ଯଦାହ ମାଂ ଭଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ସଂବନ୍ଧିଵଚନାଦ୍ଵଚଃ । ଅସ୍ଯୋତ୍ତରଂ ପ୍ରତିଵଚୋ ଦୂତୋ ରାଜ୍ଞେ ଵଦିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ଆପଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାଶୟ, ମୋତେ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲେ, ଏହାର ଉତ୍ତର ଦୂତ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖେଇବେ।
ତତଃ ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ଦ୍ରୁପଦୋଽପି ମହାତ୍ମନେ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ମଣେ ଦୂତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵେଦପାରଗମ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୁପଦ ମଧ୍ୟ ମହାତ୍ମା ହିରଣ୍ୟବର୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ।
ତମାଗମ୍ଯ ତୁ ରାଜାନଂ ଦଶାର୍ଣାଧିପତିଂ ତଦା। ତଦ୍ଵାକ୍ଯମାଦଦେ ରାଜନ୍ଯଦୁକ୍ତଂ ଦ୍ରୁପଦେନ ହ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୂତ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ରୁପଦ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣେଇଲେ।
ଆଗମଃ କ୍ରିଯତାଂ ଵ୍ଯକ୍ତଃ କୁମାରୋଽଯଂ ସୁତୋ ମମ । ମିଥ୍ଯୈତଦୁକ୍ତଂ କେନାପି ତଦଶ୍ରଦ୍ଧେଯମିତ୍ଯୁତ
ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉ, ଏହି ରାଜକୁମାର ନିଶ୍ଚୟ ମୋର ପୁଅ। ଯେଉଁଠି କିଛି ଅନ୍ୟ କଥା କୁହାଯାଇଛି, ତାହା ମିଥ୍ୟା ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତତଃ ସ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା। ଵିମର୍ଶଯୁକ୍ତୋ ଯୁଵତୀର୍ଵରିଷ୍ଠାଃ। ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ସୁଚାରୁରୂପାଃ ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁମାନ୍ଵେତି ଵେତ୍ତୁମ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଓ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ରାଜା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଓ ସୁନ୍ଦର ଯୁବତୀମାନେଠାରୁ କିଛିକୁ ପଠାଇଲେ, ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ଜନାଣୀ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ।
ତାଃ ପ୍ରେଷିତାସ୍ତତ୍ତ୍ଵଭାଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ପ୍ରୀତ୍ଯା ରାଜ୍ଞେ ତଚ୍ଛଶଂସୁର୍ହି ସର୍ଵମ୍ । ଶିଖଣ୍ଡିନଂ ପୁରୁଷଂ କୌରଵେନ୍ଦ୍ର ଦାଶାର୍ଣରାଜାଯ ମହାନୁଭାଵମ୍
ସେଉଁଠି ପଠାଯାଇଥିବା ଯୁବତୀମାନେ ସତ୍ୟ କଥା ଜାଣି, ଖୁସି ହୋଇ ରାଜାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ: 'ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ପୁରୁଷ, ହେ କୌରବେଶ୍ୱର, ହେ ଦଶାର୍ଣ୍ଣର ମହାନ ରାଜା।'
ତତଃ କୃତ୍ଵା ତୁ ରାଜା ସ ଆଗମଂ ପ୍ରୀତିମାନଥ। ସଂବନ୍ଧିନା ସମାଗମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ଵାସମୁଵାସ ହ
ତାପରେ ରାଜା ଯାଞ୍ଚ କରି ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନେ ଚ ମୁଦିତଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଵିତ୍ତଂ ଜନେଶ୍ଵରଃ । ହସ୍ତିନୋଽଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ଗାଶ୍ଚୈଵ ଦାସୀର୍ବହୁଶତାସ୍ତଥା । ପୂଜିତଶ୍ଚ ପ୍ରତିଯଯୌ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ତନଯାଂ କିଲ
ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧନ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ ଏବଂ ଅନେକ ଶତ ଦାସୀ ଦେଲେ; ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ତିରସ୍କାର କରି ଚାଲିଗଲେ।
ଵିନୀତକିଲ୍ଵିଷେ ପ୍ରୀତେ ହେମଵର୍ମଣି ପାର୍ଥିଵେ । ପ୍ରତିଯାତେ ଦଶାର୍ଣେ ତୁ ହୃଷ୍ଟରୂପା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ହେମବର୍ମା ରାଜା ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦଶାର୍ଣ୍ଣକୁ ଫେରିଯିବା ପରେ, ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଖୁସି ହୋଇ ଦେଖାଦେଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ କୁବେରୋ ନରଵାହନଃ । ଲୋକଯାତ୍ରାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣଃ ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାଗାନ୍ନିଵେଶନମ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧନର ଅଧିପତି କୁବେର, ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ, ସ୍ଥୂଣଙ୍କ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ନଦ୍ଗୃହସ୍ଯୋପରି ଵତମାନ ଆଲୋକଯାମାସ ଧନାଧିଗୋପ୍ତା। ସ୍ଥୂଣସ୍ଯ ଯକ୍ଷସ୍ଯ ଵିଵେଶ ଵେଶ୍ମ ସ୍ଵଲଂକୃତଂ ମାଲ୍ଯଗୁଣୈର୍ଵିଚିତ୍ରୈଃ
