ତେ ସେନେ ସ୍ତିମିତେ ସଞ୍ଜେ ଵୀକ୍ଷମାଣେ ପରସ୍ପରମ୍ । ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ଵେଗୋ ଯଥୈଵୈତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଦୁଇଟି ସେନା ଏକାଉଁଥିଲେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ନଦୀର ଧାରା ଏକାଉଁ ହୁଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵତ୍ତେ ତେ ସେନେ ନିଃଶବ୍ଦେ ଜନସଂସଦି । ଚିତ୍ରେ ପଟ ଇଵାଲେଖ୍ଯେ ଦର୍ଶନୀଯତରେ ଶୁଭେ
ଏଭଳି, ସେ ସେନାମାନେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିରବ ଭାବେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଏକ ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ରପଟରେ ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵସ୍ଥିତେ। ତେ ସେନେ ସାଗରପ୍ରଖ୍ଯେ ମୁହୁଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତେ ନୃପ
ତାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଖିଲେ ଯେ ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ସେନାମାନେ ସାଗର ପରି ବିଶାଳ ଓ ପୁନିପୁନି ଜ୍ୱଳମାନ।
ଵିମୁଚ୍ଯ କଵଚଂ ଵୀରୋ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଵରାଯୁଧମ୍ । ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ପଦ୍ମ୍ଯାମେଵ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସେ ଶୂରବୀର ତାଙ୍କର କବଚ ଖୋଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଲେ, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, ମଧ୍ୟରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ପିତାମହମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଵାଗ୍ଯତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଧୀରଃ ପ୍ରାଙ୍ଭୁଖୋ ରିପୁଵାହିନୀମ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଭାବେ, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତମଭିପ୍ରେଭ୍ଯ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନ୍ଵଯାତ୍
ତାଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଜଗାମ ତମ୍ । ତଥା ମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜାନସ୍ତଚ୍ଚିତ୍ତା ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ସୁକାଃ
ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ; ଏଭଳି, ମୁଖ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ ଲଗାଇ, ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।
କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଂ ରାଜନ୍ଯଦସ୍ମାନପହାଯ ଵୈ। ପ୍ରଦ୍ମ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଯାତୋଽସି ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ରିପୁଵାହିନୀମ୍
ହେ ରାଜା, ଆପଣ କଣ ଭାବିଛନ୍ତି, ଯେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକା ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି?
କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିକ୍ଷିପ୍ତକଵଚାଯୁଧଃ। ଦଂଶିତେଷ୍ଵରିସୈନ୍ଯେଷୁ ଭ୍ରାତୄନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭାଇମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, କେଉଁଠି ଯିବେ?
ଏଵଂ ଗତେ ତ୍ଵଯି ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମମ ଭ୍ରାତରି ଭାରତ। ଭୀମେ ଦୁନୋତି ହୃଦଯଂ ବ୍ରୂହି ଗନ୍ତା ଭଵାନ୍କ୍ଵ ନୁ
ହେ ଭାରତ, ଆପଣ, ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଏଭଳି ଚାଲିଯିବାରେ, ଭୀମଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଛି; କହନ୍ତୁ, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?
ଅସ୍ମିନ୍ରଣସମୂହେ ଵୈ ଵର୍ତମାନେ ମହାଭଯେ। ଉତ୍ସୃଜ୍ଯ କ୍ଵ ନୁ ଗନ୍ତାସି ଶତ୍ରୂନଭିମୁଖୋ ନୃପ
ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ସଭାରେ, ବଡ଼ ଭୟ ମଧ୍ୟରେ, ଆମକୁ ଛାଡ଼ି ଏକା ଶତ୍ରୁମୁଖୀ ହୋଇ, ରାଜା, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?
ଏଵମାଭାଷ୍ଯମାଣୋଽପି ଭ୍ରାତୃଭିଃ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ନୋଵାଚ ଵାଗ୍ଯତଃ କିଂଚିଦ୍ଗଚ୍ଛତ୍ଯେଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଭାଇମାନେ ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁରୁବଂଶୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତାନୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାସୁଦେଵୋ ମହାମନାଃ । ଅଭିପ୍ରାଯୋଽସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞାତୋ ମଯେତି ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ତାପରେ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତାଙ୍କ ଭିତରେ କଣ ଆଛି ଜାଣେଇଛି," ବୋଲି ହସିଲେ।
ଏଷ ଭୀଷ୍ମଂ ତଥା ଦ୍ରୋଣଂ ଗୌତମଂ ଶଲ୍ଯମେଵ ଚ। ଅନୁମାନ୍ଯ ଗୁରୂନ୍ସର୍ଵାନ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯତେ ପାର୍ଥିଵୋଽରିଭିଃ
ଏହି ରାଜା, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ଗୌତମ ଓ ଶଲ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ଶତ୍ରୁ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଶ୍ରୂଯତେ ହି ପୁରାକଲ୍ପେ ଗୁରୂନନନୁମାନ୍ଯ ଯଃ। ଯୁଧ୍ଯତେ ସ ଭଵେଦ୍ଵ୍ଯକ୍ତମପଧ୍ଯାତୋ ମହତ୍ତରୈଃ
ପୁରୁଣା କଥାରେ ଶୁଣାଯାଏ, ଯେ କେହି ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇନାହିଁ, ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେ ମହାନମାନେ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୁଏ।
ଅନୁମାନ୍ଯ ଯଥାଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯସ୍ତୁ ଯୁଧ୍ଯେନ୍ମହତ୍ତରୈଃ । ଧ୍ରୁଵସ୍ତସ୍ଯ ଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଭଵେଦିତି ମତିର୍ମମ
ଯେଉଁଠି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଜୟ ମିଳେ—ମୋର ଏହି ମତ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କୃଷ୍ଣେଽତ୍ର ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଚମୂଂ ପ୍ରତି। ହାହାକାରୋ ମହାନାସୀନ୍ନିଃଶବ୍ଦାସ୍ତ୍ଵପରେଽଭଵନ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ସହିତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର କେତେକ ଲୋକ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଦୂରାଦ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାଃ । ମିଥଃ ସଂକଥଯାଂଚକ୍ରୁରେଷୋ ହି କୁଲପାଂସନଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାର ସିପାହିମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ—'ଏହି ତା ଘରର ଅପମାନ।'
ଵ୍ଯକ୍ତଂ ଭୀତ ଇଵାଭ୍ଯେତି ରାଜାସୌ ଭୀଷ୍ମମନ୍ତିକମ୍ । ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ସସୋଦର୍ଯଃ ଶରଣାର୍ଥଂ ପ୍ରଯାଚକଃ
ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେବା ପାଇଁ ଯାଉଛନ୍ତି।
ଧନଞ୍ଜଯେ କଥଂ ନାଥେ ପାଣ୍ଡଵେ ଚ ଵୃକୋଦରେ । ନକୁଲେ ସହଦେଵେ ଚ ଭୀତିରଭ୍ଯେତି ପାଣ୍ଡଵମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ରଖିବାକୁ ଥିବାବେଳେ, ଭୀମ, ନକୁଳ ଓ ସହଦେବ ସହିତ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଭିତି ହେଉଛି?
