ଏକସ୍ତୁ କୁରୁତେ ପାପଂ ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାଜନଃ। ମଯା ନିଵାରିତୋ ନିତ୍ଯଂ ନ କରୋଷି ଵଚୋ ମମ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗ କରେ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ରୋକିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣ ନାହଁ।
ନିଃସୃତାନ୍କୁଞ୍ଜରାନ୍ନିତ୍ଯଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସଂପ୍ରମଥ୍ଯ ଵୈ। ଵନଂ ଚ ଲୋଡଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣୈର୍ଵୃତମ୍
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୁଇହାତରେ ହାତୀମାନେକୁ ତାଡ଼ିଦେଉଥିଲ, ଏବଂ ସିଂହ ବା ବାଘ ଭରା ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲ।
ଏଵଂଵିଧାନି ଚାନ୍ଯାନି କୃତ୍ଵା ଵୈ ପୁରୁନନ୍ଦନ। ରୁଷିତୋ ଭଗଵାଂସ୍ତାତ ତସ୍ମାଦାଵାଂ ଵିଵାସିତୌ
ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରି, ହେ ପୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ଭଗବାନ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଏହିକାରଣରୁ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଦେଲେ।
ନାହଂ ଗଚ୍ଛାମି ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ନାସ୍ମି ପୁତ୍ର ହିତୈଷିଣୀ। ପାଦମୂଲେ ଵସିଷ୍ଯାମି ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କଠାରେ ଯିବିନି, ମୁଁ ପୁଅର ଭଲଚାହୁଁଥିବା ମା' ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ରହିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରୁଦତୀ ପପାତ ମୁନିପାଦଯୋଃ। ଏଵଂ ଵିଲପତୀଂ କଣ୍ଵଶ୍ଚାନୁନୀଯ ଚ ହେତୁଭିଃ। ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନାନୃଶଂସ୍ଯାଦ୍ଧିତଂ ଵଚଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଭଳି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସମୟରେ, କଣ୍ବ ମୃଦୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଦୟାଭରା ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲେ ଶୃଣୁଷ୍ଵେଦଂ ହିତଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ଭାମିନି। ପତିଵ୍ରତାଭାଵଗୁଣାନ୍ହିତ୍ଵା ସାଧ୍ଯଂ ନ କିଂଚନ
ଶକୁନ୍ତଳେ, ଏହି ଉପକାରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଗୁଣ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଵ୍ରତାନାଂ ଦେଵା ଵୈ ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵରପ୍ରଦାଃ। ପ୍ରସାଦଂ ଚ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଆପଦୋ ମୋକ୍ଷଯନ୍ତି ଚ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ କୃପା କରନ୍ତି ଓ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ପତିପ୍ରସାଦାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନ ଚାଶୁଭମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଗତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନମାରାଧଯ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ପତିଙ୍କ ଦୟାରେ ନାରୀ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ଅପମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ରାଜାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଶାକୁନ୍ତଲମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଦୌହିତ୍ରୋ ମମ ପୌତ୍ରସ୍ତ୍ଵମିଲିଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ କହି, ସେ ପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ହେ ଶାକୁନ୍ତଳ, ତୁମେ ମୋ ନାତି ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଇଲିଳଙ୍କ ନାତି ହେଉଛ।'
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ତଵାନଘ। ମନସା ଭର୍ତୃକାମା ଵୈ ଵାଗ୍ଭିରୁକ୍ତ୍ଵା ପୃଥଗ୍ଵିଧମ୍
ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ହେ ନିର୍ମଳ। ସେ ମନରେ ପତିଙ୍କୁ ଚାହେଁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମହିଳା ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
ଗନ୍ତୁଂ ନେଚ୍ଛତି କଲ୍ଯାଣୀ ତସ୍ମାତ୍ତାତ ଵହସ୍ଵ ଵୈ। ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଗନ୍ତୁଂ ଚ ମୁନିଭିଃ ସହ ପୌରଵ
ତେଣୁ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବୋହି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ହେ ପୌରବ, ତୁମେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ପୁଣି ଫେରିପାରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଦମନଂ କଣ୍ଵଃ ଶିଷ୍ଯାନଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଶକୁନ୍ତଲାମିମାଂ ଶୀଗ୍ରଂ ସପୁତ୍ରାମାଶ୍ରମାଦିତଃ
ଏଭଳି ସର୍ବଦମନକୁ କହି, କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ନେଇଯାଅ।'
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରାପଯତାଭ୍ଯାଶଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣପୂଜିତାମ୍। ନାରୀଣାଂ ଚିରଵାସୋ ହି ବାନ୍ଧଵେଷୁ ନ ରୋଚତେ
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତା ଏହି ଜନନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଅ। ଯେହେତୁ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ଭଲ ଲାଗେନାହିଁ।
କୀର୍ତିଚାରିତ୍ରଧର୍ମ୍ନସ୍ତସ୍ମାନ୍ନଯତ ମା ଚିରମ୍
ସେଥିପାଇଁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ କରିନାହଅ—ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ।
ଧର୍ମାଭିପୂଜିତଂ ପୁତ୍ରଂ କାଶ୍ଯପେନ ନିଶାମ୍ଯ ତୁ। କାଶ୍ଯପାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁଜ୍ଞାଂ ମୁମୁଦେ ଚ ଶକୁନ୍ତଲା
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଓ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ସୁନି ଶକୁନ୍ତଳା ଖୁସି ହେଲେ।
କଣ୍ଵସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଗଚ୍ଛେତି ଚାସକୃତ୍। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ କଣ୍ଵଂ ଚ ମାତରଂ ପୌରଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍। କିଂ ଚିରାଯସି ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ନୃପାଲଯମ୍
କଣ୍ବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଯିବାକୁ କୁହାଯିବା ପରେ, ପୌରବ ତାଙ୍କ ମାତା ଓ କଣ୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମା, ଆପଣ କାହିଁକି ଏତେ ଦେରି କରୁଛନ୍ତି? ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଯିବା।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମୁନେଃ ପାଦୌ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ସ ପୌରଵଃ
ଏପରି କହି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ପୌରବ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତଦା ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଶକୁନ୍ତଳା ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଜ୍ଞାନାନ୍ମେ ପିତା ଚେତି ଦୁରୁକ୍ତଂ ଵାପି ଚାନୃତମ୍। ଅକାର୍ଯଂ ଵାପ୍ଯନିଷ୍ଟଂ ଵା କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି ତଦ୍ଭଵାନ୍
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କଥା କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କିଛି କହିଥିଲି, କିମ୍ବା ଅସଭ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି କରିଥିଲି, ତେବେ ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନତଶିରା ମୁନିର୍ନୋଵାଚ କିଂଚନ। ମନୁଷ୍ଯଭାଵାତ୍କଣ୍ଵୋଽପି ମୁନିରଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ମାନବୀୟ ଭାବନାରୁ କଣ୍ବ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ।
ଅବ୍ଭକ୍ଷାନ୍ଵାଯୁଭକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶନାନ୍ମୁନୀନ୍। ଫଲମୂଲାଶିନୋ ଦାନ୍ତାନ୍କୃଶାନ୍ଧମନିସଂତତାନ୍
