ଗଦାସିମକରାଵାସଂ ହଯାଵର୍ତ୍ତଂ ଗଜାକୁଲମ୍ । ପଦାତିମତ୍ସ୍ଯକଲିଲଂ ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିଃସ୍ଵନମ୍
ଯାହାର ଗଭୀରତାରେ ଗଦା ଏବଂ ତଳୱାର ମାଛ, ଘୋଡା ଘୂର୍ଣ୍ଣି, ହାତୀ ଦଳ, ପଦାତି ମାଛର ଭଳି ହଲା, ଶଂଖ ଏବଂ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦ ଗୁଞ୍ଜିଥିଲା—
ହଯାନ୍ଗଜପଦାତୀଂଶ୍ଚ ରଥାଂଶ୍ଚ ତରସା ବହୂନ୍ । ନିମଞ୍ଜଯନ୍ତଂ ସମରେ ପରଵୀରାପହାରିଣମ୍
ଯିଏ ତ୍ୱରିତ ଗତିରେ ଅନେକ ଘୋଡା, ହାତୀ, ପଦାତି ଏବଂ ରଥମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଡୁବାଇଦେଲେ, ଶତ୍ରୁବିରମାନେର ଶକ୍ତି ଛିନିନେଲେ—
ଵିଦହ୍ଯମାନଂ କୋପେନ ତେଜସା ଚ ପରଂତପମ୍ । ଵେଲେଵ ମକରାଵାସଂ କେ ଵୀରାଃ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜଳାଇଦେଲେ—ସାଗରରେ ମାଛ ଭଳି—ତାଙ୍କୁ ଘେରିଥିବା ବୀରମାନେ କିଏ?
ଭୀଷ୍ମୋ ଯଦକରୋତ୍କର୍ମ ସମରେ ସଞ୍ଜଯାରିହା । ଦୁର୍ଯୋଧନହିତାର୍ଥାଯ କେ ତସ୍ଯାସ୍ଯ ପୁରୋଽଭଵନ୍
ସଞ୍ଜୟ, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା, ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧରେ କଣ କରିଥିଲେ? ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ କିଏ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ିଥିଲେ?
କେ ରକ୍ଷନ୍ଦକ୍ଷିଣଂ ଚକ୍ରଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯାମିତତେଜସଃ । ପୃଷ୍ଠତଃ କେ ପରାନ୍ଵୀରାନପାସେଧନ୍ଯତଵ୍ରତାଃ
ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଡାହାଣ ଚକ୍ରକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ? ପଛରୁ କିଏ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଥିବା ବୀରମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ?
କେ ପୁରସ୍ତାଦଵର୍ତନ୍ତ ରକ୍ଷନ୍ତୋ ଭୀଷ୍ମମନ୍ତିକେ। କେ ରକ୍ଷନ୍ନୁତ୍ତରଂ ଚକ୍ରଂ ଵୀରା ଵୀରକସ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯତଃ
କିଏ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ? ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବୀରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଚକ୍ରକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ?
ଵାମେ ଚକ୍ରେ ଵର୍ତମାନାଃ କେଽଘ୍ନନ୍ସଞ୍ଜଯ ସୃଞ୍ଜଯାନ୍। ଅଗ୍ନତୋଽଗ୍ନ୍ଯମନୀକେଷୁ କେଽଭ୍ଯରକ୍ଷନ୍ଦୁରାସଦମ୍
ସଞ୍ଜୟ, ବାମ ଚକ୍ରରେ ଥିବା କିଏ ସୃଞ୍ଜୟମାନେକୁ ମାରିଥିଲେ? ଆଗ ଏବଂ ପଛ ଦଳରେ କିଏ ସେ ଅଜୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ?
ପାର୍ଶ୍ଵତଃ କେଽଭ୍ଯରକ୍ଷନ୍ତ ଗଚ୍ଛନ୍ତୋ ଦୁର୍ଗମାଂ ଗତିମ୍। ସମୂହେ କେ ପରାନ୍ଵୀରାନ୍ପ୍ରତ୍ଯଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ସଞ୍ଜଯ
ଅଗ୍ରଗତିରେ ଦୁର୍ଗମ ପଥ ଚାଲିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ସେନା ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଶତ୍ରୁବିରମାନେକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ?
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଃ କଥଂ ଵୀରୈର୍ଗୋପ୍ଯମାନାଶ୍ଚ ତେନ ତେ। ଦୁର୍ଜଯାନାମନୀକାନି ନାଜଯଂସ୍ତରସା ଯୁଧି
ବୀରମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ, ଭୀଷ୍ମ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମର ଅଜୟ ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୀଘ୍ର ବିଜୟ ଲାଭ କରିପାରିଲେନାହିଁ କିପରି?
ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରସ୍ଯେଵ ପରମସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। କଥଂ ପ୍ରହର୍ତୁମପି ତେ ଶେକୁଃ ସଞ୍ଜଯ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜାପତି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭଳି, ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିପାରିଲେ, ସଞ୍ଜୟ?
ଯସ୍ମିନ୍ଦ୍ଵୀପେ ସମାଶ୍ଵସ୍ଯ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତେ କୁରଵଃ ପରୈଃ । ତଂ ନିମଗ୍ନଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଭୀଷ୍ମଂ ଶଂସସି ସଞ୍ଜଯ
ଯାହାର ଦ୍ୱୀପରେ କୌରବମାନେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭୀଷ୍ମ କିପରି ଡୁବିଗଲେ?
ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ମମ ପୁତ୍ରୋ ବୃହଦ୍ବଲଃ । ନ ପାଣ୍ଡଵାନଗଣଯତ୍କଥଂ ସ ନିହତଃ ପରୈଃ
ଯାହାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରି ମୋର ପୁଅ ବୃହଦ୍ବଳା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଗଣନା କରିନଥିଲେ, ସେ କିପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ?
ଯଃ ପୁରା ଵିବୁଧୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସହାଯେ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । କାଙ୍କ୍ଷିତୋ ଦାନଵାନ୍ଧ୍ନଦ୍ଭିଃ ପିତା ମମ ମହାଵ୍ରତଃ
ଯିଏ ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ଥିଲେ, ଦାନବମାନେ ଯାହାକୁ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଭାବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରୁଥିଲେ, ସେ ମୋର ପିତା, ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଯସ୍ମିଜ୍ଜାତେ ମହାଵୀର୍ଯେ ଶାନ୍ତନୁର୍ଲୋକଵିଶ୍ରୁତଃ । ଶୋକଂ ଦୈନ୍ଯଂ ଚ ଦୁଃସ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରାଜହାତ୍ସ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣେ
ଯେତେବେଳେ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ, ଦୁଃଖିତା ଏବଂ ଅଶୁଭ ଘଟଣା ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅପସାରିଗଲା।
ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପରାଯଣଂ ପ୍ରାଜ୍ଞଂ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତଂ ଶୁଚିମ୍। ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗତତ୍ଵଜ୍ଞଂ କଥଂ ଶଂସସି ମେ ହତମ୍
ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ପବିତ୍ର ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି କିପରି କହୁଛ?
ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିନଯୋପେତଂ ଶାନ୍ତଂ ଦାନ୍ତଂ ମନସ୍ଵିନମ୍। ହତଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ଯେ ଶେଷଂ ହତଂ ବଲମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶାନ୍ତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିଥିବା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଆମର ବାକି ସେନା ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ଧର୍ମାଦଧର୍ମୋ ବଲଵାନ୍ସଂପ୍ରାପ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ । ଯତ୍ର ଵୃଦ୍ଧଂ ଗୁରୁଂ ହତ୍ଵା ରାଜ୍ଯମିଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ମୋର ଭାବନା ହେଉଛି, ଧର୍ମ ଉପରେ ଅଧର୍ମ ଏବେ ବଳିଆ ହୋଇଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜ ବୟସ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପୁରା ରାମଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଵିଦନୁତ୍ତମଃ । ଅମ୍ବାର୍ଥମୁଦ୍ଯତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମେଣ ଯୁଧି ନିର୍ଜିତଃ
ପୂର୍ବେ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଅମ୍ବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲେ।
ତମିନ୍ଦ୍ରସମକର୍ମାଣଂ କକୁଦଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍। ହତଂ ଶଂସସି ମେ ଭୀଷ୍ମଂ କିଂ ନୁ ଦୁଃଖମତଃ ପରମ୍
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ମୋତେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ କହୁଛ, ଏଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ କଣ ହେବ?
ଅସକୃତ୍କ୍ଷତ୍ରିଯଵ୍ରାତାଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଯେନ ଵିନିର୍ଜିତାଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ଵୀରେଣ ପରଵୀରନିଘାତିନା। ନ ହତୋ ଯୋ ମହାବୁଦ୍ଧିଃ ସ ହତୋଽଦ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ଯିଏ ବାରମ୍ବାର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ବୀର, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରିନଥିଲେ, ଏବେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ନୂନଂ ମହାଵୀର୍ଯାଦ୍ଭାର୍ଗଵାଦ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାତ୍। ତେଜୋଵୀର୍ଯବଲୈର୍ଯୂଯାଞ୍ଶିଖଣ୍ଡୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜଃ
ଏହିପରି, ନିଶ୍ଚୟ ଶିଖଣ୍ଡୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଗବ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ପାରାକ୍ରମ ରଖିଛନ୍ତି।
ଯଃ ଶୂରଂ କୃତିନଂ ଯୁଦ୍ଧେ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦମ୍। ପରମାସ୍ତ୍ରଵିଦଂ ଵୀରଂ ଜଘାନ ଭଗ୍ତର୍ଷଭମ୍
ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୂର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ବୀରକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
କେ ଵୀରାସ୍ତମମିତ୍ରଘ୍ନମନ୍ଵଯୁଃ ଶସ୍ତ୍ରସଂସଦି । ଶଂସ ମେ ତଦ୍ଯଥା ଚାସୀଦ୍ଯୁଦ୍ଭଂ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକୁ ଅନୁସରିଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର ସଭାରେ କେଉଁ ନାୟକମାନେ ଥିଲେ? ଏବଂ କିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପତନ ଘଟିଲା, ସେଥିରେ ମୋତେ କହ।
ଯୋଷେଵ ହତଵୀରା ମେ ସେନ୍ମ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ସଞ୍ଜଯ । ଅଗୋପମିଵ ଚୋଦ୍ଭ୍ରାନ୍ତଂ ଗୋକୁଲଂ ତଦ୍ବଲଂ ମମ
ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା, ସଞ୍ଜୟ, ଏବେ ଏକ ନାୟକ ହୀନ ନାରୀ ପରି, କିମ୍ବା ଏକ ଗୋପାଳକ ନଥିବା ଗୋମାନ୍ୟ ଦଳ ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଛି।
ପୌରୁଷଂ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ପରଂ ଯସ୍ମିନ୍ମହାହଵେ। ପରାସକ୍ତେ ଚ ଵସ୍ତସ୍ମିନ୍କଥମାସୀନ୍ମନସ୍ତଦା
ଏହି ମହା ଯୁଦ୍ଧରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ପୁରୁଷ ଶକ୍ତି ଯେଉଁ ଜଣେ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ମନ କିପରି ଥିଲା?
ଜୀଵିତେଽପ୍ଯଦ୍ଯ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ କିମିଵାସ୍ମାସୁ ସଞ୍ଜଯ। ଘାତଯିତ୍ଵା ମହାଵୀର୍ଯଂ ପିତରଂ ଲୋକଧାର୍ମିକମ୍
ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଜଗତର ଧର୍ମ ରକ୍ଷକ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ, ସଞ୍ଜୟ, ଏବେ ଆମର ଜୀବନରେ କଣ ଶକ୍ତି ଅଛି?
ଅଗାଧେ ସଲିଲେ ମଗ୍ନାଂ ନାଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ପାରଗାଃ । ଭୀଷ୍ମେ ହତେ ଭୃଶଂ ଦୁଃଖାନ୍ମନ୍ଯେ ଶୋଚନ୍ତି ପୁତ୍ରକାଃ
ଏକ ଅଗାଧ ଜଳରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ନୌକା ଦେଖି ଯାତ୍ରୀମାନେ ଅସହାୟ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛନ୍ତି।
ଅଦ୍ରିସାରମଯଂ ନୂନଂ ହୃଦଯଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ। ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ହତଂ ଭୀଷ୍ମଂ ନ ଦୀର୍ଯତେ
ନିଶ୍ଚୟ, ମୋର ହୃଦୟ ପାହାଡ଼ ପରି କଠୋର, ସଞ୍ଜୟ, କାରଣ ଭୀଷ୍ମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ମୋର ହୃଦୟ ଭାଙ୍ଗି ନାହିଁ।
ଯସ୍ମିନ୍ନସ୍ତ୍ରାଣି ମେଧା ଚ ନୀତିଶ୍ଚ ପୁରୁଷର୍ଷଭେ। ଅପ୍ରମେଯାଣି ଦୁର୍ଧର୍ଷେ କଥଂ ସ ନିହତୋ ଯୁଧି
ଯିଏ ଅପରିମିତ ଅସ୍ତ୍ର, ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ନୀତି ରଖିଥିଲେ, ଅଜୟ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରିଲେ?
ନ ଚାସ୍ତ୍ରେଣ ନ ଶୌର୍ଯେଣ ତପସା ମେଧଯା ନ ଚ। ନ ଧୃତ୍ଯା ନ ପୁନସ୍ତ୍ଯାଗାନ୍ମୃତ୍ଯୋଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ
କେହି ଅସ୍ତ୍ର, ଶୂରତା, ତପସ୍ୟା, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ।