ମହାମେରୁର୍ମହାକାଶୋ ଜଲଦଃ କୁମୁଦୋତ୍ତରଃ । ଜଲଧାରୋ ମହାରାଜ ସୁକୁମାର ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମହାମେରୁ, ମହାକାଶ, ଜଳଦ, କୁମୁଦୋତ୍ତର, ଜଳଧାରା, ହେ ରାଜା, ଏବଂ ସୁକୁମାର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରେଵତସ୍ଯ ତୁ କୌମାରଃ ଶ୍ଯାମସ୍ଯ ମଣିକାଞ୍ଚନଃ । କେସରସ୍ଯାଥ ମୌଦାକୀ ପରେଣ ତୁ ମହାପୁମାନ୍
ରେବତା ପାହାଡ଼ର କୌମାର, ଶ୍ୟାମ ପାହାଡ଼ର ମଣିକାଞ୍ଚନ, କେସର ପାହାଡ଼ର ମୌଦାକୀ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମହାପୁମାନ ଅଛି।
ପରିଵାର୍ଯ ତୁ କୌରଵ୍ଯ ଦୈର୍ଘ୍ଯଂ ହ୍ରସ୍ଵତ୍ଵମେଵ ଚ। ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେନ ସଂକ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାଦ୍ରୁମଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରି, ଦୀର୍ଘ ଓ ଛୋଟ ଦୁଇ ରୂପରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖାଯାଏ।
ଶାକୋ ନାମ ମହାରାଜ ପ୍ରଜା ତସ୍ଯ ସଦାନୁଗା। ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାଃ ପୂଜ୍ଯତେ ତତ୍ର ଶଂକରଃ
ହେ ରାଜା, ଏହାକୁ 'ଶାକ' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ; ଏଠାର ଲୋକମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେଠି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଚାରଣା ଦୈଵତାନି ଚ। ଧାର୍ମିକାଶ୍ଚ ପ୍ରଜା ରାଜଂଶ୍ଚତ୍ଵାରୋଽତୀଵ ଭାରତ
ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯାନ୍ତି; ଏଠାର ଲୋକମାନେ, ହେ ଭାରତ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଏବଂ ଅତି ଧାର୍ମିକ।
ଵର୍ଣାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ନ ଚ ସ୍ତେନୋଽତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ । ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାରାଜ ଜରାମୃତ୍ଯୁଵିଵର୍ଜିତାଃ
ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି; ଏଠି କେହି ଚୋର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ହେ ରାଜା, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ।
ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଵର୍ଷାସ୍ଵିଵ ସମୁଦ୍ରଗାଃ। ନଦ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯଜଲାସ୍ତତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଚ ବହୁଧା ଗତା
ଏଠି ଲୋକମାନେ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ନଦୀମାନେ ପରି; ସେଠି ପବିତ୍ର ଜଳ ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଅନେକ ରୂପରେ ବହିଯାଏ।
ସୁକୁମାରୀ କୁମାରୀ ଚ ଶୀତାଶୀ ଵେଣିକା ତଥା। ମହାନଦୀ ଚ କୌରଵ୍ଯ ତଥା ମଣିଜଲା ନଦୀ
ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ଶୀତାଶୀ, ବେଣିକା, ଏବଂ ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ବଡ଼ ନଦୀ ଓ ମଣି ଜଳ ନଦୀ ଅଛି।
ଚକ୍ଷୁର୍ଵର୍ଧନିକା ଚୈଵ ନଦୀ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ପୁଣ୍ଯୋଦା ନଦ୍ଯଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ଚକ୍ଷୁର୍ବର୍ଧନିକା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଏକ ନଦୀ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠି ପବିତ୍ର ଜଳ ନଦୀମାନେ ବହିଯାନ୍ତି, ହେ କୁରୁବଂଶର ଉତ୍କର୍ଷ।
ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତାନ୍ଯେଵ ଯତୋ ଵର୍ଷତି ଵାସଵଃ । ନ ତାସାଂ ନାମଧେଯାନି ପରିମାଣଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେଠି ଅନେକ ଶତ ହଜାର ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଆକାର ଜଣା ନାହିଁ।
ଶକ୍ଯନ୍ତେ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତା ହି ସରିଦ୍ଵରାଃ । ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଗଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେଠି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ।
ମଙ୍ଗାଶ୍ଚ ମଶକାଶ୍ଚୈଵ ମାନସା ମନ୍ଦଗାସ୍ତଥା । ମଙ୍ଗା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ନୃପ
ମଙ୍ଗା, ମଶକା, ମାନସା ଓ ମନ୍ଦଗା; ମଙ୍ଗାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ କାମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ମଶକେଷୁ ଚ ରାଜନ୍ଯା ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵକାମଦାଃ । ମାନସାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଵୈଶ୍ଯଧର୍ମୋପଜୀଵିନଃ
ମଶକାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜନ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ମାନସାମାନେ, ହେ ରାଜା, ବୈଶ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵକାମସମାଯୁକ୍ତାଃ ଶୂରା ଧର୍ମାର୍ଥନିଶ୍ଚିତାଃ । ଶୂଦ୍ରାସ୍ତୁ ମନ୍ଦଗା ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷା ଧର୍ମଶୀଲିନଃ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁକ୍ତ, ସୂରା ଓ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚିତ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ସଦା ମନ୍ଦଗା, ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକ।
ନ ତତ୍ର ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନ ଦଣ୍ଡୋ ନ ଚ ଦଣ୍ଡିକାଃ। ସ୍ଵଧର୍ମେଣୈଵ ଧର୍ମଜ୍ଞାସ୍ତେ ରକ୍ଷନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠାରେ କେହି ରାଜା ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଧର୍ମକୁ ଜଣାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏତାଵଦେଵ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ର ଦ୍ଵୀପେ ପ୍ରଭାଷିତୁମ୍। ଏତଦେଵ ଚ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ମହୌଜସି
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ, ଏହି ଅଂଶକୁ ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଶାକ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି।