ସେ ମୁନି, ଯେଉଁମାନେ ପାଣି କିମ୍ବା ପବନ ଖାଇଥାନ୍ତି, ଝଡ଼ି ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ର ଖାଇଥାନ୍ତି, ଫଳ ମୂଳ ଖାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଓ କ୍ଷୀଣ ଦେହ ଥିବା ମୁନିମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ଵ୍ରତିନୋ ଜଟିଲାନ୍ମୁଣ୍ଡାନ୍ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୃତାନ୍। ସମାହୂଯ ମୁନିଃ କଣ୍ଵଃ କାରୁଣ୍ଯାଦିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡିତ, ବା ଚାଳ କିମ୍ବା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ କଣ୍ବ ଦୟାଭାବରେ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମଯା ତୁ ଲାଲିତା ନିତ୍ଯଂ ମମ ପୁତ୍ରୀ ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଵନେ ଜାତା ଵିଵୃଦ୍ଧା ଚ ନ ଚ ଜାନାତି କିଂଚନ
ମୋର ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା, ଜଙ୍ଗଲରେ ଜନ୍ମ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ସଦା ମୋର ଆଦର ପାଇଛି, କିନ୍ତୁ ବାହାର ଜଗତ୍କୁ କିଛି ଜାଣେନାହିଁ।
ଆଶ୍ରମାତ୍ତୁ ପଥା ସର୍ଵୈର୍ନୀଯତାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଲଯମ୍। ଦ୍ଵିତୀଯଯୋଜନେ ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସମସ୍ତେ ଏହି ଆଶ୍ରମରୁ ଏହାକୁ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଘରକୁ ନେଇଯାଅ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଜନାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ସହର ଅଛି।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ପୁରେ ରାଜା ଶାକୁନ୍ତଲପିତାମହଃ। ଅଧ୍ଯୁଵାସ ଚିରଂ କାଲମୁର୍ଵଶ୍ଯା ସହିତଃ ପୁରା
ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସହରରେ, ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କ ବଡ଼ପୁରୁଷ ରାଜା, ଏକ ସମୟ ଉର୍ବଶୀ ସହିତ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲେ।
ଅନୂପଜାଙ୍ଗଲଯୁତଂ ଧନଧାନ୍ଯସମାକୁଲମ୍। ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଂ ପୁରଵରଂ ଗଙ୍ଗାଯାମୁନସଙ୍ଗମେ
ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମିଶିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସହର ଜଳାଭୂମି ଓ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭରିଥିବା, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଉତ୍ତମ ସହର।
ତତ୍ର ସଙ୍ଗମମାସାଦ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ହୁତହୁତାଶନାଃ। ଶାକମୂଲଫଲାହାରା ନିଵର୍ତଧ୍ଵଂ ତପୋଧନାଃ। ଅନ୍ଯଥା ତୁ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରା ଅଧ୍ଵନୋ ଗମନେ ଶ୍ରମଃ
ସେଠାରେ ସଂଗମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସ୍ନାନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ ଦେଇ, ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କରି, ତୁମେମାନେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ପଛକୁ ଫେରିଯିବ। ନହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯାତ୍ରାରେ ଦୁଃଖ ହେବ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରାତିଷ୍ଠନ୍ତ ମହୌଜସଃ। `ଶକୁନ୍ତଲାଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ପୁରଂ ପ୍ରତି
‘ଏମିତି ହେଉ’ ବୋଲି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ କରି ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ସହରକୁ ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗୃହୀତ୍ଵା ଚାମରପ୍ରଖ୍ଯଂ ପୁତ୍ରଂ କମଲଲୋଚନମ୍। ଆଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ପୁରଂ ରମ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତାଧ୍ଯୁଷିତଂ ଵନାତ୍
ଚାମର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, କମଳ ନୟନ ଥିବା ପୁଅକୁ ନେଇ ସେମାନେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରହୁଥିବା ସୁନ୍ଦର ସହରକୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସିଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ସମାଦାଯ ମୁନଯୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲାଃ। ତେ ଵନାନି ନଦୀଃ ଶୈଲାନ୍ଗିରିପ୍ରସ୍ରଵଣାନି ଚ
ଧର୍ମପ୍ରିୟ ମୁନିମାନେ ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗ କରି ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ପାହାଡ଼ ଝରଣା ଅଟିକି ଯାଉଥିଲେ।