ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କାଶିପତେଃ କନ୍ଯା ଅମ୍ବା ନାମେତି ଵିଶ୍ରୁତା । ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତା ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭରତର୍ଷଭ
କାଶୀରାଜଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କୁ ଅମ୍ବା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରେ ଶିଖଣ୍ଡି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାହମେନଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ମୁହୂର୍ତମପି ପଶ୍ଯେଯଂ ପ୍ରହରେଯଂ ନ ଚାପ୍ଯୁତ
ଏହି ଧନୁର୍ବାନ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵ୍ରତମେତନ୍ମମ ସଦା ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵକେ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀନାମ୍ନି ସ୍ତ୍ରୀସରୂପିଣି
ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ମୁଁ କେବେ ଝିଅ, ପୂର୍ବେ ଝିଅ ଥିବା, ଝିଅ ନାମ ଥିବା କିମ୍ବା ଝିଅ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା କାହାକୁ ଆଘାତ କରିବି ନାହିଁ।
ନ ମୁଞ୍ଚେଯମହଂ ବାଣମିତି କୌରଵନନ୍ଦନ । ନ ହନ୍ଯାମହମେତେନ କାରଣେନ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ମୁଁ ବାଣ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଏତତ୍ତତ୍ତ୍ଵମହଂ ଵେଦ ଜନ୍ମ ତାତ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ । ତତୋ ନୈନଂ ହନିଷ୍ଯାମି ସମରେଷ୍ଵାତତାଯିନମ୍
ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଏହି ସତ୍ୟଟି ମୁଁ ଜାଣେ, ବାପା, ତେଣୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଯଦି ଭୀଷ୍ମଃ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ହନ୍ଯାତ୍ସନ୍ତଃ କୁର୍ଯୁର୍ଵିଗର୍ହଣମ୍ । ନୈନଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧନିଷ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ସମରେ ସ୍ଥିତମ୍
ଯଦି ଭୀଷ୍ମ ଜଣେ ଝିଅକୁ ମାରନ୍ତି, ଧର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କରଵ୍ଯୋ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେ ଯୁକ୍ତମମନ୍ଯତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ କିଛି ସମୟ ଭାବି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ପୁନରେଵ ସୁତସ୍ତଵ। ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପିତାମହମପୃଚ୍ଛତ
ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ, ତୁମର ପୁଅ ଆଉଥରେ ସମସ୍ତ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵେଯସ୍ଯ ଗାଙ୍ଗେଯ ଯଦେତତ୍ସୈନ୍ଯମୁଦ୍ଯତମ୍। ପ୍ରଭୂତନରନାଗାଶ୍ଵଂ ମହାରଥସମାକୁଲମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏହି ସେନା ଅନେକ ଲୋକ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ବଡ଼ ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଖଡ଼ା ହୋଇଛି।
ଭୀମାର୍ଜୁନପ୍ରଭୃତିଭିର୍ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ମହାବଲୈଃ । ଲୋକପାଲସମୈର୍ଗୁପ୍ତଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମୈଃ
ଏହି ସେନାକୁ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ବାନ୍ଧମାନେ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସମାନ, ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଗରେ ରହି, ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯମନାଵାର୍ଯମୁଦ୍ଧୂତମିଵ ସାଗରମ୍ । ସେନାସାଗରମକ୍ଷୋଭ୍ଯମପି ଦେଵାର୍ମହାହଵେ
ଏହି ସେନା ସାଗର ଭଳି, ଯାହାକୁ ଜିତିବା କିମ୍ବା ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ, ସାଗର ଭଳି ତରଙ୍ଗିତ; ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ହଲାଇପାରିବେ ନାହିଁ।
କେନ କାଲେନ ଗାଙ୍ଗେଯ କ୍ଷପଯେଥା ମହାଦ୍ଯୁତେ । ଆଚାର୍ଯୋ ଵା ମହେଷ୍ଵାସଃ କୃପୋ ଵାଽଽଶୁ ମହାବଲଃ
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏବଂ କେତେ ସମୟରେ ତୁମେ, ଅଥବା ଶିକ୍ଷକ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃପା, ଏହି ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ?
