ନ ଚ ତସ୍ମାନ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ କଶ୍ଚିନ୍ମେ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ । ଭଵିତା ନ ଚ ମେ ତସ୍ମାଦନ୍ଯଃ ପ୍ରିଯତରୋ ଭୁଵି
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଠିଏ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବେ; ପୃଥିବୀରେ ମୋର ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।
ଅଧ୍ଯେଷ୍ଯତେ ଚ ଯ ଇମଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ସଂଵାଦମାଵଯୋଃ । ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞେନ ତେନାହମିଷ୍ଟଃ ସ୍ଯାମିତି ମେ ମତିଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଧର୍ମମୟ ସଂବାଦକୁ ଜଣେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବିଏ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନନସୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦପି ଯୋ ନରଃ। ସୋପି ମୁକ୍ତଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାଂ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ଲାଗିଯାଏ।
କଚ୍ଚିଦେତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ପାର୍ଥ ତ୍ଵଯୈକାଗ୍ରେଣ ଚେତସା । କଚ୍ଚିଦଜ୍ଞାନସଂମୋହଃ ପ୍ରନଷ୍ଟସ୍ତେ ଧନଂଜଯ
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଏହି କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣିଛ କି? ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମର ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଭ୍ରମ କ୍ଷୟ ହୋଇଛି କି?
ନଷ୍ଟୋ ମୋହଃ ସ୍ମୃତିର୍ଲବ୍ଧା ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯାଽଚ୍ଯୁତ । ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଗତସଂଦେହଃ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ମୋର ମୋହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ସ୍ମୃତି ଫେରିଲା, ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ମୁଁ ଏବେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇଛି, ତୁମ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।
ଇତ୍ଯହଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ସଂଵାଦମିମମଶ୍ରୌଷମଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ବାସୁଦେବ ଓ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସଂବାଦ ଶୁଣିଲି।
ଵ୍ଯାସପ୍ରସାଦାଚ୍ଛ୍ରୁତଵାନେତଦ୍ଗୁହ୍ଯମହଂ ପରମ୍। ଯୋଗଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରାତ୍କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍କଥଯତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗକୁ ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ସ୍ୱୟଂ ଶୁଣିପାରିଲି।
ରାଜନ୍ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂଵାଦମିମମଦ୍ଭୁତମ୍ । କେଶଵାର୍ଜୁଵଯୋଃ ପୁଣ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ହେ ରାଜା, କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପବିତ୍ର ସଂବାଦକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଇ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି।
ତଚ୍ଚ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ରୂପମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ହରେଃ। ଵିସ୍ମଯୋ ମେ ମହାନ୍ରାଜନ୍ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ରାଜା, ହରିଙ୍କ ଏହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଇ ମୋର ମନ ଭାରି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଯତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ଵରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ । ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଵିଜଯୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁଵା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ
ଯେଉଁଠି ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନୁର୍ଧାରୀ ପାର୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରୀ, ବିଜୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଧର୍ମ ରହିଥାଏ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।
ଗୀତା ସୁଗୀତା କର୍ତଵ୍ଯା କିମନ୍ଯୈଃ ଶାସ୍ତ୍ରସଂଗ୍ରହୈଃ । ଯା ସ୍ଵଯଂ ପଦ୍ମନାଭସ୍ଯ ସୁଖପଦ୍ମାଦ୍ଵିନିଃସୃତା
ଉତ୍ତମ ଭାବେ ଗୀତାକୁ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରହର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ? ଏହି ଗୀତା ସ୍ୱୟଂ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ହ୍ରଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି।
ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରମଯୀ ଗୀତା ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ହରିଃ। ସର୍ଵତୀର୍ଥମଯୀ ଗଙ୍ଗା ସର୍ଵଦେଵମଯୋ ମନୁଃ
ଗୀତା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର; ହରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାର। ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ସାର; ମନୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାର।
ଗୀତା ଗଙ୍ଗା ଚ ଗାଯତ୍ରୀ ଗୋଵିନ୍ଦେତି ହୃଦି ସ୍ଥିତେ। ଚତୁର୍ଗକାରସଂଯୁକ୍ତେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁବେଳେ ହୃଦୟରେ ଗୀତା, ଗଙ୍ଗା, ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଗୋବିନ୍ଦ ନାମ ଅଟୁଟ ରହେ, ଏହି ଚାରିଟି 'ଗ' ଅକ୍ଷର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ।
ଷଟ୍ଶତାନି ସଵିଂଶାନି ଶ୍ଲୋକାନାଂ ପ୍ରାହ କେଶଵଃ। ଅର୍ଜୁନଃ ସପ୍ତପଞ୍ଚାଶତ୍ସପ୍ତଷଷ୍ଟିଂ ତୁ ସଞ୍ଜଯଃ
କେଶବ ଛଅ ଶତ ବିଶି ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ; ଅର୍ଜୁନ ସତାବନ୍ ଓ ସଞ୍ଜୟ ଛଅଷଠି ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ଶ୍ଲୋକମେକଂ ଗୀତାଯା ମାନମୁଚ୍ଯତେ । ଭାରତାମୃତସର୍ଵସ୍ଵଗୀତାଯା ମଥିତସ୍ଯ ଚ। ସାରମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ କୃଷ୍ଣେନ ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ମୁଖେ ହୁତମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗୀତାରେ ଗୋଟିଏ ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ; ଏହା ଗୀତାର ମାପ। ଭାରତର ଅମୃତ ସାରକୁ ମଥି ନେଇ, କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମୁଖରେ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଧନଂଜଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବାଣଗାଣ୍ଡୀଵଧାରିଣମ୍ । ପୁନରେଵ ମହାନାଦଂ ଵ୍ଯସୃଜନ୍ତ ମହାରଥାଃକ
ତାପରେ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧାରଣ କରି ଦେଖି, ସେଠି ଥିବା ମହାରଥୀମାନେ ପୁନି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵାଃ ସୋମକାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚୈଷାମନୁଯାଯିନଃ । ଦଧ୍ମୁଶ୍ଚ ମୁଦିତାଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ଵୀରାଃ ସାଗରସଂଭଵାନ୍
ପାଣ୍ଡବ, ସୋମକ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସମୁଦ୍ର ଜନ୍ମ ଶଂଖଗୁଡ଼ିକୁ ବଜାଇଲେ।
ତତୋ ଭେର୍ଯଶ୍ଚ ପେଶ୍ଯଶ୍ଚ କ୍ରକଚା ଗୋଵିଷାଣିକାଃ । ସହସୈଵାଭ୍ଯହନ୍ଯନ୍ତ ତତଃ ଶବ୍ଦୋ ମହାନଭୂତ୍
ତାପରେ ଢୋଳ, ଝାଞ୍ଜ, ତବଲା ଓ ଗାଈଁ ଶିଙ୍ଗା ଏକାସାଥିରେ ଜୋରେ ବଜିଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତଥା ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପିତରଶ୍ଚ ଜନାଧିପ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ସମୀଯୁସ୍ତେ ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ, ପିତୃମାନେ, ରାଜା ଓ ସିଦ୍ଧ-ଚାରଣମାନେ ସମେତ, ସମସ୍ତେ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗାଃ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଶତକ୍ରତୁମ୍ । ସମୀଯୁସ୍ତତ୍ର ସହିତା ଦ୍ରୁଷ୍ଟୁଂ ତଦ୍ଵୈଶସଂ ମହତ୍
