ଯଃ ସ ଵାତ ଇଵୋଦ୍ଭୂତଃ ସମରେ ଦୁଃସହଃ ପରୈଃ। ସ ନଃ ପୁରୋ ଯୋତ୍ସଯତେ ଵୈ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ
ଏହି ବ୍ୟୁହ ବାୟୁ ପରି ଉଠିଯାଏ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏହାକୁ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହି ବ୍ୟୁହର ଆଗ୍ରଭାଗରେ ଭୀମ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା, ନେତୃତ୍ୱ ଦେବେ।
ତେଜାଂସି ରିପୁସୈନ୍ଯାନାଂ ମୃଦ୍ଗନ୍ପୁରୁଷସତ୍ତମଃ। ଅଗ୍ନେଽଗ୍ରଣୀର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯତି ନୋ ଯୁଦ୍ଧୋପାଯଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ତେଜକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ପ୍ରବଳ ଭୀମ, ଅଗ୍ନି ପରି ଆଗରେ ରହି, ଯୁଦ୍ଧ କଳାରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଭାବେ ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ।
ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନପୁରୋଗମାଃ। ନିଵର୍ତିଷ୍ଯନ୍ତି ସଂତ୍ରସ୍ତାଃ ସିଂହଂ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗା ଯଥା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ସହିତ ସମସ୍ତ କୌରବ ଭୟରେ ପଛକୁ ହଟିଯିବେ, ଯେପରି ଛୋଟ ପଶୁମାନେ ସିଂହକୁ ଦେଖି ଭଗିଯାନ୍ତି।
ତଂ ସର୍ଵେ ସଂଶ୍ରଯିଷ୍ଯାମଃ ପ୍ରାକାରମକୁତୋଭଯାଃ । ଭୀମଂ ପ୍ରହରତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦେଵାରାଜମିଵାମରାଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା, ଭୟହୀନ ପ୍ରାଚୀର ଭଳି ଭୀମଙ୍କୁ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ନ ହି ସୋଽସ୍ତି ପୁମାଁଲ୍ଲୋକେ ଯଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଵୃକୋଦରମ୍। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମତ୍ଯୁଗ୍ରକର୍ମାଣଂ ଵିଷହେତ ନରର୍ଷଭମ୍
ଏହି ସଂସାରରେ କେହି ମଣିଷ ନାହାନ୍ତି, ଯିଏ କ୍ରୁଧ୍ଧ ଭୀମଙ୍କୁ, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଏହି ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ, ଦେଖି ସହିପାରିବ।
ଭୀମସେନୋ ଗଦାଂ ବିଭ୍ରଦ୍ଵଜ୍ରସାରମଯୀଂ ଦୃଢାମ୍ । ଚରନ୍ଵେଗେନ ମହତା ସମୁଦ୍ରମପି ଶୋଷଯେତ୍
ଭୀମସେନ ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼, ବଜ୍ର ସମାନ ଗଦା ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କର ବିପୁଳ ଗତିରେ ସାଗରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଇପାରିବେ।
ଭୀମସେନଂ ତଦା ରାଜନ୍ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ମହାବଲମ୍ । କେକଯା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ଚେକିତାନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ। କେକୟ, ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଚେକିତାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଅ।
ଏତେ ଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ସାମାତ୍ଯାଃ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ତୋ ଜନାଧିପ । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଦାଯାଦାନିତି ବୀଭତ୍ସୁରବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ନ୍ତୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଣନ୍ତୁ—ଏହିପରି କହିଲେ ଭୀମସେନ।
ବ୍ରୁଵାଣଂ ତୁ ତଥା ପାର୍ଥଂ ସର୍ଵସୈନ୍ଯାନି ଭାରତ । ଅପୂଜଯଂସ୍ତଦା ଵାଗ୍ଭିରନୁକୂଲାଭିରାହଵେ
ପାର୍ଥ ଏପରି କହିବା ସମୟରେ, ହେ ଭାରତ, ସମସ୍ତ ସେନା ଯୁଦ୍ଧ ଅନୁକୂଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାବାହୁସ୍ତଥା ଚକ୍ରେ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଵ୍ଯୂହ୍ଯ ତାନି ବଲାନ୍ଯାଶୁ ପ୍ରଯଯୌ ଫଲ୍ଗୁନସ୍ତଥା
ଏପରି କହି, ପ୍ରବଳ ବାହୁ ଧନଞ୍ଜୟ ସେନାକୁ ଏହିପରି ବ୍ୟୁହରେ ବିନ୍ୟାସ କଲେ ଏବଂ ଫଳ୍ଗୁନ ଶୀଘ୍ର ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ସଂପ୍ରଯାତାନ୍କୁରୂନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଂଵାନାଂ ମହାଚମୂଃ। ଗଙ୍ଗେଵ ପୂର୍ଣା ସ୍ତିମିତା ସ୍ପନ୍ଦମାନା ଵ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ
କୌରବ ସେନା ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିଶାଳ ସେନା ଉତ୍କଳ ଗଙ୍ଗା ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ତରଙ୍ଗିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଭୀମସେନୋଽଗ୍ରଣୀସ୍ତେଷାଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ନକୁଲଃ ସହଦେଵଶ୍ଚ ଧୃଷ୍ଟକେତୁଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଃ
ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଭୀମସେନ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିଲେ, ସହିତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ ଏବଂ ରାଜା ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଥିଲେ।
ଵିରାଟଶ୍ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ରାଜାଥାକ୍ଷୌହିଣୀଵୃତଃ । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ସୋଽଭ୍ଯରକ୍ଷତ ପୃଷ୍ଠତଃ
ତାପରେ ରାଜା ବିରାଟ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ, ଭାଇମାନେ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ, ପଛ ଦିଗରୁ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ତୁ ଭୀମସ୍ଯ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ମହାଦ୍ଯୁତୀ। ଦ୍ରୌପଦେଯାଃ ସସୌଭଦ୍ରାଃ ପୃଷ୍ଠଗୋପାସ୍ତରସ୍ଵିନଃ
ଭୀମଙ୍କ ଦୁଇ ପାଖରୁ ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ର ଦ୍ୱିପ୍ରଭା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଦ୍ରୌପଦୀପୁତ୍ରମାନେ ସଉଭଦ୍ର ସହିତ ଶୀଘ୍ରତାରେ ପଛ ଦିଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯସ୍ତେଷାଂ ଗୋପ୍ତା ମହାରଥଃ । ସହିତଃ ପୃତନାଶୂରୈଃ ରଥମୁଖ୍ଯୈଃ ପ୍ରଭଦ୍ରକୈଃ
ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦନ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସେଇ ମହାବୀର ରଥୀ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ସେଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧା, ପ୍ରମୁଖ ରଥୀ ଓ ପ୍ରଭଦ୍ରକ ମାନେ ଥିଲେ ।
ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦର୍ଜୁନେନାଭିରକ୍ଷିତଃ। ଯତ୍ତୋ ଭୀଷ୍ମଵିନାଶାଯ ପ୍ରଯଯୌ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽପ୍ଯର୍ଜୁନସ୍ଯାସୀଦ୍ଯୁଯୁଧାନୋ ମହାବଲଃ । ଚକ୍ରରକ୍ଷୌ ତୁ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୌ ଯୁଧାମନ୍ଯୂତ୍ତମୋଜସୌ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପଛରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁୟୁଧାନ ଥିଲେ । ଦୁଇ ପାଞ୍ଚାଳ, ଯୁଧାମନ୍ୟୁ ଓ ଉତ୍ତମୌଜାସ, ତାଙ୍କ ରଥର ଚକାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ରାଜା ତୁ ମଧ୍ଯମାନୀକେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ । ବୃହଦ୍ଭୀଃ କୁଞ୍ଜରୈର୍ମତ୍ତୈଶ୍ଚଲଦ୍ଭିରଚଲୈରିଵ
ମଧ୍ୟଭାଗରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଭୟଙ୍କର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀମାନେ ଘେରି ରଖିଥିଲେ, ସେମାନେ ଚଳିଥିଲେ ଏବଂ ଗଜ୍ଜନ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ଚଳିତ ପାହାଡ଼ ।
ଅକ୍ଷୌହିଣ୍ଯାଥ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯୋ ଯଜ୍ଞସେନୋ ମହାମନାଃ । ଵିରାଟମନ୍ଵଯାତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପାଣ୍ଡଵାର୍ଥଂ ପରାକ୍ରମୀ
ପାଞ୍ଚାଳ ଯଜ୍ଞସେନ, ମହାମନା ଓ ନିଜ ସେନା ସହିତ, ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଲାଗି ଶୂର ବୀରାଟଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ ।
ତେଷାମାଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରାଭାଃ କନକୋତ୍ତମଭୂଷଣାଃ । ନାନାଚିହ୍ନଧରା ରାଜନ୍ରଥେଷ୍ଵାସନ୍ମହାଧ୍ଵଜାଃ
ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଥମାନେ ଉପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପତାକା ଫଡ଼ୁଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
ସମୁତ୍ସାର୍ଯ ତତଃ ପଶ୍ଚାଦ୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନୋ ମହାରଥଃ । ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ସୋଽଭ୍ଯରକ୍ଷଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ତାପରେ ମହାବୀର ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପଥ ଶୁନ୍ୟ କରି, ନିଜ ଭାଇ ଓ ପୁଅମାନେ ସହିତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ତ୍ଵଦୀଯାନାଂ ପରେଷାଂ ଚ ରଥେଷୁ ଵିପୁଲାନ୍ଧ୍ଵଜାନ୍। ଅଭିଭୂଯାର୍ଜୁନସ୍ଯୈକୋ ରଥେ ତସ୍ଥୌ ମହାକପିଃ
ତୁମ ପକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପକ୍ଷର ରଥମାନେ ଉପରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ପତାକା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥରେ ମାତ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାନର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ପଦାତାସ୍ତ୍ଵଗ୍ରତୋଽଗଚ୍ଛନ୍ନସିଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିପାଣଯଃ। ଅନେକଶତସାହସ୍ରା ଭୀମସେନସ୍ଯ ରକ୍ଷିଣଃ
ଭୀମସେନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଶତଶଃ ହଜାର ହଜାର ପଦାତି, ତଳୱାର, ବର୍ଚ୍ଛି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଚାଲୁଥିଲେ ।
ଵାରଣା ଦଶସାହସ୍ରାଃ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖାଃ । ଶୂରା ହେମମଯୈର୍ଜାଲୈର୍ଦୀପ୍ଯମାନା ଇଵାଚଲାଃ
ଦଶ ହଜାର ହାତୀ, ଫାଟିଯାଇଥିବା ମୁହଁ ସହିତ, ସୁନାର ଜାଲିରେ ଝଲମଲ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
କ୍ଷରନ୍ତ ଇଵ ଜୀମୂତା ମହାର୍ହାଃ ପଦ୍ମଗନ୍ଧିନଃ। ରାଜାନମନ୍ଵଯୁଃ ଯଶ୍ଚାଜ୍ଜୀମୂତା ଇଵ ଵାର୍ଷିକାଃ
ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ହାତୀମାନେ, ପଦ୍ମ ଗନ୍ଧରେ ମନ୍ମୋହିତ, ବର୍ଷା ମଘ ପରି ଝରିଝରି ଚାଲୁଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ପଛପଛ ଯେପରି ବର୍ଷା ମଘ ଚାଲେ ।
ଭୀମସେନୋ ଗଦାଂ ଭୀମାଂ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ପରିଘୋପମାମ୍। ପ୍ରଚକର୍ଷ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଦୁରାଧର୍ଷୋ ମହାମନାଃ
ଭୀମସେନ, ଦୁର୍ଜୟ ଓ ମହାମନା, ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗଦା, ଯାହା ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ପରି, ଉଠାଇ, ବଡ଼ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ଚାଲାଇ ଦେଉଥିଲେ ।
ତମର୍କମିଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯଂ ତପନ୍ତମିଵ ଵାହିନୀମ୍ । ନ ଶେକୁଃ ସର୍ଵଯୋଧାସ୍ତେ ପ୍ରତିଵୀକ୍ଷିତୁମନ୍ତିକେ
ସେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଶ୍ୟ, ସେନାକୁ ଜଳାଇ ଦେଉଥିଲେ, କୌଣସି ଯୋଦ୍ଧା ତାଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରୁ ଦେଖିବାକୁ ସହିପାରୁନଥିଲେ ।
ଵଜ୍ରୋ ନାମୈଷ ସ ଵ୍ଯୂହୋ ନିର୍ଭଯଃ ସର୍ଵତୋମୁଖଃ। ଚାପଵିଦ୍ଯୁଦ୍ଧ୍ଵଜୋ ଘୋରୋ ଗୁପ୍ତୋ ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନା
ଏହି ବ୍ୟୁହକୁ 'ବଜ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସବୁଦିଗରୁ ଅଜୟ, ଭୟହୀନ, ଚମକୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପତାକା ସହିତ, ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ।
ଯଂ ପ୍ରତିଵ୍ଯୂହଯ୍ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତଵ ଵାହିନୀମ୍ । ଅଜେଯୋ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ପାଣ୍ଡଵୈରଭିରକ୍ଷିତଃ
ଏହି ବ୍ୟୁହକୁ ତୁମ ସେନା କିମ୍ବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିପରୀତ ଭାବେ ଗଠନ କରୁଥିଲେ, ମାନବ ଲୋକରେ ଏହା ଅଜୟ, କାରଣ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ।
ସଂଧ୍ଯାଂ ତିଷ୍ଠତ୍ସୁ ସୈନ୍ଯେଷୁ ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି। ପ୍ରଵଵୌ ପୃଷ୍ଠତୋ ଵାଯୁର୍ନିରଭ୍ରେ ସ୍ତନଯିତ୍ନୁମାନ୍
ସେନାମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏବେଳେ ନିରମେଘ ଆକାଶରୁ ପଛଦିଗରୁ ଗର୍ଜନା କରୁଥିବା ବାତାସ ବହିଲା ।