ତସ୍ମାନ୍ନୂନଂ ମହାଵୀର୍ଯାଦ୍ଭାର୍ଗଵାଦ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାତ୍। ତେଜୋଵୀର୍ଯବଲୈର୍ଯୂଯାଞ୍ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜଃ
ଏହିପରି, ନିଶ୍ଚୟ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଗବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ପାରାକ୍ରମ ରଖିଛନ୍ତି।
ଯଃ ଶୂରଂ କୃତିନଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦମ୍। ପରମାସ୍ତ୍ରଵିଦଂ ଵୀରଂ ଜଘାନ ଭଗ୍ତର୍ଷଭମ୍
ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ବୀରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
କେ ଵୀରାସ୍ତମମିତ୍ରଘ୍ନମନ୍ଵଯୁଃ ଶସ୍ତ୍ରସଂସଦି । ଶଂସ ମେ ତଦ୍ଯଥା ଚାସୀଦ୍ଯୁଦ୍ଭଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକୁ ଅନୁସରିଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର ସଭାରେ କେଉଁ ନାୟକମାନେ ଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପତନ ଘଟିଲା, ସେଥିରେ ମୋତେ କହ।
ଯୋଷେଵ ହତଵୀରା ମେ ସେନ୍ମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ । ଅଗୋପମିଵ ଚୋଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଗୋକୁଲଂ ତଦ୍ବଲଂ ମମ
ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା, ସଞ୍ଜୟ, ଏବେ ଏକ ନାୟକ ହୀନ ନାରୀ ପରି, କିମ୍ବା ଏକ ଗୋପାଳକ ନଥିବା ଗୋମାନ୍ୟ ଦଳ ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ପୌରୁଷଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପରଂ ଯସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ। ପରାସକ୍ତେ ଚ ଵସ୍ତସ୍ମିନ୍କଥମାସୀନ୍ମନସ୍ତଦା
ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ଯେଉଁ ଜଣେ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ମନ କିପରି ଥିଲା?
ଜୀଵିତେଽପ୍ଯଦ୍ଯ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ କିମିଵାସ୍ମାସୁ ସଞ୍ଜଯ। ଘାତଯିତ୍ଵା ମହାଵୀର୍ଯଂ ପିତରଂ ଲୋକଧାର୍ମିକମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜଗତର ଧର୍ମ ରକ୍ଷକ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ସଞ୍ଜୟ, ଏବେ ଆମର ଜୀବନରେ କଣ ଶକ୍ତି ଅଛି?
ଅଗାଧେ ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ନାଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ପାରଗାଃ । ଭୀଷ୍ମେ ହତେ ଭୃଶଂ ଦୁଃଖାନ୍ମନ୍ଯେ ଶୋଚନ୍ତି ପୁତ୍ରକାଃ
ଏକ ଅଗାଧ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ନୌକା ଦେଖି ଯାତ୍ରୀମାନେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅଦ୍ରିସାରମଯଂ ନୂନଂ ହୃଦଯଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ହତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ନ ଦୀର୍ଯତେ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୋର ହୃଦୟ ପାହାଡ଼ ପରି କଠୋର, ସଞ୍ଜୟ, କାରଣ ଭୀଷ୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗି ନାହିଁ।
ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ତ୍ରାଣି ମେଧା ଚ ନୀତିଶ୍ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭେ। ଅପ୍ରମେଯାଣି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ କଥଂ ସ ନିହତୋ ଯୁଧି
ଯିଏ ଅପରିମିତ ଅସ୍ତ୍ର, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ନୀତି ରଖିଥିଲେ, ଅଜୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରିଲେ?
ନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ନ ଶୌର୍ଯେଣ ତପସା ମେଧଯା ନ ଚ। ନ ଧୃତ୍ଯା ନ ପୁନସ୍ତ୍ଯାଗାନ୍ମୃତ୍ଯୋଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
କେହି ଅସ୍ତ୍ର, ଶୂରତା, ତପସ୍ୟା, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।
କାଲୋ ନୂନଂ ମହାଵୀର୍ଯଃ ସର୍ଵଲୋକଦୁରତ୍ଯଯଃ । ଯତ୍ର ଶାନ୍ତନଵଂ ଭୀଷ୍ମଂ ହତଂ ଶଂସସି ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଉଛ, ଏହା ଦେଖି ମୁଁ ଭାବୁଛି — ସମୟ ଏକ ଅପାର ଶକ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
ପୁତ୍ରଶୋକାଭିସଂତପ୍ତୋ ମହଦ୍ଦୁଃଖମଚିନ୍ତଯନ୍ । ଆଶଂସେଽହଂ ପରଂ ତ୍ରାଣଂ ଭୀଷ୍ମାଚ୍ଛାନ୍ତନୁନନ୍ଦନାତ୍
ପୁଅର ଶୋକରେ ମୁଁ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛି। ମୁଁ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଶା କରିଥିଲି।
ଯଦାଦିତ୍ଯମିଵାପଶ୍ଯତ୍ପତିତଂ ଭ୍ରୁଵି ସଞ୍ଜଯ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ଶାନ୍ତନଵଂ କିଂ ତଦା ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ମତ
ସଞ୍ଜୟ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏକ ଆକାଶରୁ ପଡିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖିଲା, ତା ପରେ ସେ କଣ କଲା?
ନାହଂ ସ୍ଵେଷାଂ ପରେଷାଂ ଵା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସଞ୍ଜଯ ଚିନ୍ତଯନ୍ । ଶେଷଂ କିଂଚିତ୍ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ପ୍ରତ୍ଯନୀକେ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ମୁଁ ମୋ ମନରେ ଭାବିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୋ ଦଳ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଦାରୁଣଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମୋଽଯମୃଷିଭିଃ ସଂପ୍ରଦର୍ଶିତଃ । ଯତ୍ର ଶାନ୍ତନଵଂ ହତ୍ଵା ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମଟି ବହୁତ କଠିନ, ଯାହା ଋଷିମାନେ ଦେଖାଇଛନ୍ତି। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ କରି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଛନ୍ତି।
ଵଯଂ ଵା ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛାମୋ ଘାତଯିତ୍ଵା ମହାଵ୍ରତମ୍। କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେ ସ୍ଥିତାଃ ପାର୍ଥା ନାପରାଧ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରକାଃ
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞାବାନଙ୍କୁ ମାରି ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଛୁ। କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ପୁଅ, ସେମାନେ ଦୋଷୀ ନୁହେଁ।
ଏତଦାର୍ଯେଣ କର୍ତଵ୍ଯଂ କୃଚ୍ଛ୍ରାସ୍ଵାପତ୍ସୁ ସଞ୍ଜଯ । ପରାକ୍ରମଃ ପରାଶକ୍ତିସ୍ତତ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ଏହି ଦୁର୍ବିପାକରେ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହି। ସେଥିରେ ସାହସ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇବାକୁ ପଡିବ।
ଅନୀକାନି ଵିନିଘ୍ନନ୍ତଂ ହ୍ରୀମନ୍ତମପରାଜିତମ୍ । କଥଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ତାତଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରା ନ୍ଯଵାରଯନ୍
ସଞ୍ଜୟ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୀଷ୍ମ ମାନ୍ୟତା ଓ ଅଜୟ ଶକ୍ତି ନେଇ ସେନାମାନେ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ରୋକିଥିଲେ?
ଯଥାଯୁକ୍ତାନ୍ଯନୀକାନି କଥଂ ଯୁଦ୍ଧଂ ମହାତ୍ମଭିଃ। କଥଂ ଵା ନିହତୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପିତା ସଞ୍ଜଯ ମେ ପରୈଃ
ସଞ୍ଜୟ, ସେ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଦଳକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଗଠନ କରି କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ? ଏବଂ ମୋ ପିତା ଭୀଷ୍ମ କିପରି ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ?
ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ । ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚ କିତଵୋ ହତେ ଭୀଷ୍ମେ କିମବ୍ରୁଵନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି ଓ ଚତୁର ଦୁଃଶାସନ କଣ କହିଥିଲେ?
ଯଚ୍ଛରୀରୈରୁପାସ୍ତୀର୍ଣାଂ ନରଵାରଣଵାଜିନାମ୍ । ଶରଶକ୍ତିମହାଖଙ୍ଗତୋମରାକ୍ଷାଂ ମହାଭଯାମ୍। ପ୍ରାଵିଶନ୍କିତଵା ମନ୍ଦାଃ ସଭାଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁରାସଦାମ୍
ଯୁଦ୍ଧ ସଭାଟି ମାନବ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡାମାନଙ୍କ ଶବ ଦ୍ୱାରା ଭରି ଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ତୀର, ବାଣ, ବଡ଼ ତଳୱାର ଓ ତୋମରା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ହୋଇଥିଲା। ସେ ଅବିବେକୀ ଜୁଆରିମାନେ କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ?
