ଅସ୍ମିନ୍ରଣସମୂହେ ଵୈ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ। ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଵ ନୁ ଗନ୍ତାସି ଶତ୍ରୂନଭିମୁଖୋ ନୃପ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ସଭାରେ, ବଡ଼ ଭୟ ମଧ୍ୟରେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଏକା ଶତ୍ରୁମୁଖୀ ହୋଇ, ରାଜା, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?
ଏଵମାଭାଷ୍ଯମାଣୋଽପି ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ନୋଵାଚ ଵାଗ୍ଯତଃ କିଂଚିଦ୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯେଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଭାଇମାନେ ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁରୁବଂଶୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମହାମନାଃ । ଅଭିପ୍ରାଯୋଽସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାତୋ ମଯେତି ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ତାପରେ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭିତରେ କଣ ଆଛି ଜାଣେଇଛି," ବୋଲି ହସିଲେ।
ଏଷ ଭୀଷ୍ମଂ ତଥା ଦ୍ରୋଣଂ ଗୌତମଂ ଶଲ୍ଯମେଵ ଚ। ଅନୁମାନ୍ଯ ଗୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ପାର୍ଥିଵୋଽରିଭିଃ
ଏହି ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଗୌତମ ଓ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରାକଲ୍ପେ ଗୁରୂନନନୁମାନ୍ଯ ଯଃ। ଯୁଧ୍ଯତେ ସ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମପଧ୍ଯାତୋ ମହତ୍ତରୈଃ
ପୁରୁଣା କଥାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଯେ କେହି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇନାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ମହାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ।
ଅନୁମାନ୍ଯ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯସ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯେନ୍ମହତ୍ତରୈଃ । ଧ୍ରୁଵସ୍ତସ୍ଯ ଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଭଵେଦିତି ମତିର୍ମମ
ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ମିଳେ—ମୋର ଏହି ମତ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କୃଷ୍ଣେଽତ୍ର ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଚମୂଂ ପ୍ରତି। ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀନ୍ନିଃଶବ୍ଦାସ୍ତ୍ଵପରେଽଭଵନ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ସହିତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର କେତେକ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଦୂରାଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାଃ । ମିଥଃ ସଂକଥଯାଂଚକ୍ରୁରେଷୋ ହି କୁଲପାଂସନଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ସିପାହିମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ—'ଏହି ତା ଘରର ଅପମାନ।'
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଭୀତ ଇଵାଭ୍ଯେତି ରାଜାସୌ ଭୀଷ୍ମମନ୍ତିକମ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ସସୋଦର୍ଯଃ ଶରଣାର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଚକଃ
ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବା ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଧନଞ୍ଜଯେ କଥଂ ନାଥେ ପାଣ୍ଡଵେ ଚ ଵୃକୋଦରେ । ନକୁଲେ ସହଦେଵେ ଚ ଭୀତିରଭ୍ଯେତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ରଖିବାକୁ ଥିବାବେଳେ, ଭୀମ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ସହିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଭିତି ହେଉଛି?
ନ ନୂନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯକୁଲେ ଜାତଃ ସଂପ୍ରଥିତେ ଭୁଵି। ଯଥାଽସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଭୀତମଲ୍ପସତ୍ଵସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ଯେପରି ଯୁଧରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏହା ଦେଖି ଲାଗେ ଯେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ତତସ୍ତେ ସୈନିକାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସ୍ମ କୌରଵାନ୍ । ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ଚେଲାନି ଦୁଧୁଵୁଶ୍ଚ ହ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଖୁସି ହୋଇ, କୌରବମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ନିଜ ଜାମା ହଲାଇଲେ।
ଵ୍ଯନିନ୍ଦଂଶ୍ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ଯୋଧାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସସୋଦର୍ଯଂ ସହିତଂ କେଶଵନେନ ହି
ହେ ରାଜା, ତୁମ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉପରେ ଉପହାସ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍କୌରଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ଧିକ୍ଵୃତ୍ଵା ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ନିଃଶବ୍ଦମଭଵତ୍ତୂର୍ଣଂ ପୁନରେଵ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ, କୌରବ ସେନା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ପୁଣି ଶୀଘ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ ହୋଇଗଲା, ହେ ରାଜା।
କିଂ ନୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାତି ରାଜାଽସୌ କିଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତିଵକ୍ଷ୍ଯତି। କିଂ ଭୀମଃ ସମରଶ୍ଲାଘୀ କିଂ ନୁ କୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନାଵିତି
ସେ ରାଜା କଣ କହିବେ? ଭୀଷ୍ମ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବେ? ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବିତ ଭୀମ କଣ କହିବେ? ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ କଣ କହିବେ?
ଵିଵକ୍ଷିତଂ କିମସ୍ଯେତି ସଂଶଯଃ ସୁମହାନଭୂତ୍ । ଉଭଯୋ ସେନଯୋ ରାଜନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରକୃତେ ତଦା
ସେଇ ସମୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଣ କହିବେ ବୋଲି, ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ ଅନ୍ଦୋଳନ ଓ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ସୋଽଵଗାହ୍ଯ ଚମୂଂ ଶତ୍ରୋଃ ଶରଶକ୍ତିସମାକୁଲାମ୍ । ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ଏହିପରି, ତିର ଓ ବଣ୍ଡୁକରେ ଭରିଥିବା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ପାଦୌ କାରଭ୍ଯାଂ ପୀଡ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ହାତରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଦ ଚାପି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆମନ୍ତ୍ରଯେ ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ତ୍ଵଯା ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ସହ। ଅନଜାନୀହି ମାଂ ତାତ ଆଶିଷଶ୍ଚ ପ୍ରଯୋଜଯ
ହେ ଅଜୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ଆମେ ଏବେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା।
ଯଦ୍ଯେଵଂ ନାଭିଗଚ୍ଛେଥା ଯୁଧି ମାଂ ପୃଥିଵୀପତେ। ଶପେଯଂ ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ପରୀଭାଵାଯ ଭାରତ
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅପମାନ ପାଇଁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ, ହେ ମହାରାଜ।
ପ୍ରୀତୋଽହଂ ପୁତ୍ର ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଜଯମାପ୍ନୁହି ପାଣ୍ଡଵ । ଯତ୍ତେଽଭିଲଷିତଂ ଚାନ୍ଯତ୍ତଦଵାପ୍ନୁହି ସଂଯୁଗେ
ମୁଁ ଖୁସି ହେଲି, ପୁଅ; ଯୁଦ୍ଧ କର, ବିଜୟ ଲାଭ କର। ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାହା ମିଳୁ।
ଵ୍ରିଯତାଂ ଚ ଵରଃ ପାର୍ଥ କିମସ୍ମତ୍ତୋଽଭିକାଙ୍କ୍ଷସି । ଏଵଂ ଗତେ ମହାରାଜ ନ ତଵାସ୍ତି ପରାଜଯଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଏକ ଦାନ ମାଗ; ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ? ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ କେବେ ହାରିବେ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥସ୍ଯ ପୁରୁଷୋ ଦାସୋ ଦାସସ୍ତ୍ଵର୍ଥୋ ନ କସ୍ଯଚିତ୍। ଇତି ସତ୍ଯଂ ମହାରାଜ ବଦ୍ଧୋଽସ୍ମ୍ଯର୍ଥେନ କୌରଵୈଃ
ମନୁଷ୍ୟ ଧନର ଦାସ, ଧନ କାହାର ଦାସ ନୁହେଁ। ଏହିଠାରେ ସତ୍ୟ କଥା, ହେ ମହାରାଜ; ମୁଁ ଧନ ପାଇଁ କୌରବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧାଯାଇଛି।
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ କ୍ଲୀବଵଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି କୁରୁନନ୍ଦନ । ଭୃତୋଽସ୍ତ୍ମ୍ଯର୍ଥେନ କୌରଵ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାଦନ୍ଯତ୍କିମିଚ୍ଛସି
ଏହି ତେଣୁ, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମକୁ କ୍ଳିବ ଭଳି କଥା କହୁଛି; ମୁଁ ଧନ ପାଇଁ କୌରବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ତୁମେ ଆଉ କଣ ଚାହୁଁଛ?
ମନ୍ତ୍ରଯସ୍ଵ ମହାବାହୋ ହିତୈଷୀ ମମ ନିତ୍ଯଶଃ। ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ କୌରଵସ୍ଯାର୍ଥେ ମମୈଷ ସତତଂ ଵରଃ
ମହାବାହୁ, ତୁମେ ସଦା ମୋର ଭଲ ଚାହୁଁଥାଅ, ତେଣୁ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅ। କୌରବଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କର, କାରଣ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୁଁ ସଦା ଦେଇଛି।
ରାଜନ୍କିମତ୍ର ସାହ୍ଯଂ ତେ କରୋମି କୁରୁନନ୍ଦନ। କାମଂ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ପରସ୍ଯାର୍ଥେ ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ରାଜା, କୁରୁବଂଶର ନନ୍ଦନ, ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କଣ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବି? ମୁଁ ଅନ୍ୟର ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେଥିରେ ମତେ କୁହ।
କଥଂ ଜଯେଯଂ ସଂଗ୍ରାମେ ଭଵନ୍ତମପରାଜିତମ୍। ଏତନ୍ମେ ମନ୍ତ୍ରଯ ହିତଂ ଯଦି ଶ୍ରେଯଃ ପ୍ରପଶ୍ଯସି
ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପରାଜିତ ତୁମକୁ କିପରି ମୁଁ ଜିତିପାରିବି? ଯଦି ମୋର ଭଲ ଦେଖୁଛ, ତେବେ ଏଥିରେ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦିଅ।
ନୈନଂ ପଶ୍ଯାମି କୌନ୍ତେଯ ଯୋ ମାଂ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତମାହଵେ। ଵିଜଯେତ ପୁମାନ୍କଶ୍ତିତ୍ସାକ୍ଷାଦପି ଶତକ୍ରତୁଃ
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, କେହି ମୋତେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ—ଏହି କଥା ମୁଁ ଦେଖୁନି, ଏହି କଥା ଶକ୍ର ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ହନ୍ତ ପୃଚ୍ଛାମି ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵାଂ ପିତାମହ ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ଵଧୋପାଯଂ ବ୍ରଵୀହି ତ୍ଵମାତ୍ମନଃ ସମରେ ପରୈଃ
ତେଣୁ, ପିତାମହ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପଚାରୁଛି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ କିପରି ତୁମର ବଧ କରିପାରିବେ, ଏହା ମୋତେ କୁହ।
ନ ସ୍ମ ତଂ ତାତ ପଶ୍ଯାମି ସମରେ ଯୋ ଜଯେତ ମାମ୍। ନ ତାଵନ୍ମୃତ୍ଯୁକାଲୋଽପି ପୁନରାଗମନଂ କୁରୁ
ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ କେହି ମୋତେ ଜିତିପାରିବେ ବୋଲି ମୁଁ ଦେଖୁନି। ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବି ନାହିଁ।