ଉତ୍ତରେଷୁ ଚ କୌରଵ୍ଯ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଶ୍ରୂଯତେ କଥା। ଏଵଂ ତତ୍ର ମହାରାଜ ବ୍ରୁଵତଶ୍ଚ ନିବୋଧ ମେ
କୁରୁବଂଶୀ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ମହାରାଜ, ମୁଁ କହୁଛି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଘୃତତୋଯଃ ସମୁଦ୍ରୋଽତ୍ର ଦଧିମଣ୍ଡୋଦକୋଽପରଃ । ସୁରୋଦଃ ସାଗରଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯୋ ଜଲସାଗରଃ
ସେଠାରେ ଘିଁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଦହିର ଜଳର ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ମଦର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ଜଳର ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୀପା ନରାଧିପ । ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ସମୁଦ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼, ମହାରାଜ। ପାହାଡ଼ଗୁଡିକ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଛି।
ଗୌରସ୍ତୁ ମଧ୍ଯମେ ଦ୍ଵୀପେ ଗିରିର୍ମାନଃଶିଲୋ ମହାନ୍ । ପର୍ଵତଃ ପଶ୍ଚିମେ କୃଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣସଖୋ ନୃପ
ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ମାନଶିଳା ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ପାହାଡ଼ ଅଛି। ପଶ୍ଚିମରେ କୃଷ୍ଣ ନାମକ ଅନ୍ଧାର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ।
ତତ୍ର ରତ୍ନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷତି କେଶଵଃ । ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଜାନାଂ ଵ୍ଯଦଧତ୍ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ରତ୍ନଗୁଡିକୁ କେଶବ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ।
କୁଶସ୍ତମ୍ବଃ କୁଶଦ୍ଵୀପେ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦୈଃ ସହ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପେ ଶାଲ୍ମଲିକେ ନୃପ
କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ପବିତ୍ର କୁଶ ଗଛକୁ ଲୋକମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠିର ଜନମାନେ ସହିତ। ଏହିପରି ଶାଲମଲି ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲମଲି ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ, ମହାରାଜ।
କ୍ରୌଞ୍ଚଦ୍ଵୀପେ ମହାକ୍ରୌଞ୍ଚୋ ଗିରୀ ରତ୍ନଚଯାକରଃ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ମହାରାଜ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେନ ନିତ୍ଯଦା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ମହାକ୍ରଉଞ୍ଚ ନାମକ ରତ୍ନର ଭଣ୍ଡାର ପାହାଡ଼କୁ ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତିର ଲୋକମାନେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ମହାରାଜ।
ଗୋମନ୍ତଃ ପର୍ଵତୋ ରାଜନ୍ସୁମହାନ୍ସର୍ଵଧାତୁମାନ୍ । ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତି ଶ୍ରୀମାନ୍କମଲଲୋଚନଃ
ଗୋମନ୍ତ ପାହାଡ଼, ରାଜା, ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ କମଳନୟନ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି।
ମୋକ୍ଷିଭିଃ ସଂସ୍ତୁତୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁର୍ନାରାଯଣୋ ହରିଃ । କୁଶଦ୍ଵୀପେ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପର୍ଵତୋ ଵିଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚିତଃ
ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସେଠାରେ ସଦା ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ, ରାଜାଙ୍ଗ, ଏକ ପାହାଡ଼ ରହିଛି ଯାହା କୋରାଲରେ ଶୋଭିତ।
ସୁନାମା ନାମ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ । ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ କୌରଵ୍ଯ ତୃତୀଯଃ କୁମୁଦୋ ଗିରିଃ
ପ୍ରଥମ ପାହାଡ଼ଟି ହେଉଛି ସୁନାମା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଦୁର୍ଜୟ। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣର ପାହାଡ଼। ତୃତୀୟଟି, କୌରବ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୁମୁଦ ପାହାଡ଼।
ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ପଞ୍ଚମସ୍ତୁ କୁଶେଶଯଃ । ଷଷ୍ଠୋ ହରିଗିରିର୍ନାମ ଷଡେତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
ଚତୁର୍ଥଟି ପୁଷ୍ପବତ୍ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ପଞ୍ଚମଟି କୁଶେଶୟ, ଷଷ୍ଠଟି ହରିଗିରି ନାମରେ। ଏହି ଛଅଟି ପାହାଡ଼ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତେଷାମନ୍ତରଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ସର୍ଵଭାଗଶଃ । ଔଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଵେଣୁମଣ୍ଡଲମ୍
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକର ଦୂରତା ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ଅଛି। ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳଟି ହେଉଛି ଔଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ବେଣୁମଣ୍ଡଳ।
ତୃତୀଯଂ ସୁରଥାକାରଂ ଚତୁର୍ଥଂ କମ୍ବଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଧୃତିମତ୍ପଞ୍ଚମଂ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ପ୍ରଭାକରମ୍
ତୃତୀୟ ଅଞ୍ଚଳଟି ସୁରଥାକାର, ଚତୁର୍ଥଟି କମ୍ବଳ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା। ପଞ୍ଚମଟି ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠଟି ପ୍ରଭାକର।
ସପ୍ତମଂ କାପିଲଂ ଵର୍ଷଂ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷଲମ୍ଭକାଃ । ଏତେଷୁ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ଜଗତୀଶ୍ଵର
ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳଟି କାପିଳ। ଏହି ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି। ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀର ନାଥ।