ଚକାର ଯତ୍ନଂ ଦ୍ରୁପଦଃ ସୁତାଯାଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ। ତତୋ ଲେଖ୍ଯାଦିଷୁ ତଥା ଶିଲ୍ପେଷୁ ଚ ପରଂତପ
ଦ୍ରୁପଦ ତାଙ୍କ ଝିଅ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କାମରେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ଲେଖାପଢ଼ା ଓ କଳାକୌଶଳରେ ମଧ୍ୟ।
ଇଷ୍ଵସ୍ତ୍ରେ ଚୈଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ରୋଣଶିଷ୍ଯୋ ବଭୂଵ ହ। ତସ୍ଯ ମାତା ମହାରାଜ ରାଜାନଂ ଵରଵର୍ଣିନୀ
ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମାଆ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପବତୀ, ତାଙ୍କ ଝିଅର ବିବାହ ପାଇଁ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଚୋଦଯାମାସ ଭାର୍ଯାର୍ଥଂ କନ୍ଯାଯାଃ ପୁତ୍ରଵତ୍ତଦା । ତତସ୍ତାଂ ପାର୍ଷତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତଯୌଵନାମ୍ । ସ୍ତ୍ରିଯଂ ମତ୍ଵା ତତଶ୍ଚିନ୍ତାଂ ପ୍ରପେଦେ ସହ ଭାର୍ଯଯା
ସେ ବିବାହ ପାଇଁ ଝିଅକୁ ପୁଅ ପରି ଚିନ୍ତା କରି ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କଲେ। ପରେ ପାର୍ଷତ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଯୁବତୀ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଝିଅ ବୋଲି ଭାବି, ରାଣୀ ସହିତ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ।
କନ୍ଯା ମମେଯଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଯୌଵନଂ ଶୋକଵର୍ଧିନୀ । ମଯା ପ୍ରଚ୍ଛାଦିତା ଚେଯଂ ଵଚନାଚ୍ଛୂଲପାଣିନଃ
ମୋ ଏହି ଝିଅ ବୟସ୍କ ହୋଇଗଲେ, ଏହା ମୋର ଦୁଃଖ ବଢ଼ାଏ। ଶୂଳପାଣିଙ୍କ କଥାରେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଲୁଚାଇ ରଖିଛି।
ନ ତନ୍ମିଥ୍ଯା ମହାରାଜ ଭଵିଷ୍ଯତି କଥଂଚନ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯକର୍ତା କସ୍ମାଦ୍ଧି ଵୃଥା ଵକ୍ତୁମିହାର୍ହତି
ହେ ରାଜା, ଏହି କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ। ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କାହିଁକି ବ୍ୟର୍ଥ କଥା କହିବେ?
ଯଦି ତେ ରୋଚତେ ରାଜନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ଵଚଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦାନୀଂ ପ୍ରପଦ୍ଯେଥାଃ ସ୍ଵାଂ ମତିଂ ପୃଷତାତ୍ମଜ
ଯଦି ତୁମେ ଚାହଁ, ମୁଁ କହିବି; ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଶୁଣିଲେ ପରେ ତୁମେ ନିଜ ମନରେ ଯାହା ଭଲ ଲାଗେ, କର।
କ୍ରିଯତାମସ୍ଯ ଯତ୍ନେନ ଵିଧିଵଦ୍ଦାରସଂଗ୍ରହଃ । ଭଵିତା ତଦ୍ଵଚଃ ସତ୍ଯମିତି ମେ ନିଶ୍ଚିତା ମତିଃ
ଏହା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ, ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା କରି ବିବାହ କରାଯାଉ। ମୋ ମନରେ ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବତାଙ୍କ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ ହେବ।
ତତସ୍ତୌ ନିଶ୍ଚଯଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍କାର୍ଯେଽଥ ଦଂପତୀ । ଵରଯାଞ୍ଚକ୍ରତୁଃ କନ୍ଯାଂ ଦଶାର୍ଣାଧିପତେଃ ସୁତାମ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏହି କାମରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବରା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ।
ତତୋ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦୋ ରାଜସିଂହଃ ସର୍ଵାନ୍ରାଜ୍ଞଃ କୁଲତଃ ସନ୍ନିଶାମ୍ଯ। ଦାଶାର୍ଣକସ୍ଯ ନୃପତେସ୍ତନୂଜାଂ ଶିଖଣ୍ଡିନେ ଵରଯାମାସ ଦାରାନ୍
ତାପରେ ସିଂହ ସମାନ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ, ସମସ୍ତ ରାଜବଂଶକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବି, ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ପାଇଁ ବରା ଭାବେ ଚୟନ କଲେ।
ହିରଣ୍ଯଵର୍ମେତି ନୃପୋ ଯୋଽସୌ ଦାଶାର୍ଣକଃ ସ୍ମୃତଃ। ସ ଚ ପ୍ରାଦାନ୍ମହୀପାଲଃ କନ୍ଯାଂ ତସ୍ମୈ ଶିଖଣ୍ଡିନେ
ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜା, ଯିଏ 'ହିରଣ୍ୟବର୍ମା' ବୋଲି ପରିଚିତ, ସେ ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଲେ।
ସ ଚ ରାଜା ଦଶାର୍ଣେଷୁ ମହାନାସୀତ୍ସୁଦୁର୍ଜଯଃ। ହିରଣ୍ଯଵର୍ମା ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ମହାସେନୋ ମହାମନାଃ
ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ତାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ହିରଣ୍ୟବର୍ମା, ସେ ଅପରାଜେୟ, ବଡ଼ ସେନା ଓ ଦୃଢ଼ ମନର ମାଲିକ।
କୃତେ ଵିଵାହେ ତୁ ତଦା ସା କନ୍ଯା ରାଜସତ୍ତମ। ଯୌଵନଂ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତା ସା ଚ କନ୍ଯା ଶିଖଣ୍ଡିନୀ
ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ହେ ରାଜା, ସେ ଯୁବତୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ—ସେଇ କନ୍ୟା ହେଉଛି ଶିଖଣ୍ଡିନୀ।
କୃତଦାରଃ ଶିଖଣ୍ଡୀ ଚ କାମ୍ପିଲ୍ଯଂ ପୁନରାଗମତ୍। ନ ଚ ସା ଵେଦ ତାଂ କନ୍ଯାଂ କଂଚିତ୍କାଲଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ କିଲ। ଯଦା ତ୍ଵେନାମଜାନାତ୍ସା ସ୍ତ୍ରିଯମେଵ ନୃପାତ୍ମଜା
ଶିଖଣ୍ଡୀ ବିବାହ କରି ଆଉଥରେ କାମ୍ପିଲ୍ୟ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। କିଛି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଝିଅ ସେଠାରେ ଥିବା ଜଣେ ଜଣାଣିକୁ ନିଜେ ଝିଅ ବୋଲି ଜାଣିନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଏହା ବୁଝିଲେ, ରାଜକୁମାରୀ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ସେ ଜଣେ ଝିଅ।
ଧାତ୍ରୀଣାଂ ଚ ସଖୀନାଂ ଚ ଵ୍ରୀଡଯାନା ନ୍ଯଵେଦଯତ୍ । କନ୍ଯାଂ ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ତାଂ ଵୈ ଶିଖଣ୍ଡିନୀମ୍
ଲଜ୍ଜାରେ, ସେ ଝିଅ ତାଙ୍କର ଧାତ୍ରୀମାନେ ଓ ସହେଳୀମାନଙ୍କୁ କହିଦେଲେ— ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଶିଖଣ୍ଡିନୀ ଏଠି ଏକ ଝିଅ ଅଟେ।
ତତସ୍ତା ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ଧାତ୍ର୍ଯୋ ଦାଶାର୍ଣିକାସ୍ତଦା। ଜଗ୍ମୁରାର୍ତି ପରାଂ ପ୍ରେଷ୍ଯାଃ ପ୍ରେଷଯାମାସୁରେଵ ଚ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମୟରେ ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟର ଧାତ୍ରୀମାନେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ଖବର ଦେବା ପାଇଁ ଦୂତମାନେଠାରେ ପଠାଇଲେ।
ତତୋ ଦଶାର୍ଣାଧିପତେଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାଃ ସର୍ଵା ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ଵିପ୍ରଲମ୍ଭଂ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସ ଚ ଚୁକ୍ରୋଧ ପାର୍ଥିଵଃ
ତାପରେ, ଦାଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ସେ ରାଜା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଶିଖଣ୍ଡ୍ଯପି ମହାରାଜ ପୁଂଵଦ୍ରାଜକୁଲେ ତଦା। ଵିଜହାର ମ୍ରୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ତ୍ରୀତ୍ଵଂ ନୈଵାତିରୋଚଯନ୍
ହେ ମହାରାଜ, ଶିଖଣ୍ଡୀ ସେଇ ସମୟରେ ରାଜପରିବାରରେ ପୁରୁଷମାନେ ଯେପରି ଚଳାଫେରା କରନ୍ତି, ସେହିଭଳି ହିଁ ଚାଲିଥିଲେ। ସେ ସଦା ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ ଆଚରଣ କରୁଥିଲେ, କେବେ ମଧ୍ୟ ନାରୀ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶ କରିନଥିଲେ।
ତତଃ କତିପଯାହସ୍ଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭରତର୍ଷଭ । ହିରଣ୍ଯଵର୍ମା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ରୋଷାଦର୍ତିଂ ଜଗାମ ହ
ତାପରେ କିଛି ଦିନ ପରେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାଜା ହିରଣ୍ୟବର୍ମା ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବହୁତ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ହେଲେ।
ତତୋ ଦାଶାର୍ଣକୋ ରାଜା ତୀଵ୍ରକୋପସମନ୍ଵିତଃ । ଦୂତଂ ପ୍ରସ୍ଥାପଯାମାସ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍
ତାପରେ ଦାଶାର୍ଣ୍ଣର ରାଜା ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ଗୃହକୁ ଏକ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ।
ତତୋ ଦ୍ରୁପଦମାସାଦ୍ଯ ଦୂତଃ କାଞ୍ଚନଵର୍ମଣଃ। ଏକ ଏକାନ୍ତସୁତ୍ସାର୍ଯ ରହୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ କାଞ୍ଚନବର୍ମାଙ୍କ ଦୂତ ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାହାରକୁ କରି, ଏକାନ୍ତରେ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲେ।
ଦାଶାର୍ଣରାଜୋ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵାମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଅଭିଷ୍ଗାତ୍ପ୍ରକୁପିତୋ ଵିପ୍ରଲବ୍ଧସ୍ତ୍ଵଯାଽନଘ
ଦାଶାର୍ଣ୍ଣରାଜା ତୁମ ପାଖରେ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି, ରାଜନ୍। ତୁମେ ମୋତେ ଠକାଇଛ, ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ଖୁବ୍ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସିଛି।
ଅଵମନ୍ଯସେ ମାଂ ନୃପତେ ନୂନଂ ଦୁର୍ମନ୍ତ୍ରିତଂ ତଵ। ଯନ୍ମେ କନ୍ଯାଂ ସ୍ଵକନ୍ଯାର୍ଥେ ମୋହାଦ୍ଯାଚିତଵାନସି
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ଅବହେଳା କରୁଛ। ତୁମର ଉପାୟ ଭୁଲ୍ ହୋଇଛି, କାରଣ ମୂଢତାରେ ତୁମେ ମୋ ଝିଅକୁ ତୁମ ଝିଅ ପାଇଁ ଚାହିଁଥିଲ।
ତସ୍ଯାଦ୍ଯ ଵିପ୍ରଲମ୍ଭସ୍ଯ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଦୁର୍ମତେ । ଏଷ ତ୍ଵଂ ସଜନାମାତ୍ଯମୁଦ୍ଧରାମି ସ୍ଥିରୋ ଭଵ
ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଠକାଇର ଫଳ ଭୋଗ କର। ମନୁଷ୍ୟ ମନ୍ଦବୁଧି, ମୁଁ ତୁମେ, ତୁମ ଲୋକମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ତୁମକୁ ଉଖାଡ଼ି ଦେବି। ଦୃଢ଼ ରୁହ।
ଅଵମତ୍ଯ ଚ ଵୀର୍ଯଂ ମେ କୁଲଂ ଚାରିତ୍ରମେଵ ଚ । ଵିପ୍ରଲମ୍ଭସ୍ତ୍ଵଯାପୂର୍ଵୋ ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ପ୍ରଵର୍ତିତଃ
ତୁମେ ମୋର ପ୍ରଭାବ, ବଂଶ ଓ ଚରିତ୍ରକୁ ଅବମାନ କରିଛ। ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଠକାଇ କେବେ ହୋଇନଥିଲା, ଯାହା ତୁମେ କରିଛ।
କୁରୁ ସର୍ଵାଣି କାର୍ଯାଣି ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ କଭୋଗାନନୁତ୍ତମାନ୍। ଅଭିଯାସ୍ଯାମି ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵାଂ ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ସବାନ୍ଧଵମ୍
ତୁମେ ସମସ୍ତ କାମ କର, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଆସି, ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ତୁମକୁ ସମାପ୍ତ କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ଯ ଦୂତେନ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ତଦା ନୃପ। ଚୋରସ୍ଯେଵ ଗୃହୀତସ୍ଯ ନ ପ୍ରାଵର୍ତତ ଭାରତୀ
ଦୂତ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଡ୍ରୁପଦ ରାଜା ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ, ଯେମିତି ଧରାପଡ଼ିଥିବା ଚୋର ନିରବ ହୋଇଯାଏ।
ସ ଯତ୍ନମକରୋତ୍ତୀଵ୍ରଂ ସଂବନ୍ଧିନ୍ଯୁନୁମାନନେ । ଦୂତୈର୍ମଧୁରସଂଭାଷୈର୍ନ ତଦସ୍ତୀତି ସଂଦିଶନ୍
ସେ ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧୀଙ୍କୁ ମନାଇବା ପାଇଁ ଦୂତମାନେ ଦ୍ୱାରା ମିଠା କଥା କହି, ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସ ରାଜା ଭୂଯ ଏଵାଥ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵମଥାଗମତ୍ । କନ୍ଯେତି ପାଞ୍ଚାଲସୁତାଂ ତ୍ଵରମାଣୋ ଵିନିର୍ଯଯୌ
ପରେ, ସେ ରାଜା ପୁଣି ସତ୍ୟ ଜାଣି, ତ୍ୱରାତ୍ୱରିତ ଚାଲିଗଲେ, କାରଣ ସେ ଭାବିଲେ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜକୁମାରୀ ଏଉଁ ଅବିବାହିତ।
ତତଃ ସଂପ୍ରେଷକଯାମାସ ମିତ୍ରାଂଣାମମିତୌଜସାମ୍ । ଦୁହିତୁର୍ଵିପ୍ରଲମ୍ଭଂ ତଂ ଧାତ୍ରୀଣାଂ ଵଚନାତ୍ତଦା
ତାପରେ, ଧାତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁଠି କହିଥିଲେ, ସେଠିଁ ସେ ଅସୀମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ବିୟୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସନ୍ଦେଶବାହକ ପଠାଇଲେ।
ତତଃ ସମୁଦଯଂ କୃତ୍ଵା ବଲାନାଂ ରାଜସତ୍ତମଃ । ଅଭିଯାନେ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଦ୍ରୁପଦଂ ପ୍ରତି ଭାରତ
ତାପରେ, ସେ ରାଜା ସେନାମାନେ ମିଶାଇ, ଡ୍ରୁପଦଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ମନସ୍କ ହେଲେ।