ନ ନୂନଂ କ୍ଷତ୍ରିଯକୁଲେ ଜାତଃ ସଂପ୍ରଥିତେ ଭୁଵି। ଯଥାଽସ୍ଯ ହୃଦଯଂ ଭୀତମଲ୍ପସତ୍ଵସ୍ଯ ସଂଯୁଗେ
ଯେପରି ଯୁଧରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭୟରେ ଭରିଯାଇଛି, ଏହା ଦେଖି ଲାଗେ ଯେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି।
ତତସ୍ତେ ସୈନିକାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ସ୍ମ କୌରଵାନ୍ । ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁମନସୋ ଭୂତ୍ଵା ଚେଲାନି ଦୁଧୁଵୁଶ୍ଚ ହ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ସେନା ଖୁସି ହୋଇ, କୌରବମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଓ ନିଜ ଜାମା ହଲାଇଲେ।
ଵ୍ଯନିନ୍ଦଂଶ୍ଚ ତଥା ସର୍ଵେ ଯୋଧାସ୍ତଵ ଵିଶାଂପତେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସସୋଦର୍ଯଂ ସହିତଂ କେଶଵନେନ ହି
ହେ ରାଜା, ତୁମ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉପରେ ଉପହାସ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍କୌରଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ଧିକ୍ଵୃତ୍ଵା ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍ । ନିଃଶବ୍ଦମଭଵତ୍ତୂର୍ଣଂ ପୁନରେଵ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ, କୌରବ ସେନା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ପୁଣି ଶୀଘ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ ହୋଇଗଲା, ହେ ରାଜା।
କିଂ ନୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାତି ରାଜାଽସୌ କିଂ ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରତିଵକ୍ଷ୍ଯତି। କିଂ ଭୀମଃ ସମରଶ୍ଲାଘୀ କିଂ ନୁ କୃଷ୍ଣାର୍ଜୁନାଵିତି
ସେ ରାଜା କଣ କହିବେ? ଭୀଷ୍ମ କଣ ଉତ୍ତର ଦେବେ? ଯୁଦ୍ଧରେ ଗର୍ବିତ ଭୀମ କଣ କହିବେ? ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ କଣ କହିବେ?
ଵିଵକ୍ଷିତଂ କିମସ୍ଯେତି ସଂଶଯଃ ସୁମହାନଭୂତ୍ । ଉଭଯୋ ସେନଯୋ ରାଜନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରକୃତେ ତଦା
ସେଇ ସମୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କଣ କହିବେ ବୋଲି, ଦୁଇଟି ସେନା ମଧ୍ୟରେ ବଡ ଅନ୍ଦୋଳନ ଓ ସନ୍ଦେହ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ସୋଽଵଗାହ୍ଯ ଚମୂଂ ଶତ୍ରୋଃ ଶରଶକ୍ତିସମାକୁଲାମ୍ । ଭୀଷ୍ମମେଵାଭ୍ଯାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପରିଵାରିତଃ
ଏହିପରି, ତିର ଓ ବଣ୍ଡୁକରେ ଭରିଥିବା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ତମୁଵାଚ ତତଃ ପାଦୌ କାରଭ୍ଯାଂ ପୀଡ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ । ଭୀଷ୍ମଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ହାତରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଦ ଚାପି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରାଜା ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆମନ୍ତ୍ରଯେ ତ୍ଵାଂ ଦୁର୍ଧର୍ଷ ତ୍ଵଯା ଯୋତ୍ସ୍ଯାମହେ ସହ। ଅନଜାନୀହି ମାଂ ତାତ ଆଶିଷଶ୍ଚ ପ୍ରଯୋଜଯ
ହେ ଅଜୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ଆମେ ଏବେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ମୋତେ ଚିହ୍ନିବା ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବା।
ଯଦ୍ଯେଵଂ ନାଭିଗଚ୍ଛେଥା ଯୁଧି ମାଂ ପୃଥିଵୀପତେ। ଶପେଯଂ ତ୍ଵାଂ ମହାରାଜ ପରୀଭାଵାଯ ଭାରତ
ଯଦି ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋ ପାଖକୁ ନ ଆସ, ହେ ପୃଥିବୀପତି, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅପମାନ ପାଇଁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ, ହେ ମହାରାଜ।