ସୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରମାହୂତଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ସ୍ତ୍ରୀମରୂପୋ ମହାରାଜ ତସ୍ଥୌ ଵ୍ରୀଡାସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି ଡାକାଯିବା ପରେ, ସ୍ଥୂଣ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ରୂପେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଂ ଶଶାପାଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନଦଃ କୁରୂନନ୍ଦନ । ଏଵମେଵ ଭଵତ୍ଵଦ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପାପସ୍ଯ ଗୁହ୍ଯକାଃ
ତାପରେ ଧନଦ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କୁରୁବଂଶୀ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଏଭଳି ହେବ; ତୁମ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତୁମକୁ ଜଣା କରିଦେବେ।'
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଯକ୍ଷପତିର୍ମହାତ୍ମା ଯସ୍ମାଦଦାସ୍ତ୍ଵଵମନ୍ଯେହ ଯକ୍ଷାନ୍। ଶିଖଣ୍ଡିନୋ ଲକ୍ଷଣଂ ପାପବୁଦ୍ଧେ ସ୍ତ୍ରୀଲକ୍ଷଣଂ ଚାଗ୍ରହୀଃ ପାପକର୍ମନ୍
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛ, ଏବଂ ତୁମେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ, ନାରୀର ଚିହ୍ନ ନେଇଛ, ଏହା ଏକ ଅପରାଧ ହେଲା।'
ଅପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ସା ପୁରୁଷସ୍ତଥା
'ଏପରି ଅନୁମତି ନଥିବା କାମ କରିଛ, ତେଣୁ ଏଇ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ନାରୀ ହେବ, ଏବଂ ସେ ପୁରୁଷ ହେବ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁର୍ଯକ୍ଷା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ କିଲ। ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାର୍ଥେ କୁରୁଷ୍ଵାନ୍ତଂ ଶାପସ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନେ ବାରମ୍ବାର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି କହିଲେ, 'ଦୟାକରି ଥୁଣଙ୍କ ଶାପର ସମାପ୍ତି କରନ୍ତୁ।'
ତତୋ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାନୁଗାମିନଃ । ସର୍ଵାନ୍ଯକ୍ଷଗଣାଂସ୍ତାତ ଶାପସ୍ଯାନ୍ତଚିକୀର୍ଷଯା
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଶେଷ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ କହିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନି ହତେ ଯକ୍ଷାଃ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯତେ । ସ୍ଥୂଣୋ ଯକ୍ଷୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗୋ ଭଵତ୍ଵିତି ମହାମନାଃ
ଶିଖଣ୍ଡିନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ପୁନର୍ବାପ୍ତି କରିବେ; ସ୍ଥୂଣ ନାମକ ଯକ୍ଷ ଚିନ୍ତା ଚେତା ହେଉନାହିଁ—ଏହିପରି ମହାମନା ଭଗବାନ କହିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଯକ୍ଷରାଜଃ ସୁପୂଜିତଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ନିମେଷାନ୍ତରଚାରିଭିଃ
ଏପରି କହି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ପୂଜିତ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଚଳିଥିବା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯାଇଲେ।
ସ୍ଥୂଣସ୍ତୁ ଶାପଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯଵସତ୍ତଦା। ସମଯେ ଚାଗମୂତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତଂ କ୍ଷପାଚରମ୍
ସ୍ଥୂଣ ଶାପ ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଯକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ନିତି। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ସ୍ଥୂଣଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମୀତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଯାଇ, କହିଲେ—‘ମୁଁ ଆସିଛି, ଭଗବନ।’ ତାପରେ ସ୍ଥୂଣ ବାରମ୍ବାର ଖୁସି ହୋଇ, ‘ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ’ ବୋଲି କହିଲେ।
ଆର୍ଜଵେନାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ସର୍ଵମେଵ ଯଥାଵୃତ୍ତମାଚଚକ୍ଷେ ଶିଖଣ୍ଡିନେ
ସିଖଣ୍ଡିନ୍ ରାଜକୁମାର ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସିଖଣ୍ଡିନ୍ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ଖୋଲାସା କରିଦେଲେ।
ଶପ୍ତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣେନାହଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ । ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ଯଥାକାମଂ ଚର ଲୋକାନ୍ଯଥାସୁଖମ୍
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଶାପ ପାଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ସେଠିକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିପାର।
ଦିଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରା ମନ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯମତିଵର୍ତିତୁମ୍ । ଗମନଂ ତଵ ଚେତୋ ହି ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଦର୍ଶନମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥିଲା, ଏହାକୁ ବଦଳାଇହେବ ନାହିଁ। ତୁମର ଯିବା ଏବଂ ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସ୍ଥୂଣଯକ୍ଷେଣ ଭାରତ । ପ୍ରତ୍ଯାଜଗାମ ନଗରଂ ହର୍ଵେଣ ମହତାଵୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶ୍ରବଣ କରି, ସ୍ଥୂଣ ନାମକ ଯକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ସିଖଣ୍ଡିନ୍ ମହାନ୍ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ଫେରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିଵିଧୈର୍ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈର୍ମହାଧନୈଃ । ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ଦେଵତାଶ୍ଚୈଵ ଚୈତ୍ଯାନଥ ଚତୁଷ୍ପଥାନ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ବଡ଼ ଧନସମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଚୈତ୍ୟ ଓ ଚଉମୁହାନ୍ନୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ସିଦ୍ଧାର୍ଥେନ ଶିଖଣ୍ଡିନା । ମୁଦଂ ଚ ପରମାଂ ଲେଭେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ଦ୍ରୁପଦ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଓ ଶିଖଣ୍ଡି ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶିଷ୍ଯାର୍ଥଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାଥ ଦ୍ରୋଣାଯ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵିଣଂ ତଥା
ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ, କୁରୁମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନ୍—ଯିଏ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଝିଅ ଥିଲେ—ଦେଇଦେଲେ, ରାଜା।
ପ୍ରତିପେଦେ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ନୃପାତ୍ମଜଃ। ଶିଖଣ୍ଡୀ ସହ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଶିଖଣ୍ଡି ଏବଂ ତୁମେମାନେ, ସହିତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
ମମ ତ୍ଵେତଚ୍ଚରାସ୍ତାତ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ଜଡାନ୍ଧବଧିରାକାରା ଯେ ମୁକ୍ତା ଦ୍ରପଦେ ମଯା
ମୋର ଗୁପ୍ତଚରମାନେ, ବାପା, ମତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖବର ଦେଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କଠାରେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ, ଜଡ, ଅନ୍ଧା କିମ୍ବା ବହିରା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ କିଏ ଥିଲେ।
ଏଵମେଷ ମହାରାଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁମାନ୍ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜଃ । ସ ସଂଭୂତଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖଣ୍ଡୀ ରଥସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାରାଜା, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଶିଖଣ୍ଡି—ସେ ଝିଅ ଓ ପୁଅ ଦୁହେଁ, ଏଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କାଶିପତେଃ କନ୍ଯା ଅମ୍ବା ନାମେତି ଵିଶ୍ରୁତା । ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତା ଶିଖଣ୍ଡୀ ଭରତର୍ଷଭ
କାଶୀରାଜଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କୁ ଅମ୍ବା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଘରେ ଶିଖଣ୍ଡି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନାହମେନଂ ଧନୁଷ୍ପାଣିଂ ଯୁଯୁତ୍ସୁଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ମୁହୂର୍ତମପି ପଶ୍ଯେଯଂ ପ୍ରହରେଯଂ ନ ଚାପ୍ଯୁତ
ଏହି ଧନୁର୍ବାନ୍ଧ ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବି ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଵ୍ରତମେତନ୍ମମ ସଦା ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵକେ ଚୈଵ ସ୍ତ୍ରୀନାମ୍ନି ସ୍ତ୍ରୀସରୂପିଣି
ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ମୁଁ କେବେ ଝିଅ, ପୂର୍ବେ ଝିଅ ଥିବା, ଝିଅ ନାମ ଥିବା କିମ୍ବା ଝିଅ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା କାହାକୁ ଆଘାତ କରିବି ନାହିଁ।
ନ ମୁଞ୍ଚେଯମହଂ ବାଣମିତି କୌରଵନନ୍ଦନ । ନ ହନ୍ଯାମହମେତେନ କାରଣେନ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍
ମୁଁ ବାଣ ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଏତତ୍ତତ୍ତ୍ଵମହଂ ଵେଦ ଜନ୍ମ ତାତ ଶିଖଣ୍ଡିନଃ । ତତୋ ନୈନଂ ହନିଷ୍ଯାମି ସମରେଷ୍ଵାତତାଯିନମ୍
ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଏହି ସତ୍ୟଟି ମୁଁ ଜାଣେ, ବାପା, ତେଣୁ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋତେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଯଦି ଭୀଷ୍ମଃ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ହନ୍ଯାତ୍ସନ୍ତଃ କୁର୍ଯୁର୍ଵିଗର୍ହଣମ୍ । ନୈନଂ ତସ୍ମାଦ୍ଧନିଷ୍ଯାମି ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ସମରେ ସ୍ଥିତମ୍
ଯଦି ଭୀଷ୍ମ ଜଣେ ଝିଅକୁ ମାରନ୍ତି, ଧର୍ମିକମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ; ତେଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ କରଵ୍ଯୋ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ମୁହୂର୍ତମିଵ ସ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଭୀଷ୍ମେ ଯୁକ୍ତମମନ୍ଯତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ କିଛି ସମୟ ଭାବି ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥାକୁ ଉଚିତ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ପୁନରେଵ ସୁତସ୍ତଵ। ମଧ୍ଯେ ସର୍ଵସ୍ଯ ସୈନ୍ଯସ୍ଯ ପିତାମହମପୃଚ୍ଛତ
ପ୍ରଭାତ ହେବା ପରେ, ତୁମର ପୁଅ ଆଉଥରେ ସମସ୍ତ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ପାଣ୍ଡଵେଯସ୍ଯ ଗାଙ୍ଗେଯ ଯଦେତତ୍ସୈନ୍ଯମୁଦ୍ଯତମ୍। ପ୍ରଭୂତନରନାଗାଶ୍ଵଂ ମହାରଥସମାକୁଲମ୍
ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏହି ସେନା ଅନେକ ଲୋକ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ବଡ଼ ଏବଂ ମହାରଥୀମାନେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଖଡ଼ା ହୋଇଛି।
ଭୀମାର୍ଜୁନପ୍ରଭୃତିଭିର୍ମହେଷ୍ଵାସୈର୍ମହାବଲୈଃ । ଲୋକପାଲସମୈର୍ଗୁପ୍ତଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନପୁରୋଗମୈଃ
ଏହି ସେନାକୁ ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ବାନ୍ଧମାନେ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସମାନ, ଏବଂ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଗରେ ରହି, ରକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।