ଗନ୍ତୁକାମା ଭର୍ତୃପାର୍ଶ୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ସହ ସୁମଧ୍ଯମା। ଗତ୍ଵାଽଭିଵାଦ୍ଯ ରାଜନଂ ଯୌଵରାଜ୍ଯମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମ ସହିତ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଯାଇ, ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୁମେ ଯୁବରାଜ୍ୟ ପାଇବ।
ସ ପିତା ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵଶଗୋ ଭଵ। ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯମାତିଷ୍ଠସ୍ଵ ସ୍ଵଭାଵତଃ
ସେ ତୁମ ପିତା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞାମାନ୍ୟ କର। ପିତା ଓ ପର୍ଦ୍ଦାଦାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ନିଜ ଗୁଣରେ ଶାସନ କର।
ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ସ୍ଵରାଜ୍ଯସ୍ଥୋ ମାମନୁସ୍ମର ପୌରଵ
ତୁମେ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ବସିବାବେଳେ, ହେ ପୌରବ, ମୋତେ ଭୁଲିଯିଅନି।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମୁନେଃ ପାଦୌ ପୌରଵୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ତ୍ଵଂ ପିତା ମମ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ତ୍ଵଂ ମାତା ତ୍ଵଂ ଗତିଶ୍ଚ ମେ
ମୁନିଙ୍କ ପାଦକୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୌରବ କହିଲେ: 'ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତା, ମାଆ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ମାନେ।'
ନ ଚାନ୍ଯଂ ପିତରଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵାମୃତେ ତୁ ମହାତପଃ। ତଵ ଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ପୁଣ୍ଯମିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ହେ ମହାତପସ୍ବୀ, ଆପଣ ଛାଡ଼ି ମୁଁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ମୋ ପିତା ବୋଲି ଭାବେ ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ଅତି ପୁଣ୍ୟର କାମ।
ଶକୁନ୍ତଲା ଭର୍ତୃକାମା ସ୍ଵଯଂ ଯାତୁ ଯଥେଷ୍ଟତଃ। ଅହଂ ସୁଶ୍ରୂଷଣପରଃ ପାଦମୂଲେ ଵସାମି ଵଃ
ଶକୁନ୍ତଳା ଯେଉଁଠି ଚାହେଁ, ସେଉଁଠି ଯାଉ। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ରୁହି, ସେବାରେ ଲାଗି ରହିବି।
କ୍ରୀଡାଂ ଵ୍ଯାଲମୃଗୈଃ ସାର୍ଧଂ କରିଷ୍ଯେ ନ ପୁରା ଯଥା। ତ୍ଵଚ୍ଛାସନପରୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ଚ କରୋମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ଆଗରୁ ପରି ଅପରିଚିତ ପଶୁମାନେ ସହ କ୍ରୀଡ଼ା କରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶ ମାନିବି ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଯ ପାଦୌ କଣ୍ଵସ୍ଯ ତିଷ୍ଠତଃ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରରୁରୋଦ ଶକୁନ୍ତଲା
ଏଭଳି କହି, ସେ କଣ୍ବ ଋଷିଙ୍କ ପାଦକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ତାଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନ୍ତଳା କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ସ୍ନେହାତ୍ପିତୁଶ୍ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ହର୍ଷଶୋକସମନ୍ଵିତା। ନିଶାମ୍ଯ ରୁଦତୀମାର୍ତାଂ ଦୌଷ୍ଯନ୍ତିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ପିତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଓ ପୁଅର ହର୍ଷ ଦୁଃଖ ମିଶି, ଶକୁନ୍ତଳା ଯେତେବେଳେ ବେଦନାରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଦୌଷ୍ୟନ୍ତୀ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭଗଵତୋ ଵାକ୍ଯଂ କିଂ ରୋଦିଷି ଶକୁନ୍ତଲେ। ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ କାଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ଭର୍ତୃପ୍ରୀତିସ୍ଵଵାସ୍ତି ଚେତ୍
ଭଗବାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ କହିଲେ, 'ଶକୁନ୍ତଳେ, କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଯଦି ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ସକାଳେ ଉଠି ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
ଏକସ୍ତୁ କୁରୁତେ ପାପଂ ଫଲଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ମହାଜନଃ। ମଯା ନିଵାରିତୋ ନିତ୍ଯଂ ନ କରୋଷି ଵଚୋ ମମ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରେ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗ କରେ। ମୁଁ ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ରୋକିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋ କଥା ଶୁଣ ନାହଁ।
ନିଃସୃତାନ୍କୁଞ୍ଜରାନ୍ନିତ୍ଯଂ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସଂପ୍ରମଥ୍ଯ ଵୈ। ଵନଂ ଚ ଲୋଡଯନ୍ନିତ୍ଯଂ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣୈର୍ଵୃତମ୍
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଦୁଇହାତରେ ହାତୀମାନେକୁ ତାଡ଼ିଦେଉଥିଲ, ଏବଂ ସିଂହ ବା ବାଘ ଭରା ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲ।
ଏଵଂଵିଧାନି ଚାନ୍ଯାନି କୃତ୍ଵା ଵୈ ପୁରୁନନ୍ଦନ। ରୁଷିତୋ ଭଗଵାଂସ୍ତାତ ତସ୍ମାଦାଵାଂ ଵିଵାସିତୌ
ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାମ କରି, ହେ ପୁରୁବଂଶର ଗର୍ବ, ଭଗବାନ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଏହିକାରଣରୁ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଅଶ୍ରମରୁ ବାହାରିଦେଲେ।
ନାହଂ ଗଚ୍ଛାମି ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ନାସ୍ମି ପୁତ୍ର ହିତୈଷିଣୀ। ପାଦମୂଲେ ଵସିଷ୍ଯାମି ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କଠାରେ ଯିବିନି, ମୁଁ ପୁଅର ଭଲଚାହୁଁଥିବା ମା' ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ମୁଁ ମହାତ୍ମା ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ରହିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରୁଦତୀ ପପାତ ମୁନିପାଦଯୋଃ। ଏଵଂ ଵିଲପତୀଂ କଣ୍ଵଶ୍ଚାନୁନୀଯ ଚ ହେତୁଭିଃ। ପୁନଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଭଗଵାନାନୃଶଂସ୍ଯାଦ୍ଧିତଂ ଵଚଃ
ଏଭଳି କହି, ସେ କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଭଳି ବିଳାପ କରୁଥିବା ସମୟରେ, କଣ୍ବ ମୃଦୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଏବଂ ପୁଣି ଦୟାଭରା ଉପକାରୀ କଥା କହିଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲେ ଶୃଣୁଷ୍ଵେଦଂ ହିତଂ ପଥ୍ଯଂ ଚ ଭାମିନି। ପତିଵ୍ରତାଭାଵଗୁଣାନ୍ହିତ୍ଵା ସାଧ୍ଯଂ ନ କିଂଚନ
ଶକୁନ୍ତଳେ, ଏହି ଉପକାରୀ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ କଥା ଶୁଣ। ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଗୁଣ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଵ୍ରତାନାଂ ଦେଵା ଵୈ ତୁଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵରପ୍ରଦାଃ। ପ୍ରସାଦଂ ଚ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଆପଦୋ ମୋକ୍ଷଯନ୍ତି ଚ
ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ ଉପରେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ କୃପା କରନ୍ତି ଓ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ପତିପ୍ରସାଦାତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନ ଚାଶୁଭମ୍। ତସ୍ମାଦ୍ଗତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନମାରାଧଯ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ପତିଙ୍କ ଦୟାରେ ନାରୀ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଏବଂ କେବେ ଅପମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ରାଜାଙ୍କଠାରେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।
ଶକୁନ୍ତଲାଂ ତଥୋକ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଶାକୁନ୍ତଲମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଦୌହିତ୍ରୋ ମମ ପୌତ୍ରସ୍ତ୍ଵମିଲିଲସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଭଳି ଶକୁନ୍ତଳାଙ୍କୁ କହି, ସେ ପରେ ତାଙ୍କର ପୁଅକୁ କହିଲେ, 'ହେ ଶାକୁନ୍ତଳ, ତୁମେ ମୋ ନାତି ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଇଲିଳଙ୍କ ନାତି ହେଉଛ।'
ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀମି ତଵାନଘ। ମନସା ଭର୍ତୃକାମା ଵୈ ଵାଗ୍ଭିରୁକ୍ତ୍ଵା ପୃଥଗ୍ଵିଧମ୍
ମୋର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ, ହେ ନିର୍ମଳ। ସେ ମନରେ ପତିଙ୍କୁ ଚାହେଁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କଥା କହିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ମହିଳା ଯିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
ଗନ୍ତୁଂ ନେଚ୍ଛତି କଲ୍ଯାଣୀ ତସ୍ମାତ୍ତାତ ଵହସ୍ଵ ଵୈ। ଶକ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଗନ୍ତୁଂ ଚ ମୁନିଭିଃ ସହ ପୌରଵ
ତେଣୁ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ବୋହି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ହେ ପୌରବ, ତୁମେ ମୁନିମାନେ ସହିତ ପୁଣି ଫେରିପାରିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସର୍ଵଦମନଂ କଣ୍ଵଃ ଶିଷ୍ଯାନଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଶକୁନ୍ତଲାମିମାଂ ଶୀଗ୍ରଂ ସପୁତ୍ରାମାଶ୍ରମାଦିତଃ
ଏଭଳି ସର୍ବଦମନକୁ କହି, କଣ୍ବ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେକୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଶକୁନ୍ତଳା ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଆଶ୍ରମରୁ ନେଇଯାଅ।'
ଭର୍ତୁଃ ପ୍ରାପଯତାଭ୍ଯାଶଂ ସର୍ଵଲକ୍ଷଣପୂଜିତାମ୍। ନାରୀଣାଂ ଚିରଵାସୋ ହି ବାନ୍ଧଵେଷୁ ନ ରୋଚତେ
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ସମ୍ମାନିତା ଏହି ଜନନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯାଅ। ଯେହେତୁ ଜଣେ ଜଣାଣୀ ପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ଘରେ ରହିବା ଭଲ ଲାଗେନାହିଁ।
କୀର୍ତିଚାରିତ୍ରଧର୍ମ୍ନସ୍ତସ୍ମାନ୍ନଯତ ମା ଚିରମ୍
ସେଥିପାଇଁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମ ପାଇଁ ବିଳମ୍ବ କରିନାହଅ—ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ।
ଧର୍ମାଭିପୂଜିତଂ ପୁତ୍ରଂ କାଶ୍ଯପେନ ନିଶାମ୍ଯ ତୁ। କାଶ୍ଯପାତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁଜ୍ଞାଂ ମୁମୁଦେ ଚ ଶକୁନ୍ତଲା
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁଅ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଓ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିବା ସୁନି ଶକୁନ୍ତଳା ଖୁସି ହେଲେ।
କଣ୍ଵସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତିଗଚ୍ଛେତି ଚାସକୃତ୍। ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ କଣ୍ଵଂ ଚ ମାତରଂ ପୌରଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍। କିଂ ଚିରାଯସି ମାତସ୍ତ୍ଵଂ ଗମିଷ୍ଯାମୋ ନୃପାଲଯମ୍
କଣ୍ବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଯିବାକୁ କୁହାଯିବା ପରେ, ପୌରବ ତାଙ୍କ ମାତା ଓ କଣ୍ବଙ୍କୁ କହିଲେ—'ମା, ଆପଣ କାହିଁକି ଏତେ ଦେରି କରୁଛନ୍ତି? ଆମେ ରାଜାଙ୍କ ରାଜମହଳକୁ ଯିବା।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମୁନେଃ ପାଦୌ ଗନ୍ତୁମୈଚ୍ଛତ୍ସ ପୌରଵଃ
ଏପରି କହି, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ମହାତ୍ମା ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ପୌରବ ମୁନିଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରିବା ପରେ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।
ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ପିତରମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତ୍ଯ ତଦା ପିତରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଶକୁନ୍ତଳା ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଜ୍ଞାନାନ୍ମେ ପିତା ଚେତି ଦୁରୁକ୍ତଂ ଵାପି ଚାନୃତମ୍। ଅକାର୍ଯଂ ଵାପ୍ଯନିଷ୍ଟଂ ଵା କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି ତଦ୍ଭଵାନ୍
ଯଦି ଅଜ୍ଞାନରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଚିତ କଥା କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା କିଛି କହିଥିଲି, କିମ୍ବା ଅସଭ୍ୟ କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କିଛି କରିଥିଲି, ତେବେ ଆପଣ ମୋତେ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନତଶିରା ମୁନିର୍ନୋଵାଚ କିଂଚନ। ମନୁଷ୍ଯଭାଵାତ୍କଣ୍ଵୋଽପି ମୁନିରଶ୍ରୂଣ୍ଯଵର୍ତଯତ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ମାନବୀୟ ଭାବନାରୁ କଣ୍ବ ମୁନି ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ।