ଅସକ୍ତବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵତ୍ର ଜିତାତ୍ମା ଵିଗତସ୍ପୃହଃ । ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯସିଦ୍ଧିଂ ପରମାଂ ସଂନ୍ଯାସେନାଧିଗଚ୍ଛତି
ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ସମସ୍ତଠାରେ ଅସକ୍ତ, ଯିଏ ନିଜକୁ ଜିତିଛି ଓ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ସେ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଂନ୍ୟାସର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଉଥିବା।
ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯଥା ବ୍ରହ୍ମ ତଥାଽଽପ୍ନେତି ନିବୋଧ ମେ । ସମାସେନୈଵ କୌନ୍ତେଯ ନିଷ୍ଠା ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଯା ପରା
କୌନ୍ତେୟ, ଯିଏ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛି, ସେ କିପରି ବ୍ରହ୍ମକୁ ପାଉଥିବା, ଜ୍ଞାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିଷ୍ଠା କିପରି, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ମୋଠୁ ଶୁଣ।
ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶୁଦ୍ଧଯା ଯୁକ୍ତୋ ଧୃତ୍ଯାଽଽତ୍ମାନଂ ନିଯମ୍ଯ ଚ। ଶବ୍ଦାଦୀନ୍ଵିଷଯାଂସ୍ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଗଦ୍ଵେଷୌ ଵ୍ଯୁଦସ୍ଯ ଚ
ଶୁଦ୍ଧ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦୃଢ ଧୃତି ସହିତ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶବ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ଛାଡ଼ି, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷକୁ ଦୂରେଇ ଦେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି,
ଵିଵିକ୍ତସେଵୀ ଲଧ୍ଵାଶୀ ଯତକାକ୍କାଯମାନସଃ। ଧ୍ଯାନଯୋଗପରୋ ନିତ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ
ଏକାନ୍ତରେ ରହି, ମାପ ମାପି ଖାଇ, ଦେହ ଓ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସଦା ଧ୍ୟାନ ଓ ଯୋଗରେ ଲାଗିଥିବା, ବିରାଗକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି,
ଅହଙ୍କାରଂ ବଲଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ କ୍ରୋଧଂ ପରିଗ୍ରହମ୍ । ଵିମୁଚ୍ଯ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯାଯ କଲ୍ପତେ
ଅହଂକାର, ବଳ, ଅଭିମାନ, ଆସା, କ୍ରୋଧ ଓ ମୋହକୁ ଛାଡ଼ି, 'ମୋର' ବୋଧ ରହିତ ଓ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମଭୂତଃ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ନ ଶୋଚତିକ ନ କାଙ୍କ୍ଷତି । ସମଃ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ମଦ୍ତଭକ୍ତିଂ ଲଭତେ ପରାମ୍
ବ୍ରହ୍ମ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନ ଥିଲେ, ସେ କେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ, ଆଶା କରେନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ସମ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ସେ ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତିକୁ ପାଏ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ମାମଭିଜାନାତି ଯାଵାନ୍ଯଶ୍ଚାସ୍ମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ତତୋ ମାଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵିଶତେ ତଦନନ୍ତରମ୍
ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିପାରିବ; ମୁଁ କିଏ ଓ କଣ, ଏହି ସତ୍ୟକୁ ବୁଝି, ପରେ ସେ ମୋତେ ସର୍ବଥା ଅନୁଭବ କରିଥାଏ।
ସର୍ଵକର୍ମାଣ୍ଯପି ସଦା କୁର୍ଵାଣୋ ମଦ୍ଵ୍ଯପାଶ୍ରଯଃ । ମତ୍ପ୍ରସାଦାଦଵାପ୍ନୋତି ଶାଶ୍ଵତଂ ପଦମଵ୍ଯଯମ୍
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ମୋର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ମୋର କୃପାରେ ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ପଦକୁ ପାଏ।
ଚେତସା ସର୍ଵକର୍ମାଣି ମଯି ସଂନ୍ଯସ୍ଯ ମତ୍ପରଃ । ବୁଦ୍ଧିଯୋଗମପାଶ୍ରିତ୍ଯ ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସତତଂ ଭଵ
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନରେ ମୋ ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ କର, ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖ; ବୁଦ୍ଧି ଯୋଗ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସଦା ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଲଗାଇ ରଖ।
ମଚ୍ଚିତ୍ତଃ ସର୍ଵଦୁର୍ଗାଣି ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ତରିଷ୍ଯସି । ଅଥ ଚେତ୍ତ୍ଵମହଙ୍କାରାନ୍ନ ଶ୍ରୋଷ୍ଯସି ଵିନଙ୍କ୍ଷ୍ଯସି
ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଲଗାଇ ରଖିଲେ, ମୋର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ଅଟକିଯିବୁ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ତୁମେ ଅହଂକାରରେ ମୋ କଥା ଶୁଣିବ ନାହିଁ, ତେବେ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଯଦହଙ୍କାରମାଶ୍ରିତ୍ଯ ନ ଯୋତ୍ସ୍ଯ ଇତି ମନ୍ଯସେ । ମିଥ୍ଯୈଷ ଵ୍ଯଵସାଯସ୍ତେ ପ୍ରକୃତିସ୍ତ୍ଵାଂ ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି
ଯଦି ଅହଂକାର ଧରି ଭାବୁଛ, 'ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି ନାହିଁ', ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ତୁମର ଭୁଲ; ତୁମ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ତୁମକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବ।
ସ୍ଵଭାଵଜେନ କୌନ୍ତେଯ ନିବଦ୍ଧଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା । କର୍ତୁଂ ନେଚ୍ଛସି ଯନ୍ମୋହାତ୍କରିଷ୍ଯସ୍ଯଵଶୋପି ତତ୍
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛ; ମୋହରେ ତୁମେ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁନାହିଁ, ତଥାପି ଅବଶ୍ୟ ତୁମେ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ।
ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ହୃଦ୍ଦେଶେଽର୍ଜୁନ ତିଷ୍ଠତି। ଭ୍ରାମଯନ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ଯନ୍ତ୍ରାରୂଢାନି ମାଯଯା
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ହୃଦୟ ମଧ୍ୟରେ ଈଶ୍ୱର ବସିଛନ୍ତି; ସେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରରେ ବସାଇ ଘୁରାଇ ରଖିଛନ୍ତି।
ତମେଵ ଶରଣଂ ଗଚ୍ଛ ସର୍ଵଭାଵେନ ଭାରତ। ତତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପରାଂ ଶାନ୍ତିଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଶାଶ୍ଵତଂ
ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ଭାବରେ ସେଉଁଠି ଆଶ୍ରୟ ନେ; ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଓ ଶାଶ୍ୱତ ନିବାସକୁ ପାଇପାରିବ।
ଇତି ତେ ଜ୍ଞାନମାଖ୍ଯାତଂ ଗୁହ୍ଯାଦ୍ଗୁହ୍ଯତରଂ ମଯା । ଵିମୃଶ୍ଯୈତଦଶେଷେଣ ଯଥେଚ୍ଛସି ତଥା କୁରୁ
ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଗ୍ୟାନ କହିଦେଲି; ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କର, ଏବଂ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ସେପରି କର।
ସର୍ଵଗୁହ୍ଯତମଂ ଭୂଯଃ ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ପରମଂ ଵଚଃ । ଇଷ୍ଟେଽସି ମେ ଦୃଢମିତି ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ହିତମ୍
ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସବୁଠାରୁ ଗୁପ୍ତ ବଚନ ପୁଣି ଶୁଣ; ତୁମେ ମୋତେ ବହୁତ ପ୍ରିୟ, ଏହିଯୋଗ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ କହିବି।
ମନ୍ମନା ଭଵ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ମଦ୍ଯାଜୀ ମାଂ ନମସ୍କୁରୁ । ମାମେଵୈଷ୍ଯସି ସତ୍ଯଂ ତେ ପ୍ରତିଜାନେ ପ୍ରିଯୋଽସି ମେ
ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଲଗା, ମୋର ଭକ୍ତ ହେ, ମୋକୁ ପୂଜା କର, ମୋତେ ନମସ୍କାର କର; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରୁଛି, କାରଣ ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ।
ସର୍ଵଧର୍ମାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ମାମେକଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ । ଅହଂ ତ୍ଵା ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୋକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ
ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେବି, ଚିନ୍ତା କରିନାହିଁ।
ଇଦଂ ତେ ନାତପସ୍କାଯ ନାଭକ୍ତାଯ କଦାଚନ। ନ ଚାଶୁଶ୍ରୂଷଵେ ଵାଚ୍ଯଂ ନ ଚ ମାଂ ଯୋଽଭ୍ଯସୂଯତି
ଏହି କଥା କେବେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନଥିବା, ଭକ୍ତି ନଥିବା, ସେବା ନକରୁଥିବା, କିମ୍ବା ମୋ ଉପରେ ଦ୍ୱେଷ ରଖୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯ ଇଦଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ମଦ୍ଭକ୍ତେଷ୍ଵଭିଧାସ୍ଯତି। ଭକ୍ତିଂ ମଯି ପରାଂ କୃତ୍ଵା ମାମେଵୈଷ୍ଯତ୍ଯସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ମୋର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବ, ସେ ମୋ ପ୍ରତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ତି ରଖି, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିବ।
ନ ଚ ତସ୍ମାନ୍ମନୁଷ୍ଯେଷୁ କଶ୍ଚିନ୍ମେ ପ୍ରିଯକୃତ୍ତମଃ । ଭଵିତା ନ ଚ ମେ ତସ୍ମାଦନ୍ଯଃ ପ୍ରିଯତରୋ ଭୁଵି
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଠିଏ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବେ; ପୃଥିବୀରେ ମୋର ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।
ଅଧ୍ଯେଷ୍ଯତେ ଚ ଯ ଇମଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ସଂଵାଦମାଵଯୋଃ । ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞେନ ତେନାହମିଷ୍ଟଃ ସ୍ଯାମିତି ମେ ମତିଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଧର୍ମମୟ ସଂବାଦକୁ ଜଣେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ସେ ଜ୍ଞାନର ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜିଲେ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବିଏ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନନସୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦପି ଯୋ ନରଃ। ସୋପି ମୁକ୍ତଃ ଶୁଭାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ପ୍ରାପ୍ନୁଯାତ୍ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣାଂ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶୁଭ ଲୋକକୁ ଲାଗିଯାଏ।
କଚ୍ଚିଦେତଚ୍ଛ୍ରୁତଂ ପାର୍ଥ ତ୍ଵଯୈକାଗ୍ରେଣ ଚେତସା । କଚ୍ଚିଦଜ୍ଞାନସଂମୋହଃ ପ୍ରନଷ୍ଟସ୍ତେ ଧନଂଜଯ
ହେ ପାର୍ଥ, ତୁମେ ଏହି କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଣିଛ କି? ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ତୁମର ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଭ୍ରମ କ୍ଷୟ ହୋଇଛି କି?
ନଷ୍ଟୋ ମୋହଃ ସ୍ମୃତିର୍ଲବ୍ଧା ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯାଽଚ୍ଯୁତ । ସ୍ଥିତୋଽସ୍ମି ଗତସଂଦେହଃ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ମୋର ମୋହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ସ୍ମୃତି ଫେରିଲା, ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ମୁଁ ଏବେ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇଛି, ତୁମ କଥା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବି।
ଇତ୍ଯହଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ପାର୍ଥସ୍ଯ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ସଂଵାଦମିମମଶ୍ରୌଷମଦ୍ଭୁତଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ବାସୁଦେବ ଓ ମହାତ୍ମା ପାର୍ଥଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ସଂବାଦ ଶୁଣିଲି।
ଵ୍ଯାସପ୍ରସାଦାଚ୍ଛ୍ରୁତଵାନେତଦ୍ଗୁହ୍ଯମହଂ ପରମ୍। ଯୋଗଂ ଯୋଗେଶ୍ଵରାତ୍କୃଷ୍ଣାତ୍ସାକ୍ଷାତ୍କଥଯତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦୟାରେ ମୁଁ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ଗୁପ୍ତ ଯୋଗକୁ ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ସ୍ୱୟଂ ଶୁଣିପାରିଲି।
ରାଜନ୍ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂଵାଦମିମମଦ୍ଭୁତମ୍ । କେଶଵାର୍ଜୁଵଯୋଃ ପୁଣ୍ଯଂ ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ହେ ରାଜା, କେଶବ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ପବିତ୍ର ସଂବାଦକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଇ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଛି।
ତଚ୍ଚ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ରୂପମତ୍ଯଦ୍ଭୁତଂ ହରେଃ। ଵିସ୍ମଯୋ ମେ ମହାନ୍ରାଜନ୍ହୃଷ୍ଯାମି ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ହେ ରାଜା, ହରିଙ୍କ ଏହି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି ମନେ ପକାଇ ମୋର ମନ ଭାରି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ଓ ମୁଁ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ।
ଯତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ଵରଃ କୃଷ୍ଣୋ ଯତ୍ର ପାର୍ଥୋ ଧନୁର୍ଧରଃ । ତତ୍ର ଶ୍ରୀର୍ଵିଜଯୋ ଭୂତିର୍ଧ୍ରୁଵା ନୀତିର୍ମତିର୍ମମ
ଯେଉଁଠି ଯୋଗେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ ଓ ଧନୁର୍ଧାରୀ ପାର୍ଥ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରୀ, ବିଜୟ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଧର୍ମ ରହିଥାଏ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ।