ସଞ୍ଜଯୋଽହଂ ମହାରାଜ ନମସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ। ହତୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଭରତାନାଂ ପିତାମହଃ
ମହାରାଜ, ମୁଁ ସଞ୍ଜୟ। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଭାରତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମ, ଭାରତମାନଙ୍କ ପିତାମହ, ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
କକୁଦଂ ସର୍ଵଯୋଧାନାଂ ଧାମ ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍। ଶରତଲ୍ପଗତଃ ସୋଽଦ୍ଯ ଶେତେ କୁରୁପିତାମହଃ
ସମସ୍ତ ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, କୁରୁମାନଙ୍କ ପିତାମହ, ଏବେ ଶରର ଶୟ୍ୟାରେ ଶୋଇଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ଵୀର୍ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦ୍ଯୂତଂ ପୁତ୍ରସ୍ତଵାକରୋତ୍। ସ ଶେତେ ନିହତୋ ରାଜନ୍ସଂଖ୍ଯେ ଭୀଷ୍ମଃ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୁଆ ଖେଳିଥିଲେ, ସେଇ ଭୀଷ୍ମ, ରଣଭୂମିରେ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି, ରାଜା।
ଯଃ ସର୍ଵାନ୍ପୃଥିଵୀପାଲାନ୍ସମଵେତାନ୍ମହାମୃଧେ । ଜିଗାଯୈକରଥେନୈଵ କାଶିପୁର୍ଯାଂ ମହାରଥଃ
ଯିଏ ଏକା ରଥରେ ବସି, କାଶୀର ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଥୀ—
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ରଣେ ରାମଂ ଯୋଽଯୁଧ୍ଯଦପସଂଭ୍ରମଃ । ନ ହତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ସ ହତୋଽଦ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡିନା
ଯିଏ ଯାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କ ସହ ଭୟ ନାହିଁ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇନଥିଲେ, ସେ ଆଜି ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ମହେନ୍ଦ୍ରସଦୃଶଃ ଶୌର୍ଯେ ସ୍ଥୈର୍ଯେ ଚ ହିମଵାନିଵ । ସମୁଦ୍ର ଇଵ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯୋ ସହିଷ୍ଣୁତ୍ଵେ ଧରାସମଃ
ଶୌର୍ୟରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି, ଧୃଢତାରେ ହିମାଳୟ ପରି, ଗଭୀରତାରେ ସାଗର ପରି, ସହିଷ୍ଣୁତାରେ ପୃଥିବୀ ପରି ସେ ଥିଲେ।
ଶରଦଂଷ୍ଟ୍ରୋ ଧନୁର୍ଵକ୍ରଃ ଖଙ୍ଗିଜିହ୍ଵୋ ଦୁରାସଦଃ। ନରସିଂହଃ ପିତା ତେଽଦ୍ଯ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯେନ ନିପାତିତଃ
ଶରଦ ଦନ୍ତ, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧନୁ, ତଳୱାର ପରି ଜିହ୍ବା, ଅଜୟ, ଆପଣଙ୍କ ପିତା, ନରସିଂହ, ଆଜି ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାସୈନ୍ଯଂ ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଦ୍ଯତମାହଵେ। ପ୍ରାଵେପତ ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନଂ ସିଂହ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେଵ ଗୋଗଣଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଉଠିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବଡ଼ ସେନା ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲା, ଯେପରି ଗୋମାନ୍ୟ ଶିଂହକୁ ଦେଖି ଭୟଭୀତ ହୁଏ।
ପରିରକ୍ଷ୍ଯ ସ ସେନାଂ ତେ ଦଶରାତ୍ରମନୀକହା । ଜଗାମାସ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯଃ କୃତ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ଦଶ ଦିନ ଆପଣଙ୍କ ସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରି, ଅନେକ ଦଳକୁ ନଷ୍ଟ କରି, ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅସ୍ତ ହେଲେ।
ଯଃ ସ ଶକ୍ର ଇଵାକ୍ଷୋଭ୍ଯୋ ଵର୍ଷନ୍ବାଣାନ୍ସହସ୍ରଶଃ। ଜଘାନ ଯୁଧି ଯୋଧାନାମର୍ବୁଦଂ ଦଶଭିର୍ଦିନୈଃ
ଅଚଳ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ର ପରି, ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ଦଶ ଦିନରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ କୋଟି ଯୋଧାକୁ ମାରିଦେଲେ।
ସ ଶେତେ ନିହତୋ ଭୂମୌ ଵାତଭଗ୍ନ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ। ତଵ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତେ ରାଜନ୍ଯଥା ନାର୍ହଃ ସ ଭାରତ
ସେ ଏବେ ଭୂମିରେ ନିହତ ହୋଇ ଶୋଇଛନ୍ତି, ବାତାସରେ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ଗଛ ପରି, ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଦୁର୍ବିଚାର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁ ସେ ଅର୍ହନଥିଲେ।
କଥଂ କୁରୂଣାମୃଷଭୋ ହତୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶିଖଣ୍ଡିନା। କଥଂ ରଥାର୍ତ୍ସ ନ୍ଯପତିତ୍ପିତା ମେ ଵାସଵୋପମଃ
କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମ କିପରି ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ? ମୋ ପିତା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, କିପରି ରଥରୁ ପତିତ ହେଲେ?
କଥମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମେ ଯୋଧା ହୀନା ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂଜଯ । ବଲିନା ଦେଵକଲ୍ପେନ ଗୁର୍ଵର୍ଥେ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣା
ସଞ୍ଜୟ, ମୋତେ କହ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ, ଦେବ ସମାନ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିବା, ଯୋଧାମାନେ ତାଙ୍କ ବିନା କିପରି ଥିଲେ?
ତସ୍ମିନ୍ହତେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞେ ମହେଷ୍ଵାସେ ମହାବଲେ । ମହାସତ୍ଵେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରେ କିମୁ ଆସୀନ୍ମନସ୍ତଵ
ସେଇ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାବଳୀ, ମହାସତ୍ୱ, ନରବ୍ୟାଘ୍ର ନିହତ ହେବା ପରେ, ଆପଣଙ୍କ ମନ କିପରି ଥିଲା?
ଆର୍ତିଂ ପରାମାଵିଶତି ମନଃ ଶଂସସି ମେ ହତମ୍ । କୁରୂଣାମୃଷଭଂ ଵୀରମକମ୍ପଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭମ୍
ଆପଣ ମୋତେ କୁହୁଛନ୍ତି କୁରୁମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଚଳ, ବୀର, ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହା ଶୁଣି ମୋ ମନ ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି।
କେ ତଂ ଯାନ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ କେ ଵାସ୍ଯସନ୍ପୁରୋଗମାଃ। କେଽତିଷ୍ଠନ୍କେ ନ୍ଯଵର୍ତନ୍ତ କେଽନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ସଞ୍ଜଯ
ସଞ୍ଜୟ, ସେ ଯାଉଥିବାବେଳେ କିଏ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଗଲେ? କିଏ ଆଗରେ ଚଲିଲେ? କିଏ ଦଢ଼ିରେ ରହିଲେ, କିଏ ଫେରିଗଲେ, କିଏ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ?
କେ ଶୂରା ରଥଶାର୍ଦୂଲମଦ୍ଭୁତଂ କ୍ଷତ୍ରିଯର୍ଷଭମ୍ । ତଥାଽନୀକଂ ଗାହମାନଂ ସହସା ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଯୁଃ
ଏହି ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଶୂରବୀର, ରଥର ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି, ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଳିୟସି, ସହସା ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଭାଗି ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ପଛରୁ ଅନୁସରଣ କଲେ?
ଯସ୍ତମୋର୍କ ଇଵାପୋହନ୍ପରସୈନ୍ଯମମିତ୍ରହା । ସହସ୍ରରଶ୍ମିପ୍ରତିମଃ ପରେଷାଂ ଭଯମାଦଧତ୍
କେଉଁ ଶତ୍ରୁ ହନନକାରୀ, ଉର୍କ ଭଳି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମନରେ ଭୟ ଦେଇ, ହଜାର ରଶ୍ମିର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ?
ଅକରୋଦ୍ଦୁଷ୍କରଂ କର୍ମ ରଣେ ପାଣ୍ଡୁସୁତେଷୁ ଯଃ । ଗ୍ରସମାନମନୀକାନି ଯ ଏନଂ ପର୍ଯଵାରଯନ୍
ଯେ ରଣରେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସେନାକୁ ଗ୍ରସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେଉଁଠି, କେଉଁ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରୋକିଲେ?
କୃତିନଂ ତଂ ଦୁରାଧର୍ଷଂ ସଞ୍ଜଯାସ୍ଯ ତ୍ଵମନ୍ତିକେ । କଥଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଯୁଦ୍ଧେ ପାଣ୍ଡଵାଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍
ସଞ୍ଜୟ, ତୁମେ ନିକଟରେ ଥିବା ସମୟରେ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର ଏହି କୌଶଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ରୋକିଥିଲେ?
ନିକୃନ୍ତନ୍ତମନୀକାନି ଶରଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ମନସ୍ଵିନମ୍ । ଚାପଵ୍ଯାତ୍ତାନନଂ ଘୋରମସିଜିହ୍ଵଂ ଦୁରାସଦମ୍
ଯେ ମନରେ ଦୃଢ଼, ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେନାକୁ କାଟୁଥିଲେ, ଧନୁର୍ବାଣ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଖୋଲି ଭୟଙ୍କର ଜିହ୍ୱା ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କିପରି ସହିଥିଲେ?
ଅନର୍ହଂ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ହ୍ରୀମନ୍ତମପରାଜିତମ୍ । ପାତଯାମାସ କୌନ୍ତେଯଃ କଥଂ ତମଜିତଂ ଯୁଧି
କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର କିପରି ଏହି ଅପରାଜିତ, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି, ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ପତିତ କଲେ?
ଉଗ୍ରଧନ୍ଵାନମୁଗ୍ରେଷୁଂ ଵର୍ତମାନଂ ରଥୋତ୍ତମେ । ପରେଷାମୁତ୍ତମାଙ୍ଗାନି ପ୍ରଚିନ୍ଵନ୍ତମଥେଷୁଭିଃ
ଯେ ଉଗ୍ର ଧନୁ ଧରି, ଉଗ୍ର ତୀର ନିକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ଦଢ଼ି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କଲେ?
ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଦ୍ଯତମାହଵେ । କାଲାଗ୍ନିମିଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷଂ ସମଚେଷ୍ଟତ ନିତ୍ଯଶଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଖି, ସେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଅପରାଜିତ ଭାବରେ ଚଳିଥିଲେ।
ପରିକୃଷ୍ଯ ସ ସେନାଂ ତୁ ଦଶରାତ୍ରମନୀକହା । ଦଗାମାସ୍ତମିଵାଦିତ୍ଯଃ କୃତ୍ଵା କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ଦଶ ରାତି ସେନାକୁ ଘେରି, ଏହି ଅନୀକ ହନନକାରୀ ଅତି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଦିନ ଶେଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଜଳି ଉଠିଲେ।
ଯଃ ସ ଶକ୍ର ଇଵାକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଵର୍ଷଂ ଶରମଯଂ କ୍ଷିପନ୍ । ଜଘାନ ଯୁଧି ଯୋଧାନାମର୍ବୁଦଂ ଦଶଭିର୍ଦିନୈଃ
ଯେ ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଅସୀମ ତୀର ବର୍ଷା କରି, ଦଶ ଦିନରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ କୋଟି ଯୋଧାକୁ ମାରିଦେଲେ?
ସ ଶେତେ ନିହତୋ ଭୂମୌ ଵାତଭୁଗ୍ନ ଇଵ ଦ୍ରୁମଃ । ମମ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତେନାଜୌ ଯଥା ନାର୍ହତି ଭାରତଃ
ସେ ବାତାସରେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିବା ଗଛ ଭଳି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ମୋ ଭୁଲ ଉପଦେଶରେ, ଭାରତ, ଯେଉଁ ଭଳି ତାଙ୍କୁ ପତିତ ହେବା ଉଚିତ ଥିଲା ନାହିଁ।
କଥଂ ଶାନ୍ତନଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀ । ପ୍ରହର୍ତୁମଶକତ୍ତତ୍ର ଭୀଷ୍ମଂ ଭୀମପରାକ୍ରମମ୍
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସେନା ସେଉଁଠି ଭୀମଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଭଳି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ କିପରି?
କଥଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ସଂଗ୍ରାମଂ ପ୍ରାକୁର୍ଵନ୍ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନାଃ। କଥଂ ଚ ନାଜଯଦ୍ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣେ ଜୀଵତି ସଞ୍ଜଯ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଡ୍ରୋଣ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ଭୀଷ୍ମ କିପରି ଜୟ ଲାଭ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସଞ୍ଜୟ?
କୃପେ ସନ୍ନିହିତେ ତତ୍ର ଭରଦ୍ଵାଜାତ୍ମଜେ ତଥା। ଭୀଷ୍ମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କଥଂ ସ ନିଧନଂ ଗତଃ
କୃପା ଏଠାରେ ଥିଲେ, ଭରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମ, ଆଘାତକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ନିଧନ ହେଲେ?