ମନ୍ତ୍ରିଭିର୍ମନ୍ତ୍ରିତଂ ସାର୍ଧଂ ତ୍ଵଯା ପୃଥୁଲଲୋଚନ। ପୁରସ୍ଯାସ୍ଯାଵିନାଶାଯ ଯଚ୍ଚ ରାଜଂସ୍ତଥା କୁରୁ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ଏହି ନଗରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯାହା ଦରକାର, ହେ ରାଜା, ତାହା କର।
ଦୈଵଂ ହି ମାନୁଷୋପେତଂ ଭୃଶଂ ସିଦ୍ଧ୍ଯତି ପାର୍ଥିଵ । ପରମ୍ପରଵିରୋଧାଦ୍ଧି ସିଦ୍ଧିରସ୍ତି ନ ଚୈତଯୋଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଦୟା ସହ ମାନବ ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁ ଅତି ଭଲ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ କେବଳ ବିରୋଧ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତିରେ କୌଣସି ସଫଳତା ନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵିଧାଯ ନଗରେ ଵିଧାନଂ ସଚିଵୈଃ ସହ। ଅର୍ଚଯସ୍ଵ ଯଥାକାମଂ ଦୈଵତାନି ଵିଶାଂପତେ
ତେଣୁ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ନଗରରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର, ଏବଂ ଚାହିଁଥିବା ପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ହେ ଜନମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ।
ଏଵଂ ସଂଭାଷମାଣୌ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୋକପରାଯଣୌ। ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ତଦା କନ୍ଯା ଵ୍ରୀଡିତେଵ ତପସ୍ଵିନୀ
ଏହିପରି ଦୁଇଜଣେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବା ଦେଖି, ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଝିଅ ଲଜ୍ଜାରେ ମୌନ ରହିଲେ, ଯେପରି ତାପସୀ ଧ୍ୟାନରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତଃ ସା ଚିନ୍ତଯାମାସ ମନ୍କୃତେ ଦୁଃଖିତାଵୁଭୌ । ଇମାଵିତି ତତଶ୍ଚକ୍ରେ ମତିଂ ପ୍ରାଣଵିନାଶନେ
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲା ଯେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ମାତା-ପିତା ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହା ଭାବି ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଦେବାକୁ ଠାନିଲେ।
ଏଵଂ ସା ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ଭୃଶଂ ଶୋକପରାଯଣା। ନିର୍ଜଗାମ ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗହନଂ ନିର୍ଜନଂ ଵନମ୍
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରି, ଦୁଃଖରେ ଭାସୁଥିବା ସେ ଘର ଛାଡ଼ି ଘନ ଏବଂ ଜଣେ ନଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଯକ୍ଷେଣର୍ଦ୍ଧିମତା ରାଜନ୍ସ୍ଥୂଣାକର୍ଣେନ ପାଲିତମ୍ । ତଦ୍ଭଯାଦେଵ ଚ ଜନୋ ଵିସର୍ଜଯତି ତଦ୍ଵନମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଇ ଜଙ୍ଗଲଟିକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷ ଥୁଣାକର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଲୋକେ ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଭୟ କରୁଥିଲେ।
ତତ୍ର ଚ ସ୍ଥୂଣଭଵନଂ ସୁଧାମୃତ୍ତିକଲେପନମ୍ । ଲାଜୋଲ୍ଲାପିକଧୂମାଢ୍ଯମୁଚ୍ଚପ୍ରାକାରତୋରଣମ୍
ସେଠାରେ ଥିଲା ଥୁଣାଙ୍କର ଘର, ଚୁନା ଓ ମାଟିରେ ଲେପା, ଭଜା ଧାନର ଧୂଆଁରେ ଭରିଥିବା, ଉଚ୍ଚ ପାଗା ଓ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁଶୋଭିତ।
ତନ୍ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସା ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯାତ୍ମଜା ନୃପ । ଅନଶ୍ନାନା ବହୁତିଥଂ ଶରୀରମୁଦଶୋପଯତ୍
ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଅନେକ ଦିନ ଖାଇନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଦେହକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ରହିଲେ।
ଦର୍ଶଯାମାସ ତାଂ ଯକ୍ଷଃ ସ୍ଥୂଣୋ ମାର୍ଦଵସଂଯୁତଃ । କିମର୍ଥୋଽଯଂ ତଵାରମ୍ଭଃ କରିଷ୍ଯେ ବ୍ରୂହି ମାଚିରମ୍
ସେଠାରେ ମୃଦୁ ସ୍ଭାଭାବର ଯକ୍ଷ ଥୁଣା ତାଙ୍କୁ ଦେଖାଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ତୁମ ଇଚ୍ଛା କ'ଣ, ଶୀଘ୍ର କହ, ମୁଁ ସେଠିକି କରିଦେବି।'
ଅଶକ୍ଯଯିତି ସା ଯକ୍ଷଂ ପୁନଃ ପୁନରୁଵାଚ ହ। କରିଷ୍ଯାମୀତି ଵୈ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ଗୁହ୍ଯକଃ
ସେ ପୁନିପୁନି ଯକ୍ଷଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ, 'ଏହା ଅସମ୍ଭବ', କିନ୍ତୁ ଗୁପ୍ତ ଦେବତା ତୁରନ୍ତ କହିଲେ, 'ମୁଁ କରିପାରିବି।'
ଧନେଶ୍ଵରସ୍ଯାନୁଚରୋ ଵରଦୋଽସ୍ମି ନୃପାତ୍ମଜେ। ଅଦେଯମପି ଦାସ୍ଯାଦି ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍
ମୁଁ ଧନର ଦେବତାଙ୍କର ସେବକ, ଓ ଦାତା, ରାଜକୁମାରୀ, ଯାହା ଦେବା କଷ୍ଟକର, ତାହା ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରିବି—ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ସେ କହ।
ତତଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ତତ୍ସର୍ଵମଖିଲେନ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍। ତସ୍ମୈ ଯକ୍ଷପ୍ରଧାନାଯ ସ୍ଥୂଣାକର୍ଣାଯ ଭାରତ
ତାପରେ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସମସ୍ତ କଥା ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଥୁଣାକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲେ।
ଆପନ୍ନୋ ମେ ପିତା ଯକ୍ଷ ନ ଚିରାନ୍ନାଶମେଷ୍ଯତି। ଅଭିଯାସ୍ଯତି ସକ୍ରୋଧୋ ଦଶାର୍ଣାଧିପତିର୍ହି ତମ୍
ମୋର ପିତା ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି, ଯକ୍ଷ, ଏଭଳି ଚାଲିଲେ ଅଧିକ ସମୟ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜା କ୍ରୋଧରେ ଆସିବେ।
ମନ୍ନିମିତ୍ତଂ ମହୋତ୍ସାହଃ ସହେମକଵଚୋ ନୃପଃ । ତସ୍ମାଦ୍ରକ୍ଷସ୍ଵ ମାଂ ଯକ୍ଷ ମାତରଂ ପିତରଂ ଚ ମେ
ମୋ ପାଇଁ ସେ ରାଜା, ସୁନାର କବଚ ପିନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସୁଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଯକ୍ଷ, ମୋତେ, ମୋ ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାତୋ ହି ଭଵତା ଦୁଃଖପ୍ରତିଶମୋ ମମ । ଭଵେଯଂ ପୁରୁଷୋ ଯକ୍ଷ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦନିନ୍ଦିତଃ
ତୁମେ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛ; ତୁମ ଦୟାରେ, ଯକ୍ଷ, ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପୁରୁଷ ହେଉ।
ଯାଵଦେଵ ସ ରାଜା ଵୈ ନୋପଯାତି ପୁରଂ ମମ । ତାଵଦେଵ ମହାଯକ୍ଷ ପ୍ରସାଦଂ କୁରୁ ଗୁହ୍ଯକ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ରାଜା ମୋ ନଗରକୁ ଆସୁନାହାନ୍ତି, ମହାଯକ୍ଷ, ତେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ତୁମ ଦୟା ଦିଅ।
ଶିଖଣ୍ଡିଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽଥ ସ ଯକ୍ଷୋ ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରୋଵାଚ ମନସା ଚିନ୍ତ୍ଯ ଦୈଵେନୋପନିପୀଡିତଃ
ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଯକ୍ଷ ଭାଗ୍ୟର ଚିନ୍ତାରେ ମନେ ଭାବିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଭଵିତଵ୍ଯଂ ତଥା ତଦ୍ଧି ମମ ଦୁଃଖାଯ କୌରଵ। ଭଦ୍ରେ କାମଂ କରିଷ୍ଯାମି ସମଯଂ ତୁ ନିବୋଧ ମେ
ଏହିପରି ହେବା ନିଶ୍ଚିତ, କୌରବ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ; ଭଦ୍ରେ, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି, କିନ୍ତୁ ମୋ ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ଶୁଣ।
ସ୍ଵଂ ତେ ପୁଂସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଦାସ୍ଯାମି ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ଧାରଯିତାଽସ୍ମି ତେ' କିଂଚିତ୍କାଲଂ ତୁ ତେ ଦାସ୍ଯେ ପୁଲ୍ଲିଙ୍ଗଂ ସ୍ଵମିଦଂ ତଵ। ଆଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା କାଲେ ସତ୍ଯଂ ଚୈଵ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ମୁଁ ମୋର ପୁରୁଷତ୍ୱ ତୁମକୁ ଦେଇବି, ତୁମ ନାରୀତ୍ୱ ମୁଁ ଧାରଣ କରିବି; କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋର ପୁରୁଷ ରୂପ ରଖିବ; ସମୟ ଆସିଲେ ତୁମେ ଏହା ଫେରାଇଦେବା—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ କହ।
ପ୍ରଭୁଃ ସଂକଲ୍ପସିଦ୍ଧୋଽସ୍ମି କାମଚାରୀ ଵିହଂଗମଃ । ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ପୁରଂ ଚୈଵ ତ୍ରାହି ବନ୍ଧୂଂଶ୍ଚ କେଵଲମ୍
ମୁଁ ଇଚ୍ଛାକ୍ଷମ, ଯାହା ଭାବିବି, ସେ କରିପାରିବି, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରିବି, ସେଠି ଯାଇପାରିବି; ମୋ ଦୟାରେ, ତୁମେ ତୁମ ନଗର ଓ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ।
ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗଂ ଧାରଯିଷ୍ଯାମି ତଵେଦଂ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜେ। ସତ୍ଯଂ ମେ ପ୍ରତିଜାନୀହି କରିଷ୍ଯାମି ପ୍ରିଯଂ ତଵ
ମୁଁ ତୁମ ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି, ରାଜକୁମାରୀ, ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୋତେ କହ, ମୁଁ ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି।
ପ୍ରତିଦାସ୍ଯାମି ଭଗଵନ୍ପୁଲିଙ୍ଗଂ ତଵ ସୁଵ୍ରତ। କିଂଚିତ୍କାଲାନ୍ତରଂ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ଧାରଯସ୍ଵ ନିଶାଚର
ହେ ପୁଣ୍ୟବାନ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଷ ରୂପ ପୁନି ଦେଇଦେବି; କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ତୁମେ ଜଣେ ଜନାନୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିବାକୁ ପଡିବ, ହେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା।
ପ୍ରତିଯାତେ ଦଶାର୍ଣେ ତୁ ପାର୍ଥିଵେ ହେମଵର୍ମଣି । କନ୍ଯୈଵ ହି ଭଵିଷ୍ଯାମି ପୁରୁଷସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି
ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ହେମବର୍ମାନ୍ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ମୁଁ ପୁଣି ଜଣେ କନ୍ୟା ହେବି ଏବଂ ତୁମେ ପୁନି ପୁରୁଷ ହେବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସମଯଂ ତତ୍ର ଚକ୍ରାତେ ତାଵୁଭୌ ନୃପ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯାନଭିଦ୍ରୋହେ ତୌ ସଂକ୍ରାମଯତାଂ ତତଃ
ଏଭଳି କହି, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି କଲେ, ଯେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଠକିବେ ନାହିଁ; ତାପରେ ସେମାନେ ଆପଣାପଣି ରୂପ ବଦଳାଇଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗଂ ଧାରଯାମାସ ସ୍ଥୂଣୋ ଯକ୍ଷୋଽଥ ଭାରତ । ଯକ୍ଷରୂପଂ ଚ ତଦ୍ଦୀପ୍ତଂ ଶିଖଣ୍ଡୀ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ତାପରେ ଯକ୍ଷ ଷ୍ଠୂଣ ଜଣାନୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଓ ଶିଖଣ୍ଡୀ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଯକ୍ଷ ରୂପ ନେଲେ।
ତତଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯଃ ପୁଂସ୍ତ୍ଵମାସାଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ । ଵିଵେଶ ନଗରଂ ହୃଷ୍ଟଃ ପିତରଂ ଚ ସମାସଦତ୍
ତାପରେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜପୁତ୍ର ଶିଖଣ୍ଡୀ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପାଇଁ ଖୁସିରେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ତୁ ତତ୍ସର୍ଵମାଚଖ୍ଯୌ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ତତ୍। `ମାତୁଶ୍ଚ ରହିତେ ରାଜନ୍ପ୍ରସାଦଂ ଯକ୍ଷଜଂ ତଦା।' ଦ୍ରୁପଦସ୍ତସ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ହର୍ଷମାହାରଯତ୍ପରମ୍
ଶିଖଣ୍ଡୀ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ କହିଲେ ଏବଂ ଗୁପ୍ତରେ ମାଆକୁ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଦୟା ବିଷୟରେ ଅବଗତ କଲେ; ଏହା ଶୁଣି ଡ୍ରୁପଦ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ସଭାର୍ଯସ୍ତଚ୍ଚ ସସ୍ମାର ମହେଶ୍ଵରଵଚସ୍ତଦା । ତତଃ ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ଦଶାର୍ଣାଧିପତେର୍ନୃପଃ
ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ମନେ ପକାଇଲେ ଏବଂ ପରେ ଡ୍ରୁପଦ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ ସନ୍ଦେଶ ପଠାଇଲେ।
ପୁରୁଷୋଽଯଂ ମମ ସୁତଃ ଶ୍ରଦ୍ଧତ୍ତାଂ ମେ ଭଵାନିତି । ଅଥ ଦାଶାର୍ଣକୋ ରାଜା ସହସାଭ୍ଯାଗମତ୍ତଦା
"ମୋ ପୁଅ ପୁରୁଷ, ଆପଣ ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତୁ"—ଏହିପରି ଡ୍ରୁପଦ କହିଲେ। ତାପରେ ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ସତ୍ୱରେ ଆସିଲେ।