ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ କୃଷ୍ଣ ଛେତ୍ତୁମର୍ହସ୍ଯଶେଷତଃ । ତ୍ଵଦନ୍ଯଃ ସଂଶଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଛେତ୍ତା ନ ହ୍ଯୁପପଦ୍ଯତେ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଆପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; କାରଣ ଆପଣ ଛାଡ଼ି ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ଦୂର କରିପାରିବା ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।
ପାର୍ଥ ନୈଵେହ ନାମୁତ୍ର ଵିନାଶସ୍ତସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ। ନ ହି କଲ୍ଯାଣକୃତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଦୁର୍ଗତିଂ ତାତ ଗଚ୍ଛତି
ହେ ପାର୍ଥ, ଏଠି କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ସେଠି ତାଙ୍କର କେବେ ନାଶ ନାହିଁ; କାରଣ ଯିଏ ଭଲ କାମ କରେ, ସେ କେବେ ମନ୍ଦ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏନି।
ପ୍ରାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯକୃତାଂ ଲୋକାନୁଷିତ୍ଵା ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ । ଶୁଚୀନାଂ ଶ୍ରୀମତାଂ ଗେହେ ଯୋଗଭ୍ରଷ୍ଟୋଽଭିଜାଯତେ
ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଅନେକ ବର୍ଷ ରହି, ଯୋଗରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଭ୍ର ଓ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଅଥଵା ଯୋଗିନାମେଵ କୁଲେ ଭଵତି ଧୀମତାମ୍ । ଏତଦ୍ଧି ଦୁର୍ଲଭତରଂ ଲୋକେ ଜନ୍ମ ଯଦୀଦୃଶ୍ଯମ୍
କିମ୍ବା ସେ ଜ୍ଞାନୀ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଏପରି ଜନ୍ମ ଏହି ଜଗତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।
ତତ୍ର ତଂ ବୁଦ୍ଧିସଂଯୋଗଂ ଲଭତେ ପୌର୍ଵଦେହିକମ୍ । ଯତତେ ଚ ତତୋ ଭୂଯଃ ସଂସିଦ୍ଧୌ କୁରୁନନ୍ଦନ
ସେଠି ସେ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନ ଉପଲବ୍ଧି କରେ, ଏବଂ ପୁନି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ପୂର୍ଵାଭ୍ଯାସେନ ତେନୈଵ ହ୍ରିଯତେ ହ୍ଯଵଶେଽପି ସଃ। ଜିଜ୍ଞାସୁରପି ଯୋଗସ୍ଯ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମାତିଵର୍ତତେ
ପୂର୍ବ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଅଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଯିଏ କେବଳ ଯୋଗ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ପ୍ରଯତ୍ନାଦ୍ଯତମାନସ୍ତୁ ଯୋଗୀ ସଂଶୁଦ୍ଧକିଲ୍ଵିଷଃ । ଅନେକନ୍ମସଂସିଦ୍ଧସ୍ତତୋ ଯାତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଯେ ଯୋଗୀ ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସ କରି ନିଜ ପାପକୁ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରିଛନ୍ତି, ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତପସ୍ଵିଭ୍ଯୋଽଧିକୋ ଯୋଗୀ ଜ୍ଞାନିଭ୍ଯୋପି ମତୋଽଧିକଃ । କର୍ମିଭ୍ଯଶ୍ଚାଧିକୋ ଯୋଗୀ ତସ୍ମାଦ୍ଯୋଗୀ ଭାଵାର୍ଜୁନ
ଯୋଗୀ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ, କର୍ମ କରୁଥିବାମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ। ଏହିଠାରୁ, ଅର୍ଜୁନ, ତୁମେ ଯୋଗୀ ହେବା।
ଯୋଗିନାମପି ସର୍ଵେଷାଂ ମଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା। ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ଭଜତେ ଯୋ ମାଂ ସ ମେ ଯୁକ୍ତତମୋ ମତଃ
ସମସ୍ତ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ଯିଏ ମୋତେ ଭିତରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଭଜନ କରେ, ସେମାନେ ମୋ ପାଖରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି।
ମଯ୍ଯାସକ୍ତମନାଃ ପାର୍ଥ ଯୋଗଂ ଯୁଞ୍ଜନ୍ମଦାଶ୍ରଯଃ। ଅସଂଶଯଂ ସମଗ୍ରଂ ମାଂ ଯଥା ଜ୍ଞାସ୍ଯସି ତଚ୍ଛୃଣୁ
ହେ ପାର୍ଥ, ମୋତେ ମନ ଲଗାଇ, ମୋ ଶରଣ ନେଇ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କର, ତୁମେ କିପରି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ ଜାଣିପାରିବ, ସେଥିରେ ଶୁଣ।
ଜ୍ଞାନଂ ତେଽହଂ ସଵିଜ୍ଞାନମିଦଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷତଃ । ଯଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନେହ ଭୂଯୋଽନ୍ଯଜ୍ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମଵଶିଷ୍ଯତେ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଝିବା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କହିବି। ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ, ଏହି ଜଗତରେ ଆଉ କିଛି ଜାଣିବାକୁ ବାକି ରହିନଥାଏ।
ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସହସ୍ରେଷୁ କଶ୍ଚିଦ୍ଯତତି ସିଦ୍ଧଯେ। ଯତତାମପି ସିଦ୍ଧାନାଂ କଶ୍ଚିନ୍ମାଂ ଵେତ୍ତି ତତ୍ତ୍ଵତଃ
ହଜାର ମଧ୍ୟରେ କେହି ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଏମିତି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଓ ସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ କେହି ମୋତେ ତଥ୍ୟରେ ଜାଣନ୍ତି।
ଭୂମିରାପୋଽନଲୋ ଵାଯୁଃ ସ୍ଵଂ ମନୋ ବୁଦ୍ଧିରେଵ ଚ । ଅହଂକାର ଇତୀ ଯଂ ମେ ଭିନ୍ନା ପ୍ରକୃତିରଷ୍ଟଧା
ମାଟି, ପାଣି, ଅଗ୍ନି, ପବନ, ଆକାଶ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଅହଂକାର—ଏହି ଆଠଟି ମୋର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକୃତି।
ଅପରେଯମିତସ୍ତ୍ଵନ୍ଯାଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦ୍ଧି ମେ ପରାମ୍ । ଜୀଵଭୂତାଂ ମହାବାହୋ ଯଯେଦଂ ଧାର୍ଯତେ ଜଗତ୍
ତଥାପି, ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା ଏକ ଉଚ୍ଚତମ ପ୍ରକୃତି ମୋର ଅଛି, ହେ ମହାବାହୁ, ଯାହା ଜୀବ ରୂପେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ।
ଏତଦ୍ଯୋନୀନି ଭୂତାନି ସର୍ଵାଣୀତ୍ଯୁପଧାରଯ । ଅହଂ କୃତ୍ସ୍ନସ୍ଯ ଜଗତଃ ପ୍ରଭଵଃ ପ୍ରଲଯସ୍ତଥା
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏହାକୁ ବୁଝ। ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆରମ୍ଭ ଓ ସମାପ୍ତି।
ମତ୍ତଃ ପରତରଂ ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିଦସ୍ତି ଧନଂଜଯ । ମଯି ସର୍ଵମିଦଂ ପ୍ରୋତଂ ସୂତ୍ରେ ମଣିଗଣା ଇଵ
ହେ ଧନଞ୍ଜୟ, ମୋଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଗୁଁଥାଯାଇଛି, ଯେପରି ମଣିମାଳା ରେ ସୂତା।
ରସୋଽହମଂପ୍ସୁ କୌନ୍ତେଯ ପ୍ରଭାଽସ୍ମି ଶଶିସୂର୍ଯଯୋଃ ।। ପ୍ରଣଵଃ ସର୍ଵଵେଦେଷୁ ଶବ୍ଦଃ ଖେ ପୌରୁଷଂ ନୃଷୁ
ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ମୁଁ ପାଣିରେ ରସ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଆଲୋକ, ସମସ୍ତ ବେଦରେ 'ଓଁ' ଧ୍ୱନି, ଆକାଶରେ ଶବ୍ଦ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷତ୍ୱ।
ପୁଣ୍ଯୋ ଗନ୍ଧଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚ ତେଜଶ୍ଚାସ୍ମି ଵିଭାଵସୌ । ଜୀଵନଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ତପଶ୍ଚାସ୍ମି ତପସ୍ଵିଷୁ
ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର ସୁଗନ୍ଧ, ଅଗ୍ନିରେ ତେଜ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଜୀବନ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା।
ବୀଜଂ ମାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଵିଦ୍ଧି ପାର୍ଥ ସନାତନମ୍ । ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାମସ୍ମି ତେଜସ୍ତେଜସ୍ଵିନାମହମ୍
ହେ ପାର୍ଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଶାଶ୍ୱତ ବୀଜ ମୁଁ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ତେଜସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତେଜ ମୁଁ।
ବଲଂ ବଲଵତାଂ ଚାହଂ କାମରାଗଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଧର୍ମାଵିରୁଦ୍ଧୋ ଭୂତେଷୁ କାମୋଽସ୍ମି ଭରତର୍ଷଭ
ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆସକ୍ତି ଓ ରାଗ ଛାଡ଼ି ଥିବା ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ଧର୍ମକୁ ବିରୋଧ କରେନାହିଁ ଏମିତି ଇଚ୍ଛା। ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମୁଁ।
ଯେ ଚୈଵ ସାତ୍ଵିକା ଭାଵା ରାଜସାସ୍ତାମସାଶ୍ଚ ଯେ। ମତ୍ତ ଏଵେତି ତାନ୍ଵିଦ୍ଧି ନ ତ୍ଵହଂ ତେଷୁ ତେ ମଯି
ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱିକ, ରାଜସିକ ଓ ତାମସିକ ଭାବ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି ଜାଣ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ମୋ ମଧ୍ୟରେ।
ତ୍ରିଭିର୍ଗୁଣମଯୈର୍ଭାଵୈରେଭିଃ ସର୍ଵମିଦଂ ଜଗତ୍ । ମୋହିତଂ ନାଭିଜାନାତି ମାମେଭ୍ଯଃ ପରମଵ୍ଯଯମ୍
ଏହି ତିନି ପ୍ରକୃତି ଗୁଣରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମୋହିତ ହୋଇଛି; ଏହା ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରେନାହିଁ, ଯିଏ ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଓ ଅବିନାଶୀ।
ଦୈଵୀ ହ୍ଯେଷା ଗୁଣମଯୀ ମମ ମାଯା ଦୁରତ୍ଯଯା । ମାମେଵ ଯେ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ମାଯାମେତାଂ ତରନ୍ତି ତେ
ମୋର ଏହି ଦିବ୍ୟ ମାୟା ଗୁଣମୟ ଓ ଅତି ଦୁର୍ଜୟ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ମୋ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ମାୟାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।
ନ ମାଂ ତୁଷ୍କୃତିନୋ ମୂଢାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ନରାଧମାଃ । ମାଯଯାଽପହୃତଜ୍ଞାନା ଆସୁରଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ
ଯେମାନେ କୁକର୍ମ କରନ୍ତି, ମୂଢ଼ ଓ ନିଚ୍ଚ ମଣିଷ, ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ହରାଇଛନ୍ତି ଓ ଆସୁରୀ ଭାବ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଶରଣ ନେନାହାନ୍ତି।
ଚୁତ୍ରର୍ଵିଧା ଭଜନ୍ତେ ମାଂ ଜନାଃ ସୁକୃତିନୋଽର୍ଜୁନ। ଆର୍ତୋ ଜିଜ୍ଞାସୁରର୍ଥାର୍ଥୀ ଜ୍ଞାନୀ ଚ ଭରତର୍ଷଭ
ହେ ଅର୍ଜୁନ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ଭଲ ଲୋକେ ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି— ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଆଶା କରନ୍ତି ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ.
ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନୀ ନିତ୍ଯଯୁକ୍ତ ଏକଭକ୍ତିର୍ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପ୍ରିଯୋ ହି ଜ୍ଞାନିନୋଽତ୍ଯର୍ଥମହଂ ସ ଚ ମମ ପ୍ରିଯଃ
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜେଉଁ ଜ୍ଞାନୀ ସଦା ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ମୋତେ ଭଜେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କାରଣ, ମୁଁ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସେ ମୋର ପ୍ରିୟ।
ଉଦାରାଃ ସର୍ଵ ଏଵୈତେ ଜ୍ଞାନୀ ତ୍ଵାତ୍ମୈଵ ମେ ମତମ୍ । ଆସ୍ଥିତଃକ ସ ହି ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ମାମେଵାନୁତ୍ତମାଂ ଗତିଂ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଦାର, କିନ୍ତୁ ମୋ ମତରେ ଜ୍ଞାନୀ ମୋର ଅତ୍ମା ସମାନ। ସେ ନିଜ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୋତେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଧାରଣ କରିଥାଏ।
ବହୂନାଂ ଜନ୍ମନାମନ୍ତେ ଜ୍ଞାନଵାନ୍ମାଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ଵାସୁଦେଵଃ ସର୍ଵମିତି ସ ମହାତ୍ମା ସୁଦୁର୍ଲଭଃ
ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ଜେଉଁ ଲୋକ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଥାଏ, ସେ ମୋତେ ଶରଣ ନେଇଥାଏ, ଏବଂ ବୁଝିଥାଏ ଯେ ସବୁ କିଛି ବାସୁଦେବ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
କାମୈସ୍ତୈସ୍ତୈର୍ହୃତଜ୍ଞାନାଃ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେଽନ୍ଯଦେଵତାଃ । ତଂ ତଂ ନିଯମମାସ୍ଥାଯ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ନିଯତାଃ ସ୍ଵଯା
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ବିଭିନ୍ନ ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା ହରାଇଯାଏ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ନିଜ ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଅନୁସାରେ ନିୟମ ଧରି ଚାଲନ୍ତି।
ଯୋ ଯୋ ଯାଂ ଯାଂ ତନୁଂ ଭକ୍ତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚିତୁମିଚ୍ଛତି । ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାଚଲାଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ତାମେଵ ଵିଦଧାମ୍ଯହମ୍
ଯେ ଭକ୍ତ ଯେଉଁ ଦେହକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେ, ମୁଁ ସେଠି ସେଠି ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ଦୃଢ଼ କରିଦେଉଛି।