ସ ନଦ୍ଗୃହସ୍ଯୋପରି ଵତମାନ ଆଲୋକଯାମାସ ଧନାଧିଗୋପ୍ତା। ସ୍ଥୂଣସ୍ଯ ଯକ୍ଷସ୍ଯ ଵିଵେଶ ଵେଶ୍ମ ସ୍ଵଲଂକୃତଂ ମାଲ୍ଯଗୁଣୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଃ
ଧନର ରକ୍ଷକ କୁବେର ଘର ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସ୍ଥୂଣ ଯକ୍ଷଙ୍କ ମନୋହର ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ ଘରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଲାଚୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ତଥା ଵିତାନୈ- ରଭ୍ଯର୍ଚିତଂ ଧୃନଧୃପିତଂ ଚ। ଧ୍ଵଜୈଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତଂ ଚ ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନପେଯାମିପଦତ୍ତମୋଦମ୍
ଲାଇ, ସୁଗନ୍ଧ, ଚାଉଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାରେ ସଜିତ, ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଘର ଦେଖି ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍। ମଣିରତ୍ନସୁଵର୍ଣାନାଂ ମାଲାଭିଃ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମାଳା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ସୁନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ଦେଖି କୁବେର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ନାନାକୁସୂମଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ସିକ୍ତସଂମୃଷ୍ଟଶୋଭିତମ୍ । ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଯକ୍ଷପତିସ୍ତାନ୍ଯକ୍ଷାନନୁଗାଂସ୍ତଦା
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଝାଡ଼ା ଓ ପୋଲିଶ୍ ହୋଇ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ତେବେ ଯକ୍ଷପତି ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେଠାରେ କହିଲେ।
ସ୍ଵଲଂକୃତମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାମିତଵିକ୍ରମାଃ । ନୋପସର୍ପତି ମାଂ ଚୈଵ କସ୍ମାଦଦ୍ଯ ସ ମନ୍ଦଧୀଃ
'ଏହି ସ୍ଥୂଣଙ୍କ ଘର ବଡ଼ ଶୋଭାମୟ, ହେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ। ଏହି ମୂଢ଼ ଆଜି କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ?'
ଯସ୍ମାଜ୍ଜାନନ୍ସ ମନ୍ଦାତ୍ମା ମାମସୌ ନୋପସର୍ପତି । ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମୈ ମହାଦଣ୍ଡୋ ଧାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତି ମେ ମତିଃ
'ସେ ମୋତେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶାସ୍ତି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ—ଏହି ମୋ ମତ।'
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସୁତା ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜାତା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ। ତସ୍ଯା ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଦାତ୍ପୁରୁଷଲକ୍ଷଣମ୍
ହେ ରାଜା, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେତେବେଳେ ନା ପୁରୁଷ ଚିହ୍ନ ମିଳିଥିଲା।
ଅଗ୍ରହୀଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭୂତା ତିଷ୍ଠତେ ଗୃହେ। ନୋପସର୍ପତି ତେନାସୌ ସଵ୍ରୀଡଃ ସ୍ତ୍ରୀସରୂପଵାନ୍
ସେ ଜନାଣୀର ଚିହ୍ନ ନେଇ ଜନାଣୀ ହୋଇ ଘରେ ରହୁଛନ୍ତି; ଲଜ୍ଜାରେ, ଜନାଣୀ ରୂପ ଥିବାରୁ, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ରାଜନ୍ସ୍ଥୂଣୋ ନ ତ୍ଵାଽଦ୍ଯ ସର୍ପତି। ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁରୁ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିମାନମିହ ତିଷ୍ଠତାମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ଏହି ଦିନ ସ୍ଥୂଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ; ଶୁଣିଥିଲେ, ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଏଠାରେ ବିମାନ ରହିଯାଉ।
ଆନୀଯତାଂ ସ୍ଥୂଣ ଇତି ତତୋ ଯକ୍ଷାଧିପୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । କର୍ତାସ୍ମି ନିଗ୍ରହଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଅଧିପତି କହିଲେ, 'ସ୍ଥୂଣଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ'; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବି—ଏହି କଥା ସେ ପୁନିପୁନି କହିଲେ।
ସୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରମାହୂତଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ସ୍ତ୍ରୀମରୂପୋ ମହାରାଜ ତସ୍ଥୌ ଵ୍ରୀଡାସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି ଡାକାଯିବା ପରେ, ସ୍ଥୂଣ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ରୂପେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଂ ଶଶାପାଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନଦଃ କୁରୂନନ୍ଦନ । ଏଵମେଵ ଭଵତ୍ଵଦ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପାପସ୍ଯ ଗୁହ୍ଯକାଃ
ତାପରେ ଧନଦ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କୁରୁବଂଶୀ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଏଭଳି ହେବ; ତୁମ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତୁମକୁ ଜଣା କରିଦେବେ।'
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଯକ୍ଷପତିର୍ମହାତ୍ମା ଯସ୍ମାଦଦାସ୍ତ୍ଵଵମନ୍ଯେହ ଯକ୍ଷାନ୍। ଶିଖଣ୍ଡିନୋ ଲକ୍ଷଣଂ ପାପବୁଦ୍ଧେ ସ୍ତ୍ରୀଲକ୍ଷଣଂ ଚାଗ୍ରହୀଃ ପାପକର୍ମନ୍
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛ, ଏବଂ ତୁମେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ, ନାରୀର ଚିହ୍ନ ନେଇଛ, ଏହା ଏକ ଅପରାଧ ହେଲା।'
ଅପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ସା ପୁରୁଷସ୍ତଥା
'ଏପରି ଅନୁମତି ନଥିବା କାମ କରିଛ, ତେଣୁ ଏଇ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ନାରୀ ହେବ, ଏବଂ ସେ ପୁରୁଷ ହେବ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁର୍ଯକ୍ଷା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ କିଲ। ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାର୍ଥେ କୁରୁଷ୍ଵାନ୍ତଂ ଶାପସ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନେ ବାରମ୍ବାର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି କହିଲେ, 'ଦୟାକରି ଥୁଣଙ୍କ ଶାପର ସମାପ୍ତି କରନ୍ତୁ।'
ତତୋ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାନୁଗାମିନଃ । ସର୍ଵାନ୍ଯକ୍ଷଗଣାଂସ୍ତାତ ଶାପସ୍ଯାନ୍ତଚିକୀର୍ଷଯା
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଶେଷ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ କହିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନି ହତେ ଯକ୍ଷାଃ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯତେ । ସ୍ଥୂଣୋ ଯକ୍ଷୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗୋ ଭଵତ୍ଵିତି ମହାମନାଃ
ଶିଖଣ୍ଡିନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ପୁନର୍ବାପ୍ତି କରିବେ; ସ୍ଥୂଣ ନାମକ ଯକ୍ଷ ଚିନ୍ତା ଚେତା ହେଉନାହିଁ—ଏହିପରି ମହାମନା ଭଗବାନ କହିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଯକ୍ଷରାଜଃ ସୁପୂଜିତଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ନିମେଷାନ୍ତରଚାରିଭିଃ
ଏପରି କହି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ପୂଜିତ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଚଳିଥିବା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯାଇଲେ।
ସ୍ଥୂଣସ୍ତୁ ଶାପଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯଵସତ୍ତଦା। ସମଯେ ଚାଗମୂତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତଂ କ୍ଷପାଚରମ୍
ସ୍ଥୂଣ ଶାପ ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଯକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ନିତି। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ସ୍ଥୂଣଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମୀତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଯାଇ, କହିଲେ—‘ମୁଁ ଆସିଛି, ଭଗବନ।’ ତାପରେ ସ୍ଥୂଣ ବାରମ୍ବାର ଖୁସି ହୋଇ, ‘ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ’ ବୋଲି କହିଲେ।
ଆର୍ଜଵେନାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜପୁତ୍ରଂ ଶିଖଣ୍ଡିନମ୍ । ସର୍ଵମେଵ ଯଥାଵୃତ୍ତମାଚଚକ୍ଷେ ଶିଖଣ୍ଡିନେ
ସିଖଣ୍ଡିନ୍ ରାଜକୁମାର ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସିଖଣ୍ଡିନ୍ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ସେପରି ଖୋଲାସା କରିଦେଲେ।
ଶପ୍ତୋ ଵୈଶ୍ରଵଣେନାହଂ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ । ଗଚ୍ଛେଦାନୀଂ ଯଥାକାମଂ ଚର ଲୋକାନ୍ଯଥାସୁଖମ୍
ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଶାପ ପାଇଛି। ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ସେଠିକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିପାର।
ଦିଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରା ମନ୍ଯେ ନ ଶକ୍ଯମତିଵର୍ତିତୁମ୍ । ଗମନଂ ତଵ ଚେତୋ ହି ପୌଲସ୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଦର୍ଶନମ୍
ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଏହା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଥିଲା, ଏହାକୁ ବଦଳାଇହେବ ନାହିଁ। ତୁମର ଯିବା ଏବଂ ପୌଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତୁ ସ୍ଥୂଣଯକ୍ଷେଣ ଭାରତ । ପ୍ରତ୍ଯାଜଗାମ ନଗରଂ ହର୍ଵେଣ ମହତାଵୃତଃ
ଏପରି କଥା ଶ୍ରବଣ କରି, ସ୍ଥୂଣ ନାମକ ଯକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ସିଖଣ୍ଡିନ୍ ମହାନ୍ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ସହରକୁ ଫେରିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ପୂଜଯାମାସ ଵିଵିଧୈର୍ଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈର୍ମହାଧନୈଃ । ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ଦେଵତାଶ୍ଚୈଵ ଚୈତ୍ଯାନଥ ଚତୁଷ୍ପଥାନ୍
ସେ ବିଭିନ୍ନ ସୁଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ବଡ଼ ଧନସମ୍ପତି ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତାମାନେ, ଚୈତ୍ୟ ଓ ଚଉମୁହାନ୍ନୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଦ୍ରୁପଦଃ ସହ ପୁତ୍ରେଣ ସିଦ୍ଧାର୍ଥେନ ଶିଖଣ୍ଡିନା । ମୁଦଂ ଚ ପରମାଂ ଲେଭେ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ଦ୍ରୁପଦ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଓ ଶିଖଣ୍ଡି ସହିତ, ପାଞ୍ଚାଳ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ସହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶିଷ୍ଯାର୍ଥଂ ପ୍ରଦଦୌ ଚାଥ ଦ୍ରୋଣାଯ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରଂ ସ୍ତ୍ରୀପୂର୍ଵିଣଂ ତଥା
ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ, କୁରୁମାନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନ୍—ଯିଏ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଝିଅ ଥିଲେ—ଦେଇଦେଲେ, ରାଜା।
ପ୍ରତିପେଦେ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ନୃପାତ୍ମଜଃ। ଶିଖଣ୍ଡୀ ସହ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଶ୍ଚ ପାର୍ଷତଃ
ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଶିଖଣ୍ଡି ଏବଂ ତୁମେମାନେ, ସହିତ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
ମମ ତ୍ଵେତଚ୍ଚରାସ୍ତାତ ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ଜଡାନ୍ଧବଧିରାକାରା ଯେ ମୁକ୍ତା ଦ୍ରପଦେ ମଯା
ମୋର ଗୁପ୍ତଚରମାନେ, ବାପା, ମତେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଖବର ଦେଲେ—ଯେଉଁମାନେ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କଠାରେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ, ଜଡ, ଅନ୍ଧା କିମ୍ବା ବହିରା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ କିଏ ଥିଲେ।
ଏଵମେଷ ମହାରାଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁମାନ୍ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜଃ । ସ ସଂଭୂତଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖଣ୍ଡୀ ରଥସତ୍ତମଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମହାରାଜା, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ପୁଅ ଶିଖଣ୍ଡି—ସେ ଝିଅ ଓ ପୁଅ ଦୁହେଁ, ଏଭଳି ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।