ମହାନ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେଠାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସେ ବଡ଼ ହନ୍ତାକାଣ୍ଡ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତେ ସେନେ ସ୍ତିମିତେ ସଞ୍ଜେ ଵୀକ୍ଷମାଣେ ପରସ୍ପରମ୍ । ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ଵେଗୋ ଯଥୈଵୈତ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
ସେ ଦୁଇଟି ସେନା ଏକାଉଁଥିଲେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ନଦୀର ଧାରା ଏକାଉଁ ହୁଏ।
ଏଵଂ ପ୍ରଵତ୍ତେ ତେ ସେନେ ନିଃଶବ୍ଦେ ଜନସଂସଦି । ଚିତ୍ରେ ପଟ ଇଵାଲେଖ୍ଯେ ଦର୍ଶନୀଯତରେ ଶୁଭେ
ଏଭଳି, ସେ ସେନାମାନେ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିରବ ଭାବେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଏକ ଶୁଭ୍ର ଚିତ୍ରପଟରେ ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମଵସ୍ଥିତେ। ତେ ସେନେ ସାଗରପ୍ରଖ୍ଯେ ମୁହୁଃ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତେ ନୃପ
ତାପରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଦେଖିଲେ ଯେ ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେ ସେନାମାନେ ସାଗର ପରି ବିଶାଳ ଓ ପୁନିପୁନି ଜ୍ୱଳମାନ।
ଵିମୁଚ୍ଯ କଵଚଂ ଵୀରୋ ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଵରାଯୁଧମ୍ । ଅଵରୁହ୍ଯ ରଥାତ୍କ୍ଷିପ୍ରଂ ପଦ୍ମ୍ଯାମେଵ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ସେ ଶୂରବୀର ତାଙ୍କର କବଚ ଖୋଲି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଲେ, ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, ମଧ୍ୟରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ପିତାମହମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ଵାଗ୍ଯତଃ ପ୍ରଯଯୌ ଧୀରଃ ପ୍ରାଙ୍ଭୁଖୋ ରିପୁଵାହିନୀମ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶାନ୍ତ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଭାବେ, ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତଂ ପ୍ରଯାନ୍ତମଭିପ୍ରେଭ୍ଯ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଅଵତୀର୍ଯ ରଥାତ୍ତୂର୍ଣଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତୋଽନ୍ଵଯାତ୍
ତାଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ିଯିବାକୁ ଦେଖି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଧନଞ୍ଜୟ ତୁରନ୍ତ ରଥରୁ ଅବତରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଜଗାମ ତମ୍ । ତଥା ମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜାନସ୍ତଚ୍ଚିତ୍ତା ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ସୁକାଃ
ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ; ଏଭଳି, ମୁଖ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ମନ ଲଗାଇ, ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।
କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଂ ରାଜନ୍ଯଦସ୍ମାନପହାଯ ଵୈ। ପ୍ରଦ୍ମ୍ଯାମେଵ ପ୍ରଯାତୋଽସି ପ୍ରାଙ୍ମୁଖୋ ରିପୁଵାହିନୀମ୍
ହେ ରାଜା, ଆପଣ କଣ ଭାବିଛନ୍ତି, ଯେ ଆମକୁ ଛାଡ଼ି, ଏକା ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଉଛନ୍ତି?
କ୍ଵ ଗମିଷ୍ଯସି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିକ୍ଷିପ୍ତକଵଚାଯୁଧଃ। ଦଂଶିତେଷ୍ଵରିସୈନ୍ଯେଷୁ ଭ୍ରାତୄନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ କବଚ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ରଖିଦେଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ଭାଇମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, କେଉଁଠି ଯିବେ?
ଏଵଂ ଗତେ ତ୍ଵଯି ଜ୍ଯେଷ୍ଠେ ମମ ଭ୍ରାତରି ଭାରତ। ଭୀମେ ଦୁନୋତି ହୃଦଯଂ ବ୍ରୂହି ଗନ୍ତା ଭଵାନ୍କ୍ଵ ନୁ
ହେ ଭାରତ, ଆପଣ, ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଏଭଳି ଚାଲିଯିବାରେ, ଭୀମଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଛି; କହନ୍ତୁ, ଆପଣ କେଉଁଠି ଯିବେ?