ଦେଵର୍ଷିଗନ୍ଧର୍ଵଯୁତଃ ପ୍ରଥମୋ ମେରୁରୁଚ୍ଯତେ। ପ୍ରାଗାଯତୋ ମହାରାଜ ମଲଯୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ
ପ୍ରଥମ ପର୍ବତ ମେରୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଅଛନ୍ତି; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମହାରାଜା, ମଲୟ ନାମକ ପର୍ବତ ଆଛି।
ତତୋ ମେଘାଃ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ପ୍ରଭଵନ୍ତି ଚ ସର୍ଵଶଃ । ତତଃ ପରେଣ କୌରଵ୍ଯ ଜଲଧାରୋ ମହାଗିରିଃ
ସେଠାରୁ ମେଘ ଉପଜି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ତାହା ପରେ, କୌରବ୍ୟ, ଜଳଧାର ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି।
ତତୋ ନିତ୍ଯୁମୁପାଦତ୍ତେ ଵାସଵଃ ପରମଂ ଜଲମ୍। ତତୋ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭଵତି ଵର୍ଷକାଲେ ଜନେଶ୍ଵର
ସେଠାରୁ ବାସବ ସର୍ବଦା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏଠାରୁ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଜନେଶ୍ୱର।
ଉଚ୍ଚୈର୍ଗିରୀ ରୈଵତକୋ ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା। ରେଵତୀ ଦିଵି ନକ୍ଷତ୍ରଂ ପିତାମହକୃତୋ ଵିଧିଃ
ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ରୈବତକ ଏଠି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରେବତୀ ନକ୍ଷତ୍ର ସଦା ଆକାଶରେ ବସିଛି; ପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଧି ହୋଇଛି।
ଉତ୍ତରେଣ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ଯାମୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ । ନଵମେଘପ୍ରଭଃ ପ୍ରାଂଶୁଃ ଶ୍ରୀମାନୁଜ୍ଜ୍ଵଲଵିଗ୍ରହଃ । ଯତଃ ଶ୍ଯାମତ୍ଵମାପନ୍ନାଃ ପ୍ରଜା ଜନପଦେଶ୍ଵର
ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଶ୍ୟାମ ନାମକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି; ନୂତନ ମେଘର ଭଳି ଶ୍ୟାମ, ଉଚ୍ଚ, ଶ୍ରୀମୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହ; ଏଠାରୁ ଜନପଦର ଲୋକମାନେ ଶ୍ୟାମ ଚିହ୍ନ ଅନୁଭବିଛନ୍ତି।
ସୁମହାନ୍ସଂଶଯୋ ମେଽଦ୍ଯ ପ୍ରୋକ୍ତୋଽଯଂ ସଞ୍ଜଯ ତ୍ଵଯା। ପ୍ରଜାଃ କଥଂ ସୂତପୁତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ତାଃ ଶ୍ଯାମତାମିହ
ସଂଜୟ, ଆଜି ମୋର ଏକ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ କୁହିଛ; ସୁତପୁତ୍ର, ଏଠିର ଲୋକମାନେ କିପରି ଶ୍ୟାମ ଚିହ୍ନ ପାଇଲେ?
ସର୍ଵେଷ୍ଵେଵ ମହାରାଜ ଦ୍ଵୀପେଷୁ କୁରୁନନ୍ଦନ। ଗୌରଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚ ପତଗସ୍ତଯୋର୍ଵର୍ଣାନ୍ତରେ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ ଦ୍ବୀପରେ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ପକ୍ଷୀ ଧଳା ଓ କଳା ରଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ; ଏହି ଦୁଇ ରଙ୍ଗରେ ଏକ ଭିନ୍ନତା ରହିଛି, ହେ ନୃପତି।
ଶ୍ଯାମୋ ଯସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵୃତ୍ତୋ ଵୈ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ଯାମୋ ଗିରିଃସ୍ମୃତଃ
ଯେହেতୁ ପାହାଡ଼ଟି କଳା, ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ଶ୍ୟାମ' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ।
ତତଃ ପରଂ କୌରଵେନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ଗଶୈଲୋ ମହୋଦଯଃ । କେସରଃ କେସରଯୁତୋ ଯତୋ ଵାତଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ତାପରେ, ହେ କୁରୁବଂଶର ମୁଖ୍ୟ, ଦୁର୍ଗା ପାହାଡ଼ ଅତି ବଡ଼ ଏବଂ ଉଚ୍ଚତାରେ ପ୍ରଚୁର; ସେଠାରେ ସୁନା ଫୁଲ ଫୁଟେ, ଏବଂ ସେଠାରୁ ପବନ ବହିବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ତେଷାଂ ଯୋଜନଵିଷ୍କମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ। ଵର୍ଷାଣି ତେଷୁ କୌରଵ୍ଯ ସପ୍ତୋକ୍ତାନି ମନୀଷିଭିଃ
ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତାର ଦୁଇଗୁଣା ହୁଏ, ଏହା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ; ସେଠି, ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ସାତଟି ଅଞ୍ଚଳ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ମହାମେରୁର୍ମହାକାଶୋ ଜଲଦଃ କୁମୁଦୋତ୍ତରଃ । ଜଲଧାରୋ ମହାରାଜ ସୁକୁମାର ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ମହାମେରୁ, ମହାକାଶ, ଜଳଦ, କୁମୁଦୋତ୍ତର, ଜଳଧାରା, ହେ ରାଜା, ଏବଂ ସୁକୁମାର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରେଵତସ୍ଯ ତୁ କୌମାରଃ ଶ୍ଯାମସ୍ଯ ମଣିକାଞ୍ଚନଃ । କେସରସ୍ଯାଥ ମୌଦାକୀ ପରେଣ ତୁ ମହାପୁମାନ୍
ରେବତା ପାହାଡ଼ର କୌମାର, ଶ୍ୟାମ ପାହାଡ଼ର ମଣିକାଞ୍ଚନ, କେସର ପାହାଡ଼ର ମୌଦାକୀ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମହାପୁମାନ ଅଛି।
ପରିଵାର୍ଯ ତୁ କୌରଵ୍ଯ ଦୈର୍ଘ୍ଯଂ ହ୍ରସ୍ଵତ୍ଵମେଵ ଚ। ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପେନ ସଂକ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାଦ୍ରୁମଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ଘେରି, ଦୀର୍ଘ ଓ ଛୋଟ ଦୁଇ ରୂପରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପ ଅଛି; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଗଛ ଦେଖାଯାଏ।
ଶାକୋ ନାମ ମହାରାଜ ପ୍ରଜା ତସ୍ଯ ସଦାନୁଗା। ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାଃ ପୂଜ୍ଯତେ ତତ୍ର ଶଂକରଃ
ହେ ରାଜା, ଏହାକୁ 'ଶାକ' ନାମରେ ଡାକାଯାଏ; ଏଠାର ଲୋକମାନେ ସଦା ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେଠି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଏବଂ ସେଠି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଚାରଣା ଦୈଵତାନି ଚ। ଧାର୍ମିକାଶ୍ଚ ପ୍ରଜା ରାଜଂଶ୍ଚତ୍ଵାରୋଽତୀଵ ଭାରତ
ସେଠି ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଯାନ୍ତି; ଏଠାର ଲୋକମାନେ, ହେ ଭାରତ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଏବଂ ଅତି ଧାର୍ମିକ।
ଵର୍ଣାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ନ ଚ ସ୍ତେନୋଽତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ । ଦୀର୍ଘାଯୁଷୋ ମହାରାଜ ଜରାମୃତ୍ଯୁଵିଵର୍ଜିତାଃ
ବର୍ଣ୍ଣମାନେ ନିଜ ନିଜ କାମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି; ଏଠି କେହି ଚୋର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ହେ ରାଜା, ବୃଦ୍ଧା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ।
ପ୍ରଜାସ୍ତତ୍ର ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଵର୍ଷାସ୍ଵିଵ ସମୁଦ୍ରଗାଃ। ନଦ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯଜଲାସ୍ତତ୍ର ଗଙ୍ଗା ଚ ବହୁଧା ଗତା
ଏଠି ଲୋକମାନେ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ନଦୀମାନେ ପରି; ସେଠି ପବିତ୍ର ଜଳ ନଦୀ ଅଛି, ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଅନେକ ରୂପରେ ବହିଯାଏ।
ସୁକୁମାରୀ କୁମାରୀ ଚ ଶୀତାଶୀ ଵେଣିକା ତଥା। ମହାନଦୀ ଚ କୌରଵ୍ଯ ତଥା ମଣିଜଲା ନଦୀ
ସୁକୁମାରୀ, କୁମାରୀ, ଶୀତାଶୀ, ବେଣିକା, ଏବଂ ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ବଡ଼ ନଦୀ ଓ ମଣି ଜଳ ନଦୀ ଅଛି।
ଚକ୍ଷୁର୍ଵର୍ଧନିକା ଚୈଵ ନଦୀ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ପୁଣ୍ଯୋଦା ନଦ୍ଯଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ଚକ୍ଷୁର୍ବର୍ଧନିକା ମଧ୍ୟ ଏଠି ଏକ ନଦୀ, ହେ ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସେଠି ପବିତ୍ର ଜଳ ନଦୀମାନେ ବହିଯାନ୍ତି, ହେ କୁରୁବଂଶର ଉତ୍କର୍ଷ।
ସହସ୍ରାଣାଂ ଶତାନ୍ଯେଵ ଯତୋ ଵର୍ଷତି ଵାସଵଃ । ନ ତାସାଂ ନାମଧେଯାନି ପରିମାଣଂ ତଥୈଵ ଚ
ସେଠି ଅନେକ ଶତ ହଜାର ନଦୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଆକାର ଜଣା ନାହିଁ।
ଶକ୍ଯନ୍ତେ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ପୁଣ୍ଯାସ୍ତା ହି ସରିଦ୍ଵରାଃ । ତତ୍ର ପୁଣ୍ଯା ଜନପଦାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ସେହି ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ଗଣନା କରିପାରିବା ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ସେଠି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ।
ମଙ୍ଗାଶ୍ଚ ମଶକାଶ୍ଚୈଵ ମାନସା ମନ୍ଦଗାସ୍ତଥା । ମଙ୍ଗା ବ୍ରାହ୍ମଣଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ନୃପ
ମଙ୍ଗା, ମଶକା, ମାନସା ଓ ମନ୍ଦଗା; ମଙ୍ଗାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନିଜ କାମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ହେ ରାଜା।
ମଶକେଷୁ ଚ ରାଜନ୍ଯା ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵକାମଦାଃ । ମାନସାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ଵୈଶ୍ଯଧର୍ମୋପଜୀଵିନଃ
ମଶକାମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜନ୍ୟ, ଧାର୍ମିକ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ମାନସାମାନେ, ହେ ରାଜା, ବୈଶ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ସର୍ଵକାମସମାଯୁକ୍ତାଃ ଶୂରା ଧର୍ମାର୍ଥନିଶ୍ଚିତାଃ । ଶୂଦ୍ରାସ୍ତୁ ମନ୍ଦଗା ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷା ଧର୍ମଶୀଲିନଃ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରେ ଯୁକ୍ତ, ସୂରା ଓ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିଶ୍ଚିତ; ଶୂଦ୍ରମାନେ ସଦା ମନ୍ଦଗା, ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକ।
ନ ତତ୍ର ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନ ଦଣ୍ଡୋ ନ ଚ ଦଣ୍ଡିକାଃ। ସ୍ଵଧର୍ମେଣୈଵ ଧର୍ମଜ୍ଞାସ୍ତେ ରକ୍ଷନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍
ସେଠାରେ କେହି ରାଜା ନାହିଁ, ରାଜାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଧର୍ମକୁ ଜଣାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଏତାଵଦେଵ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ର ଦ୍ଵୀପେ ପ୍ରଭାଷିତୁମ୍। ଏତଦେଵ ଚ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ମହୌଜସି
ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି କଥା କହିବା ସମ୍ଭବ, ଏହି ଅଂଶକୁ ମାତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଶାକ ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି।
ଉତ୍ତରେଷୁ ଚ କୌରଵ୍ଯ ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଶ୍ରୂଯତେ କଥା। ଏଵଂ ତତ୍ର ମହାରାଜ ବ୍ରୁଵତଶ୍ଚ ନିବୋଧ ମେ
କୁରୁବଂଶୀ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକରେ ବିଭିନ୍ନ କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ଏଭଳି ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ମହାରାଜ, ମୁଁ କହୁଛି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଘୃତତୋଯଃ ସମୁଦ୍ରୋଽତ୍ର ଦଧିମଣ୍ଡୋଦକୋଽପରଃ । ସୁରୋଦଃ ସାଗରଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯୋ ଜଲସାଗରଃ
ସେଠାରେ ଘିଁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଦହିର ଜଳର ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ମଦର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ଜଳର ଅନ୍ୟ ଏକ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୀପା ନରାଧିପ । ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ମହାରାଜ ସମୁଦ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତାଃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପଗୁଡିକ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼, ମହାରାଜ। ପାହାଡ଼ଗୁଡିକ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଛି।
ଗୌରସ୍ତୁ ମଧ୍ଯମେ ଦ୍ଵୀପେ ଗିରିର୍ମାନଃଶିଲୋ ମହାନ୍ । ପର୍ଵତଃ ପଶ୍ଚିମେ କୃଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣସଖୋ ନୃପ
ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ମାନଶିଳା ନାମକ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ପାହାଡ଼ ଅଛି। ପଶ୍ଚିମରେ କୃଷ୍ଣ ନାମକ ଅନ୍ଧାର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସଙ୍ଗୀ।