ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯମନାଵାର୍ଯମୁଦ୍ଧୂତମିଵ ସାଗରମ୍ । ସେନାସାଗରମକ୍ଷୋଭ୍ଯମପି ଦେଵାର୍ମହାହଵେ
ଏହି ସେନା ସାଗର ଭଳି, ଯାହାକୁ ଜିତିବା କିମ୍ବା ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ, ସାଗର ଭଳି ତରଙ୍ଗିତ; ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ହଲାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
କେନ କାଲେନ ଗାଙ୍ଗେଯ କ୍ଷପଯେଥା ମହାଦ୍ଯୁତେ । ଆଚାର୍ଯୋ ଵା ମହେଷ୍ଵାସଃ କୃପୋ ଵାଽଽଶୁ ମହାବଲଃ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏବଂ କେତେ ସମୟରେ ତୁମେ, ଅଥବା ଶିକ୍ଷକ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃପା, ଏହି ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ?
କର୍ଣୋ ଵା ସମରଶ୍ଲାଘୀ ଦ୍ରୌଣିର୍ଵା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷଃ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତୋ ହି ବଲେ ମମ
କିମ୍ବା କର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ମୋ ସେନାରେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ। ହୃଦି ନିତ୍ଯଂ ମହାବାହୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତନ୍ମମ
ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି, ମହାବାହୁ; ଏହା ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛି—ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଅନୁରୂପଂ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଯ୍ଯେତତ୍ପୃଥିଵୀପତେ। ବଲାବଲମମିତ୍ରାଣାଂ ତେଷାଂ ଯଦିହ ପୃଚ୍ଛସି
ହେ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ଏହା ଯଥାଯଥିକ।
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ମମ ରଣେ ଯା ଶକ୍ତିଃ ପରମା ଭଵେତ୍ । ଶସ୍ତ୍ରଵୀର୍ଯେ ରଣେ ଯଚ୍ଚ ଭୁଜଯୋଶ୍ଚ ମହାଭୁଜ
ହେ ରାଜା, ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏବଂ ମୋର ବାହୁରେ ଯେଉଁ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରତାପ ଅଛି, ସେସବୁ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ।
ଆର୍ଜଵେନୈଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯ ଇତରୋ ଜନଃ। ମାଯାଯୁଦ୍ଧେନ ମାଯାଵୀ ଇତ୍ଯେତଦ୍ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯଃ
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ସରଳ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର ତାଙ୍କମାନେ ଚତୁରତା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ; ଏହିଠି ଧର୍ମର ନିୟମ।
ହନ୍ଯାମହଂ ମହାଭାଗ ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍ । ଦିଵସେ ଦିଵସେ କୃତ୍ଵା ଭାଗାନ୍ଭାଗାନ୍ନିଜାନ୍ମମ
ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ମୋ ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭାଗ ଭାଗରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିଥାନ୍ତି।
ଯୋଧାନାଂ ଦଶସାହସ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଭାଗଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ । ସହସ୍ରଂ ରଥିନାମେକମେଷ ଭାଗୋ ମତୋ ମମ
ହେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମୋର ଅଂଶ ଦଶ ହଜାର ଯୋଧା ହେବାକୁ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାର ମୋର ଅଂଶ ଭାବରେ ଧରାଯାଏ।
ଅନେନାହଂ ଵିଧାନେନ ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ସତତୋତ୍ଥିତଃ । କ୍ଷପଯେଯଂ ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ କାଲେନାନେନ ଭାରତ
ଏହି ପ୍ରକାର ମୁଁ ସଦା ସଜାଗ ଓ ସଜ୍ଜ ରହି, ଏହି ଉପାୟରେ ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ କ୍ରମେ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି, ହେ ଭାରତ।
ମୁଞ୍ଚେଯଂ ଯଦି ଵାସ୍ତ୍ରାଣି ମହାନ୍ତି ସମରେ ସ୍ଥିତଃ । ଶତସାହସ୍ରଘାତୀନି ହନ୍ଯାଂ ମାସେନ ଭାରତ
ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ହେ ଭାରତ, ତେବେ ମୁଁ ଏକ ମାସରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରିବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ । ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୋଣମଙ୍ଗିରସାଂ ଵରମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ପୁନି ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ, ପଚାରିଲେ।
ଆଚାର୍ଯ କେନ କାଲେନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ । ନିହନ୍ଯା ଇତି ତଂ ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହସନ୍ନିଵ
ହେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, କେତେ ସମୟରେ ଆପଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ? ଏହାକୁ ଡ୍ରୋଣ ହସିହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଥଵିରୋଽସ୍ମି ମହାବାହୋ ମନ୍ଦପ୍ରାଣଵିଚେଷ୍ଟିତଃ । ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିନା ନିର୍ଦହେଯଂ ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍
ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୋର ଶ୍ୱାସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଧୀରେ ଚାଲେ; ତଥାପି ମୁଁ ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବି।
ଯଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ମାସେନେତି ମତିର୍ମମ । ଏଷା ମେ ପରମା ଶକ୍ତିରେତନ୍ମେ ପରମଂ ବଲମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଯେପରି ଏକ ମାସ କହିଛନ୍ତି, ସେଇପରି ମୋର ମତ; ଏହିଠି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ଏହା ମୋର ସର୍ବାଧିକ ବଳ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମେଵ ତୁ ମାସାଭ୍ଯାଂ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଦ୍ରୌଣିସ୍ତୁ ଦଶରାତ୍ରେଣ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ବଲକ୍ଷଯମ୍। କର୍ଣସ୍ତୁ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଣ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ମହାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପ ଦୁଇ ମାସ କହିଲେ; ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦଶ ରାତିରେ ସେନା ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ; ମହାଅସ୍ତ୍ରର ଦକ୍ଷ କର୍ଣ୍ଣ ପାଞ୍ଚ ରାତିରେ ସେହି କଥା କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସାଗରଗାସୁତଃ। ଜହାସ ସସ୍ଵନଂ ହାସଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସାଗରପୁତ୍ର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସିଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ହି ଯାଵଦ୍ରଣେ ପାର୍ଥଂ ବାଣଶଙ୍ଖଧନୁର୍ଧରମ୍। ଵାସୁଦେଵସମାଯୁକ୍ତଂ ରଥେନାଯାନ୍ତମାହଵେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ଶଂଖ ଧାରଣ କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସାରଥୀ କରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିବେ, ରାଧେୟ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମାଗଚ୍ଛସି ରାଧେଯ ତେନୈଵମଭିମନ୍ଯସେ । ଶକ୍ଯମେଵଂ ଚ ଭୂଯଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ଵକ୍ତୁଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବ, ରାଧେୟ, ତେବେ ଏପରି ଭାବିପାରିବ; ଏବଂ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କହିପାର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵାନ୍ଭ୍ରାତୄନୁପହ୍ଵରେ। ଆହୂଯ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେକୁ ଡାକି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସୈନ୍ଯେଷୁ ଯେ ଚାରପୁରୁଷା ମମ। ତେ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛନ୍ତି ମମେମାଂ ଵ୍ଯୁଷିତାଂ ନିଶାମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସେନାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଚର, ସେମାନେ ଏହି ରାତିରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ତାହାର ସମ୍ବାଦ ମୋତେ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଦୁର୍ଯୋଧନଃ କିଲାପୃଚ୍ଛଦାପଗେଯଂ ମହାଵ୍ରତମ୍ । କେନ କାଲେନ ପାଣ୍ଡୂନାଂ ହନ୍ଯାଃ ସୈନ୍ଯମିତି ପ୍ରଭୋ
ଦୁର୍ୟୋଧନ କିଛି ମହାବ୍ରତୀଙ୍କୁ ନଦୀପାରେ ପଚାରିଥିଲେ, 'କେତେ ସମୟରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ, ହେ ପ୍ରଭୁ?'
ମାସେନେତି ଚ ତେନୋକ୍ତୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁଦୁର୍ମତିଃ। ତାଵତା ଚାପି କାଲେନ ଦ୍ରୋଣୋପି ପ୍ରତିଜଜ୍ଞିଵାନ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟମନା ପୁଅକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା, “ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ।” ସେଇ ସମୟ ଭିତରେ ଡ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ଗୌତମୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ କାଲମୁକ୍ତଵାନିତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଦ୍ରୌଣିସ୍ତୁ ଦଶରାତ୍ରେଣ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ମହାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ଯେ, ଗୌତମ ଦୁଇ ଗୁଣା ସମୟ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଡ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ମହାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଦଶ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାମ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ତଥା ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିତ୍କର୍ଣଃ ସଂପୃଷ୍ଟଃ କୁରୁସଂସଦି । ପଞ୍ଚଭିର୍ଦିଵସୈର୍ହନ୍ତୁଂ ସସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞିଵାନ୍
ଏଭଳି, ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ କର୍ଣ୍ଣ, କୁରୁ ସଭାରେ ପଚାରାଯିବାପରେ, ପାଞ୍ଚ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେନା ସହିତ ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ ସଂହାର କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
ତସ୍ମାଦହମପୀଚ୍ଛାମି ଶ୍ରୋତୁମର୍ଜୁନ ତେ ଵଚଃ। କାଲେନ କିଯତା ଶତ୍ରୂନ୍କ୍ଷପଯେରିତି ଫାଲ୍ଗୁନ
ତେଣୁ, ଫାଲ୍ଗୁନ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୋର କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ତୁ ଏହି ଶତ୍ରୁମାନୋକୁ କେତେ ସମୟରେ ସମାପ୍ତ କରିପାରିବି?
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗୁଡାକେଶଃ ପାର୍ଥିଵେନ ଧନଞ୍ଜଯଃ । ଵାସୁଦେଵଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯେଦଂ ଵଚନଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ରାଜାଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଗୁଡାକେଶଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସର୍ଵ ଏତେ ମହାତ୍ମାନଃ କୃତାସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧିନଃ । ଅସଂଶଯଂ ମହାରାଜ ହନ୍ଯୁରେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶୀ ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଦ୍ଧା। ରାଜା, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ କହୁଛି—ଏମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ହତ୍ୟା କରିପାରିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଅପୈତୁ ତେ ମନସ୍ତାପୋ ଯଥା ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ । ହନ୍ଯାମେକରଥେନୈଵ ଵାସୁଦେଵସହାଯଵାନ୍
ତୁମର ମନର ଦୁଃଖ ଦୂର ହେଉ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ବାସୁଦେବ ମୋ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ, ମୁଁ ଏକା ରଥରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସଂହାର କରିପାରିବି।
ସାମରାନପି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମାନ୍ । ଭୂତଂ ଭଵ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ଚ ନିମେଷାଦିତି ମେ ମତିଃ
ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ସେନା, ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଜୀବ, ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ—ମୋର ବିଚାରରେ, ମୁଁ ଏମାନୋକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଂହାର କରିପାରିବି।