଶୁଣିବା ପରେ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାରାଜ ଭାରଦ୍ଵାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଅନୁମାନ୍ଯ ତମାଚାର୍ଯଂ ପ୍ରାଯାଚ୍ଛାରଦ୍ଵତଂ ପ୍ରତି
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହାରାଜ, ତାଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସେ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ କୃପଂ ରାଜା କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଉଵାଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷତମଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଵରଃ
ରାଜା କୃପାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ସବୁଠୁ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଉତ୍ତମ ବକ୍ତାଙ୍କୁ ନିଜ କଥା କହିଲେ।
ଅନୁମାନଯେ ତ୍ଵାଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ ଗୁରୋ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ । ଜଯେଯଂ ଚ ରିପୂନ୍ସର୍ଵାନନୁଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯାଽନଘ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛି, ଶୁଧ୍ଧ ଶିକ୍ଷକ, ମୁଁ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବି।
ଯଦି ମାଂ ନାଭିଗଚ୍ଛେଥା ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ। ଶପେଯଂ ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ପରୀଭାଵାଯ ସର୍ଵଶଃ
ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ନିଷ୍ଠା ନେଇ ଆସିବେ ନାହିଁ, ମହାରାଜ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅପମାନ ପାଇଁ ଶାପ ଦେଇଦେବି।
ଅର୍ଥସ୍ଯ ପୁରୁଷୋ ଦାସୋ ଦାସସ୍ତ୍ଵର୍ଥୋ ନ କସ୍ଯଚିତ୍ । ଇତି ସତ୍ଯଂ ମହାରାଜ ବଦ୍ଧୋଽସ୍ମ୍ଯର୍ଥେନ କୌରଵୈଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଧନର ଦାସ, ଧନ କାହାରି ଦାସ ନୁହେଁ। ଏହି ସତ୍ୟ କଥା, ମହାରାଜ, ମୁଁ କୌରବମାନଙ୍କ ଧନରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛି।
ତେଷାମର୍ଥେ ମହାରାଜ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯମିତି ମେ ମତିଃ । ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ କ୍ଲୀବଵଦ୍ବ୍ରୂଯାଂଯୁଦ୍ଧାଦନ୍ଯତ୍କିମିଚ୍ଛସି
ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମହାରାଜ, ମୋ ନିଶ୍ଚୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା। ତେଣୁ ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ ଆପଣକୁ ଅପୁରୁଷ ଭାବରେ ଡାକିବି।
ହନ୍ତ ପୃଚ୍ଛାମି ତେ ତସ୍ମାଦାଚାର୍ଯ ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ଵଚଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତୋ ରାଜା ନୋଵାଚ ଗତଚେତନଃ
ଏହିପରି ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହିପରି କହି, ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ରାଜା, ଚେତନା ହରାଇ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ତଂ ଗୌତମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଜ୍ଞାଯାସ୍ଯ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍। ଅଵଧ୍ଯୋଽହଂ ମହୀପାଲ ଯଦ୍ଧ୍ଯସ୍ଵ ଜଯମାପ୍ନୁହି
ଗୌତମ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଭବ କରି, ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ମୁଁ ଅବଧ୍ୟ, ମହୀପତି, ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଜୟ ପାଆନ୍ତୁ।'
ପ୍ରୀତସ୍ତେଽଭିଗମେନାହଂ ଜଯଂ ତଵ ନରାଧିପ । ଆଶାସିଷ୍ଯେ ସଦୋତ୍ଥାଯ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନରେ ଖୁସି ହୋଇଛି, ନରପତି। ସଦା ଆପଣଙ୍କ ଜୟ ଚାହୁଁଛି—ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ଆପଣଙ୍କୁ କହୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମହାରାଜ ଗୌତମସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଅନୁମାନ୍ଯ କୃପଂ ରାଜା ପ୍ରଯଯୌ ଯେନ ମଦ୍ରରାଟ୍
ଗୌତମଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନମାନଙ୍କ ରାଜା, କୃପାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ରାଜା ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ସ ଶଲ୍ଯମଭିଵାଦ୍ଯାଥ କୃତ୍ଵା ଚାଭିପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍ । ଉଵାଚ ରାଜା ଦୁର୍ଧର୍ଷମାତ୍ମନିଃଶ୍ରେଯସଂ ଵଚଃ
ସେ ଶାଲ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରିକ୍ରମା କରି, ରାଜା ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷଙ୍କୁ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଲର ପାଇଁ କଥା କହିଲେ।
ଅନୁମାନଯେ ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ଵିଗତକଲ୍ମଷଃ । ଜଯେଯଂ ନୁ ପରାନ୍ରାଜନ୍ନନୁଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଯା ରିପୂନ୍
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଚାହୁଁଛି, ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ମୁଁ ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ଦେଇଲେ, ମୁଁ ମୋର ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିପାରିବି।
ଯଦି ମାଂ ନାଧିଗଚ୍ଛେଥା ଯୁଦ୍ଧାଯ କୃତନିଶ୍ଚଯଃ । ଶପେଯଂ ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ପରୀଭାଵାଯ ଵୈ ରଣେ
ମହାରାଜ, ଯଦି ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ନେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମୋତେ ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେବେ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅପମାନ ହେବା ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ।
ତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ପୂଜିତଶ୍ଚାସ୍ମି ଯତ୍କାଙ୍କ୍ଷସି ତଦସ୍ତୁ ତେ । ଅନୁଜାନାମି ଚୈଵ ତ୍ଵାଂ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଜଯମାପ୍ନୁହି
ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ସମ୍ମାନିତ ହେଇଛି; ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ତାହା ଆପଣଙ୍କୁ ମିଳିଯାଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି—ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।
ବ୍ରୂହି ଚୈଷ ପରଂ ଵୀର କେନାର୍ଥଃ କିଂ ଦଦାମି ତେ। ଏଵଂ ଗତେ ମହାରାଜ ଯୁଦ୍ଧାଦନ୍ଯତ୍କିମିଚ୍ଛସି
ବୀର, ଆପଣଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଣ? ମୁଁ କଣ ଦେଇପାରିବି? ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ଆପଣ କଣ ଚାହାନ୍ତି?