ପ୍ରାଣଦ୍ଯୂତେ ପ୍ରତିଭଯେ କେଽଦୀଵ୍ଯନ୍ତ ନରର୍ଷଭାଃ । କେ ଜୀଯନ୍ତେ ଜିତାସ୍ତତ୍ର କୃତଲକ୍ଷ୍ଯା ନିପାତିତାଃ । ଅନ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମାଚ୍ଚାନ୍ତନଵାତ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ଜୁଆରେ କେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଖେଳିଥିଲେ, କେଉଁ ଜିତିଲେ, କେଉଁ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ନିଶାନା ପୂରଣ କରି ନିପାତ ହେଲେ? ଏବଂ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପରେ କିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଛି, ସେ ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।
ନ ହି ମେ ଶାନ୍ତିରସ୍ତୀହ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଵ୍ରତଂ ହତମ୍। ପିତରଂ ଭୀମକର୍ମାଣଂ ଭୀଷ୍ମମାହଵଶୋଭିନମ୍
ମୋ ପିତା ଦେବବ୍ରତ, ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ଶୂର ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଶୁଣି ଏଠି ମୋ ପାଖରେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଆର୍ତିଂ ମେ ହୃଦଯେ ରୂଢାଂ ମହତୀଂ ପୁତ୍ରହାନିଜାମ୍। ତ୍ଵଂ ହି ମେ ସର୍ପିଷେଵାଗ୍ନିମୁଦ୍ଦୀପଯସି ସଞ୍ଜଯ
ପୁଅ ହାରାଇବାରୁ ଏକ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ମୋ ହୃଦୟରେ ଚାପି ଯାଇଛି। ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଘୀରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଜ୍ୱଳାଇବା ପରି ଆଉ ଭଲି ଦେଉଛ।
ମହାନ୍ତଂ ଭାରମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଵିଶ୍ରୁତଂ ସାର୍ଵଲୌକିକମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିହତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ମନ୍ଯେ ଶୋଚନ୍ତି ପୁତ୍ରକାଃ
ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପାଇଁ ବଡ଼ ଭାର ଉଠାଇଥିଲେ ଓ ଖ୍ୟାତି ଅर्जନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ହତ ଦେଖି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖ କରୁଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୋଷ୍ଯାମି ତାନି ଦୁଃଖାନି ଦୁର୍ଯୋଧନକୃତାନ୍ଯହମ୍ । ତସ୍ମାନ୍ମେ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ର ସଞ୍ଜଯ
ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନ କରିଥିବା ଦୁଃଖମାନେ ଶୁଣିବି। ତେଣୁ, ସଞ୍ଜୟ, ଏଠି ଯାହା ଘଟିଛି ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।
ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ର ସଂଗ୍ରାମେ ମନ୍ଦସ୍ଯାବୁଦ୍ଧିସଂଭଵମ୍ । ଅପନୀତଂ ସୁନୀତଂ ଯତ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମୋ ଅବିବେକରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏଠି କଣ ହାରାଇଗଲା ଓ କଣ ନିଜେ ରକ୍ଷା ହେଲା, ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ।
ଯତ୍କୃତଂ ତତ୍ର ସଂଗ୍ରାମେ ଭୀଷ୍ମେଣ ଜଯମିଚ୍ଛତା । ତେଜୋଯୁକ୍ତଂ କୃତାସ୍ତ୍ରେଣ ଶଂସ ତଚ୍ଚାପ୍ଯଶେଷତଃ
ସଞ୍ଜୟ, ଭୀଷ୍ମ ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି କଣ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷତା ସହିତ, ସବୁ କଥା ମୋତେ ପ୍ରକାଶ କର।
ଯଥା ତଦଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ କୁରୁପାଣ୍ଡଵସେନଯୋଃ । କ୍ରମେଣ ଯେନ ଯସ୍ମିଂଶ୍ଚ କାଲେ ଯଚ୍ଚ ଯଥାଽଭଵତ୍
କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବ ସେନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, କେଉଁ ଅନୁକ୍ରମରେ, କେଉଁ ସମୟରେ, କେଉଁ ଭାବରେ ଘଟିଲା—
ତ୍ଵଦ୍ଯୁକ୍ତୋଽଯମନୁପ୍ରଶ୍ନୋ ମହାରାଜ ଯଥାର୍ହସି। ନ ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନେ ଦୋଷମିମମାସଙ୍କ୍ତୁମର୍ହସି
ମହାରାଜ, ଆପଣ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏହା ଯଥାର୍ଥ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ଏହି ଦୋଷରେ ଅପୂର୍ବ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।