କର୍ଣୋ ଵା ସମରଶ୍ଲାଘୀ ଦ୍ରୌଣିର୍ଵା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷଃ ସର୍ଵେ ଭଵନ୍ତୋ ହି ବଲେ ମମ
କିମ୍ବା କର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ମୋ ସେନାରେ ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଜାଣନ୍ତି।
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ। ହୃଦି ନିତ୍ଯଂ ମହାବାହୋ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ତନ୍ମମ
ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି, ମହାବାହୁ; ଏହା ସଦା ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛି—ଦୟାକରି ମୋତେ କହ।
ଅନୁରୂପଂ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵଯ୍ଯେତତ୍ପୃଥିଵୀପତେ। ବଲାବଲମମିତ୍ରାଣାଂ ତେଷାଂ ଯଦିହ ପୃଚ୍ଛସି
ହେ କୁରୁମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ତୁମେ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ଏହା ଯଥାଯଥିକ।
ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ମମ ରଣେ ଯା ଶକ୍ତିଃ ପରମା ଭଵେତ୍ । ଶସ୍ତ୍ରଵୀର୍ଯେ ରଣେ ଯଚ୍ଚ ଭୁଜଯୋଶ୍ଚ ମହାଭୁଜ
ହେ ରାଜା, ମୋର ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏବଂ ମୋର ବାହୁରେ ଯେଉଁ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରତାପ ଅଛି, ସେସବୁ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ।
ଆର୍ଜଵେନୈଵ ଯୁଦ୍ଧେନ ଯୋଦ୍ଧଵ୍ଯ ଇତରୋ ଜନଃ। ମାଯାଯୁଦ୍ଧେନ ମାଯାଵୀ ଇତ୍ଯେତଦ୍ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯଃ
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ସରଳ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର ତାଙ୍କମାନେ ଚତୁରତା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ; ଏହିଠି ଧର୍ମର ନିୟମ।
ହନ୍ଯାମହଂ ମହାଭାଗ ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍ । ଦିଵସେ ଦିଵସେ କୃତ୍ଵା ଭାଗାନ୍ଭାଗାନ୍ନିଜାନ୍ମମ
ହେ ମହାଭାଗ, ମୁଁ ମୋ ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତିଦିନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଭାଗ ଭାଗରେ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରିଥାନ୍ତି।
ଯୋଧାନାଂ ଦଶସାହସ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଭାଗଂ ମହାଦ୍ଯୁତେ । ସହସ୍ରଂ ରଥିନାମେକମେଷ ଭାଗୋ ମତୋ ମମ
ହେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ମୋର ଅଂଶ ଦଶ ହଜାର ଯୋଧା ହେବାକୁ ଗଣାଯାଏ, ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ହଜାର ମୋର ଅଂଶ ଭାବରେ ଧରାଯାଏ।
ଅନେନାହଂ ଵିଧାନେନ ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ସତତୋତ୍ଥିତଃ । କ୍ଷପଯେଯଂ ମହତ୍ସୈନ୍ଯଂ କାଲେନାନେନ ଭାରତ
ଏହି ପ୍ରକାର ମୁଁ ସଦା ସଜାଗ ଓ ସଜ୍ଜ ରହି, ଏହି ଉପାୟରେ ଏହି ବଡ଼ ସେନାକୁ କ୍ରମେ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବି, ହେ ଭାରତ।
ମୁଞ୍ଚେଯଂ ଯଦି ଵାସ୍ତ୍ରାଣି ମହାନ୍ତି ସମରେ ସ୍ଥିତଃ । ଶତସାହସ୍ରଘାତୀନି ହନ୍ଯାଂ ମାସେନ ଭାରତ
ଯଦି ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ହେ ଭାରତ, ତେବେ ମୁଁ ଏକ ମାସରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶତ୍ରୁକୁ ମାରିପାରିବି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ । ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୋଣମଙ୍ଗିରସାଂ ଵରମ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜା ପୁନି ରାଜା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠକୁ, ପଚାରିଲେ।
ଆଚାର୍ଯ କେନ କାଲେନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ସୈନିକାନ୍ । ନିହନ୍ଯା ଇତି ତଂ ଦ୍ରୋଣଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହସନ୍ନିଵ
ହେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, କେତେ ସମୟରେ ଆପଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିପାରିବେ? ଏହାକୁ ଡ୍ରୋଣ ହସିହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ସ୍ଥଵିରୋଽସ୍ମି ମହାବାହୋ ମନ୍ଦପ୍ରାଣଵିଚେଷ୍ଟିତଃ । ଶସ୍ତ୍ରାଗ୍ନିନା ନିର୍ଦହେଯଂ ପାଣ୍ଡଵାନାମନୀକିନୀମ୍
ମୁଁ ବୃଦ୍ଧ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୋର ଶ୍ୱାସ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଧୀରେ ଚାଲେ; ତଥାପି ମୁଁ ଶସ୍ତ୍ରର ଅଗ୍ନିରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଜଳାଇଦେଇପାରିବି।
ଯଥା ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ମାସେନେତି ମତିର୍ମମ । ଏଷା ମେ ପରମା ଶକ୍ତିରେତନ୍ମେ ପରମଂ ବଲମ୍
ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ର, ଯେପରି ଏକ ମାସ କହିଛନ୍ତି, ସେଇପରି ମୋର ମତ; ଏହିଠି ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତି, ଏହା ମୋର ସର୍ବାଧିକ ବଳ।
ଦ୍ଵାଭ୍ଯାମେଵ ତୁ ମାସାଭ୍ଯାଂ କୃପଃ ଶାରଦ୍ଵତୋଽବ୍ରଵୀତ୍। ଦ୍ରୌଣିସ୍ତୁ ଦଶରାତ୍ରେଣ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ବଲକ୍ଷଯମ୍। କର୍ଣସ୍ତୁ ପଞ୍ଚରାତ୍ରେଣ ପ୍ରତିଜଜ୍ଞେ ମହାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ଶାରଦ୍ୱତପୁତ୍ର କୃପ ଦୁଇ ମାସ କହିଲେ; ଡ୍ରୋଣପୁତ୍ର ଦଶ ରାତିରେ ସେନା ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ; ମହାଅସ୍ତ୍ରର ଦକ୍ଷ କର୍ଣ୍ଣ ପାଞ୍ଚ ରାତିରେ ସେହି କଥା କହିଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସୂତପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵାକ୍ଯଂ ସାଗରଗାସୁତଃ। ଜହାସ ସସ୍ଵନଂ ହାସଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ସୂତପୁତ୍ର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସାଗରପୁତ୍ର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ହସିଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ହି ଯାଵଦ୍ରଣେ ପାର୍ଥଂ ବାଣଶଙ୍ଖଧନୁର୍ଧରମ୍। ଵାସୁଦେଵସମାଯୁକ୍ତଂ ରଥେନାଯାନ୍ତମାହଵେ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଜୁନ ଧନୁଷ, ବାଣ ଓ ଶଂଖ ଧାରଣ କରି, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସାରଥୀ କରି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିବେ, ରାଧେୟ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ସମାଗଚ୍ଛସି ରାଧେଯ ତେନୈଵମଭିମନ୍ଯସେ । ଶକ୍ଯମେଵଂ ଚ ଭୂଯଶ୍ଚ ତ୍ଵଯା ଵକ୍ତୁଂ ଯଥେଷ୍ଟତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନା କରିବ, ରାଧେୟ, ତେବେ ଏପରି ଭାବିପାରିବ; ଏବଂ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେପରି କହିପାର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କୌନ୍ତେଯଃ ସର୍ଵାନ୍ଭ୍ରାତୄନୁପହ୍ଵରେ। ଆହୂଯ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଏକାନ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେକୁ ଡାକି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କଥା କହିଲେ।