ଧନର ରକ୍ଷକ କୁବେର ଘର ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ସ୍ଥୂଣ ଯକ୍ଷଙ୍କ ମନୋହର ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାଳାରେ ସୁଶୋଭିତ ଘରକୁ ଦେଖିଲେ।
ଲାଚୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ତଥା ଵିତାନୈ- ରଭ୍ଯର୍ଚିତଂ ଧୃନଧୃପିତଂ ଚ। ଧ୍ଵଜୈଃ ପତାକାଭିରଲଂକୃତଂ ଚ ଭକ୍ଷ୍ଯାନ୍ନପେଯାମିପଦତ୍ତମୋଦମ୍
ଲାଇ, ସୁଗନ୍ଧ, ଚାଉଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକାରେ ସଜିତ, ମଧୁର ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ଘର ଦେଖି ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା।
ତତ୍ସ୍ଥାନଂ ତସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵତଃ ସମଲଂକୃତମ୍। ମଣିରତ୍ନସୁଵର୍ଣାନାଂ ମାଲାଭିଃ ପରିପୂରିତମ୍
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମାଳା, ମଣି, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଓ ସୁନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ଦେଖି କୁବେର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ନାନାକୁସୂମଗନ୍ଧାଢ୍ଯଂ ସିକ୍ତସଂମୃଷ୍ଟଶୋଭିତମ୍ । ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଯକ୍ଷପତିସ୍ତାନ୍ଯକ୍ଷାନନୁଗାଂସ୍ତଦା
ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଝାଡ଼ା ଓ ପୋଲିଶ୍ ହୋଇ ଅତି ଶୋଭାମୟ, ତେବେ ଯକ୍ଷପତି ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେଠାରେ କହିଲେ।
ସ୍ଵଲଂକୃତମିଦଂ ଵେଶ୍ମ ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାମିତଵିକ୍ରମାଃ । ନୋପସର୍ପତି ମାଂ ଚୈଵ କସ୍ମାଦଦ୍ଯ ସ ମନ୍ଦଧୀଃ
'ଏହି ସ୍ଥୂଣଙ୍କ ଘର ବଡ଼ ଶୋଭାମୟ, ହେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ। ଏହି ମୂଢ଼ ଆଜି କାହିଁକି ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ?'
ଯସ୍ମାଜ୍ଜାନନ୍ସ ମନ୍ଦାତ୍ମା ମାମସୌ ନୋପସର୍ପତି । ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମୈ ମହାଦଣ୍ଡୋ ଧାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଦିତି ମେ ମତିଃ
'ସେ ମୋତେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଶାସ୍ତି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ—ଏହି ମୋ ମତ।'
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ସୁତା ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞୋ ଜାତା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ। ତସ୍ଯା ନିମିତ୍ତେ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଦାତ୍ପୁରୁଷଲକ୍ଷଣମ୍
ହେ ରାଜା, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେତେବେଳେ ନା ପୁରୁଷ ଚିହ୍ନ ମିଳିଥିଲା।
ଅଗ୍ରହୀଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭୂତା ତିଷ୍ଠତେ ଗୃହେ। ନୋପସର୍ପତି ତେନାସୌ ସଵ୍ରୀଡଃ ସ୍ତ୍ରୀସରୂପଵାନ୍
ସେ ଜନାଣୀର ଚିହ୍ନ ନେଇ ଜନାଣୀ ହୋଇ ଘରେ ରହୁଛନ୍ତି; ଲଜ୍ଜାରେ, ଜନାଣୀ ରୂପ ଥିବାରୁ, ସେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁନାହିଁ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଦ୍ରାଜନ୍ସ୍ଥୂଣୋ ନ ତ୍ଵାଽଦ୍ଯ ସର୍ପତି। ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁରୁ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିମାନମିହ ତିଷ୍ଠତାମ୍
ଏହି କାରଣରୁ, ରାଜା, ଏହି ଦିନ ସ୍ଥୂଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିବେ ନାହିଁ; ଶୁଣିଥିଲେ, ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ଏଠାରେ ବିମାନ ରହିଯାଉ।
ଆନୀଯତାଂ ସ୍ଥୂଣ ଇତି ତତୋ ଯକ୍ଷାଧିପୋଽବ୍ରଵୀତ୍ । କର୍ତାସ୍ମି ନିଗ୍ରହଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଅଧିପତି କହିଲେ, 'ସ୍ଥୂଣଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆଣ'; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବି—ଏହି କଥା ସେ ପୁନିପୁନି କହିଲେ।