ଅର୍ଥସ୍ଯ ପୁରୁଷୋ ଦାସୋ ଦାସସ୍ତ୍ଵର୍ଥୋ ନ କସ୍ଯଚିତ୍। ଇତି ସତ୍ଯଂ ମହାରାଜ ବଦ୍ଧୋସ୍ମ୍ଯର୍ଥେନ କୌରଵୈଃ
ମଣିଷ ଧନର ଦାସ ହୁଏ; ଧନ କାହାର ଦାସ ନୁହେଁ। ଏହି ଏକ ସତ୍ୟ, ମହାରାଜ—ମୁଁ ଧନ ଦ୍ୱାରା କୌରବଙ୍କ ପାଖରେ ବାନ୍ଧି ରହିଛି।
କରିଷ୍ଯାମି ହି ତେ କାମଂ ଭାଗିନେଯ ଯଥେପ୍ସିତମ୍। ବ୍ରଵୀମ୍ଯତଃ କ୍ଲୀବଵତ୍ତ୍ଵାଂ ଯୁଦ୍ଧାଦନ୍ଯତ୍କିମିଚ୍ଛସି
ଭାଗିନୀପୁତ୍ର, ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଦେବି। ଏହିପରି, କହନ୍ତୁ—ଯୁଦ୍ଧ ଛଡ଼ା ଆପଣ କଣ ଚାହାନ୍ତି, ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ଳୀବ ଭାବେ ଦେଖାଏ ନାହିଁ?
ମନ୍ତ୍ରଯସ୍ଵ ମହାରାଜ ନିତ୍ଯଂ ମଦ୍ଧିତମୁତ୍ତମମ୍। କାମଂ ଯୁଦ୍ଧ୍ଯ ପରସ୍ଯାର୍ଥେ ଵରମେତଂ ଵୃଣୋମ୍ଯହମ୍
ମହାରାଜ, ସଦା ମୋର ଉତ୍ତମ ଭଲ ପାଇଁ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ। ଚାହେଁ ଅନ୍ୟର ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଏହି ଦାନ ମୁଁ ଚୟନ କରୁଛି।
କିମତ୍ର ବ୍ରୂହି ସାହ୍ଯଂ ତେ କରୋମି ନୃପସତ୍ତମ। କାମଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ପରସ୍ଯାର୍ଥେ ବଦ୍ଧୋଽସ୍ମ୍ଯର୍ଥେନ କୌରଵୈଃ
ମହାରାଜ, ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କୁ କଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବି, କହନ୍ତୁ। ଚାହେଁ ମୁଁ ଅନ୍ୟର ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ମୁଁ କୌରବଙ୍କ ପାଖରେ ଧନ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରହିଛି।
ସ ଏଵ ମେ ଵରଃ ଶଲ୍ଯ ଉଦ୍ଯୋଗେ ଯସ୍ତ୍ଵଯା କୃତଃ। ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ କାର୍ଯସ୍ତେଜୋଵଧସ୍ତ୍ଵଯା
ଶଳ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରେ ଆପଣ ଯେଉଁ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ, ସେହି ଦାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ—ରଥୀପୁତ୍ରଙ୍କର ପ୍ରତାପକୁ ଦମନ କରିବା।
ସଂପତ୍ସ୍ଯତ୍ଯେଷ ତେ କାମଃ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ଗଚ୍ଛ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଵିସ୍ରବ୍ଧଃ ପ୍ରତିଜାନେ ଵଚସ୍ତଵ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଇଚ୍ଛା ଆପଣ ଚାହିଥିବା ପରି ପୂରଣ ହେବ। ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ—ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ଶବ୍ଦ ଦେଉଛି।
ଅନୁମାନ୍ଯାଥ କୌନ୍ତେଯୋ ମାତୁଲଂ ମଦ୍ରକେଶ୍ଵରମ୍ । ନିର୍ଜଗାମ ମହାସୈନ୍ଯାଦ୍ଭ୍ରତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ତାପରେ, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ତାଙ୍କର ମାମା, ମଦ୍ରର ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ମହାସେନାରୁ ଭାଇମାନେ ଘେରି ଚାଲିଗଲେ।