ସୋଽଭ୍ଯଗଚ୍ଛତ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରମାହୂତଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ସ୍ତ୍ରୀମରୂପୋ ମହାରାଜ ତସ୍ଥୌ ଵ୍ରୀଡାସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି ଡାକାଯିବା ପରେ, ସ୍ଥୂଣ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ ପୃଥିବୀର ରାଜା, ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ଭରିଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ରୂପେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ତଂ ଶଶାପାଥ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଧନଦଃ କୁରୂନନ୍ଦନ । ଏଵମେଵ ଭଵତ୍ଵଦ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ପାପସ୍ଯ ଗୁହ୍ଯକାଃ
ତାପରେ ଧନଦ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି, କୁରୁବଂଶୀ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ: 'ଏହି ଦିନ ତୁମେ ଏଭଳି ହେବ; ତୁମ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ତୁମକୁ ଜଣା କରିଦେବେ।'
ତତୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଯକ୍ଷପତିର୍ମହାତ୍ମା ଯସ୍ମାଦଦାସ୍ତ୍ଵଵମନ୍ଯେହ ଯକ୍ଷାନ୍। ଶିଖଣ୍ଡିନୋ ଲକ୍ଷଣଂ ପାପବୁଦ୍ଧେ ସ୍ତ୍ରୀଲକ୍ଷଣଂ ଚାଗ୍ରହୀଃ ପାପକର୍ମନ୍
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶିଖଣ୍ଡିନଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଦେଇଛ, ଏବଂ ତୁମେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ, ନାରୀର ଚିହ୍ନ ନେଇଛ, ଏହା ଏକ ଅପରାଧ ହେଲା।'
ଅପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସୁଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ ଯସ୍ମାଦେତତ୍ତ୍ଵଯା କୃତମ୍। ତସ୍ମାଦଦ୍ଯ ପ୍ରଭୃତ୍ଯେଵ ସ୍ତ୍ରୀ ତ୍ଵଂ ସା ପୁରୁଷସ୍ତଥା
'ଏପରି ଅନୁମତି ନଥିବା କାମ କରିଛ, ତେଣୁ ଏଇ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ତୁମେ ନାରୀ ହେବ, ଏବଂ ସେ ପୁରୁଷ ହେବ।'
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସୁର୍ଯକ୍ଷା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ କିଲ। ସ୍ଥୂଣସ୍ଯାର୍ଥେ କୁରୁଷ୍ଵାନ୍ତଂ ଶାପସ୍ଯେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନେ ବାରମ୍ବାର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି କହିଲେ, 'ଦୟାକରି ଥୁଣଙ୍କ ଶାପର ସମାପ୍ତି କରନ୍ତୁ।'
ତତୋ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାନୁଗାମିନଃ । ସର୍ଵାନ୍ଯକ୍ଷଗଣାଂସ୍ତାତ ଶାପସ୍ଯାନ୍ତଚିକୀର୍ଷଯା
ତାପରେ ମହାତ୍ମା ଯକ୍ଷପତି ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷମାନେଙ୍କୁ ଶାପ ଶେଷ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ କହିଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡିନି ହତେ ଯକ୍ଷାଃ ସ୍ଵଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯତେ । ସ୍ଥୂଣୋ ଯକ୍ଷୋ ନିରୁଦ୍ଵେଗୋ ଭଵତ୍ଵିତି ମହାମନାଃ
ଶିଖଣ୍ଡିନି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବା ପରେ, ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ପୁନର୍ବାପ୍ତି କରିବେ; ସ୍ଥୂଣ ନାମକ ଯକ୍ଷ ଚିନ୍ତା ଚେତା ହେଉନାହିଁ—ଏହିପରି ମହାମନା ଭଗବାନ କହିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଯକ୍ଷରାଜଃ ସୁପୂଜିତଃ । ପ୍ରଯଯୌ ସହିତଃ ସର୍ଵୈର୍ନିମେଷାନ୍ତରଚାରିଭିଃ
ଏପରି କହି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ପୂଜିତ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ ତୁରନ୍ତ ଚଳିଥିବା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ସହିତ ଚାଲିଯାଇଲେ।
ସ୍ଥୂଣସ୍ତୁ ଶାପଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ନ୍ଯଵସତ୍ତଦା। ସମଯେ ଚାଗମୂତ୍ତୂର୍ଣଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତଂ କ୍ଷପାଚରମ୍
ସ୍ଥୂଣ ଶାପ ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଗଲେ; ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ଯକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ନିତି। ତମବ୍ରଵୀତ୍ତତଃ ସ୍ଥୂଣଃ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମୀତି ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ଯାଇ, କହିଲେ—‘ମୁଁ ଆସିଛି, ଭଗବନ।’ ତାପରେ ସ୍ଥୂଣ ବାରମ୍ବାର ଖୁସି ହୋଇ, ‘ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ’ ବୋଲି କହିଲେ।