ନ ତ୍ଵାଂ ରାମୋ ରଣେ ଜେତା ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ କଥଂଚନ । ତ୍ଵମେଵ ସମରେ ରାମଂ ଵିଜେତା ଭରତର୍ଷଭ
ଯାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୋତେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଏକାକି ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ।
ଇଦମସ୍ତ୍ରଂ ସୁଦଯିତଂ ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାସ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ । ଵିଦିତଂ ହି ତଵାପ୍ଯେତତ୍ପୂର୍ଵସ୍ମିନ୍ଦେହଧାରଣେ
ଏହି ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ତୁମେ ଚିହ୍ନିପାରିବ; ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ତୁମେ ଜାଣିଥିଲ।
ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵକୃତଂ ପ୍ରସ୍ଵାପଂ ନାମ ଭାରତ । ନ ହୀଦଂ ଵେଦ ରାମୋଽପି ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଵା ପୁମାନ୍କ୍ଵଚିତ୍
ଏହା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି 'ନିଦ୍ରା' ନାମକ ଅସ୍ତ୍ର; ଏହାକୁ ରାମ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ କେହି ମଣିଷ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ତତ୍ସ୍ମରସ୍ଵ ମହାବାହୋ ଭୃଶଂ ସଂଯୋଜଯସ୍ଵ ଚ। ଉପସ୍ଥାସ୍ଯତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵଯମେଵ ତଵାନଘ
ଏହାକୁ ମନେ ପକା, ହେ ମହାବାହୁ, ଏବଂ ସାବଧାନରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କର; ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ନିଜେ ଆସି ତୁମ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବ।
ଯେନ ସର୍ଵାନ୍ମହାଵୀର୍ଯାନ୍ପ୍ରଶାସିଷ୍ଯସି କୌରଵ । ନ ଚ ରାମଃ କ୍ଷଯଂ ଗନ୍ତା ତେନାସ୍ତ୍ରେଣ ନରାଧିପ
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ହେ କୌରବ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରିବ; କିନ୍ତୁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାମଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଏନସା ନ ତୁ ସଂଯୋଗଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଜାତୁ ମାନଦ । ସ୍ଵପ୍ସ୍ଯତେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋଽସୌ ତ୍ଵଦ୍ବାଣବଲପୀଡିତଃ
ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଲେ ତୁମେ କୌଣସି ଦୋଷରେ ପଡିବେ ନାହିଁ, ହେ ମାନ୍ୟଦାତା; ତୁମ ବାଣର ଶକ୍ତିରେ ଯାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ଗଭୀର ନିଦ୍ରାକୁ ପଡିଯିବେ।
ତତୋ ଜିତ୍ଵା ତ୍ଵମେଵୈନଂ ପୁନରୁତ୍ଥାପଯିଷ୍ଯସି। ଅସ୍ତ୍ରେଣ ଦଯିତେନାଜୌ ଭୀଷ୍ମ ସଂବୋଧନେନ ଵୈ
ତାପରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜିତିବା ପରେ, ଏହି ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଡାକି ଆଉଥରେ ଜାଗାଇଦେବ।
ଏଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ କୌରଵ୍ଯ ପ୍ରଭାତେ ରଥମାସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରସୁପ୍ତଂ ଵା ମୃତଂ ଵେତି ତୁଲ୍ଯଂ ମନ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍
ଏଭଳି କର, ହେ କୌରବ, ପ୍ରଭାତରେ ରଥ ଚଢ଼ିବାବେଳେ; ସେ ନିଦ୍ରାରେ କିମ୍ବା ମୃତ, ଆମେ ଏହାକୁ ସମାନ ଭାବୁଛୁ।
ନ ଚ ରାମେଣ ମର୍ତଵ୍ଯଂ କଦାଚିଦପି ପାର୍ଥିଵ। ତତଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନମିଦଂ ପ୍ରସ୍ଵାପଂ ଯୁଜ୍ଯତାମିତି
ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା; ତେଣୁ ଏହି 'ନିଦ୍ରା' ଅସ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟବହାର କର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାନ୍ତର୍ହିତା ରାଜନ୍ସର୍ଵ ଏଵ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଅଷ୍ଟୌ ସଦୃଶରୂପାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ଭାସୁରମୂର୍ତଯଃ
ଏଭଳି କହି, ହେ ରାଜା, ସେ ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ସେ ଆଠଜଣ ସମାନ ଆକୃତି ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ରାତ୍ରୌ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ଭାରତ । ତତଃ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଵୈ ସ୍ଵପ୍ନମଵାପଂ ହର୍ଷମୁତ୍ତମମ୍
ପରେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ଜାଗିଲି, ହେ ଭାରତ; ସ୍ୱପ୍ନଟିକୁ ଭାବି ମୋର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
ତତଃ ସମଭଵଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ମମ ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ । ତୁମୁଲଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ରୋମହର୍ଷଣମଦ୍ଭୁତମ୍
ତାପରେ ମୋ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ରୋମ ଖଡ଼ା କରିଦେଲା, ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ।
ତତୋ ବାଣମଯଂ ଵର୍ଷଂ ଵଵର୍ଷ ମଯି ଭାର୍ଗଵଃ। ନ୍ଯଵାରଯମହଂ ତଚ୍ଚ ଶରଜାଲେନ ଭାରତ
ତାପରେ ଭାର୍ଗବ ମୋ ପ୍ରତି ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶରର ଜାଲ ଦେଇ ସେଠାରେ ରୋକିଦେଲି।
ତତଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁନରେଵ ମହାତପାଃ । ହ୍ଯସ୍ତନେନ ଚ କୋପେନ ଶକ୍ତିଂ ଵୈ ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମଯି
ତାପରେ, ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ବାମହସ୍ତରେ ଏକ ଶକ୍ତି ଉଠାଇ ମୋ ପ୍ରତି ଛାଡ଼ିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଶନିସମସ୍ପର୍ଶାଂ ଯମଦଣ୍ଡସମପ୍ରଭାମ୍ । ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମଗ୍ନିଵତ୍ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଲେଲିହାନାଂ ସମନ୍ତତଃ
ସେ ଶକ୍ତିର ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ସମାନ, ଯମଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସମ ପ୍ରଭା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲପଲପାଉଥିଲା।
ତତୋ ଭରତଶାର୍ଦୂଲ ଧିଷ୍ଣ୍ଯମାକାଶଗଂ ଯଥା। ସା ମମାଭ୍ଯଵଧୀତ୍ତୂର୍ଣଂ ଜତ୍ରୁଦେଶେ କୁରୂଦ୍ଵହ
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶାର୍ଦୂଳ, ଆକାଶରୁ ଗିରିଥିବା ଧୂମକେତୁ ପରି, ସେ ଶକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ଆସି ମୋର କନ୍ଧ ନିକଟରେ ଆଘାତ କଲା, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଥାସ୍ରମସ୍ରଵଦ୍ଧୋରଂ ଗିରେର୍ଗୈରିକଧାତୁଵାତ୍ । ରାମେଣ ସୁମହାବାହୋ କ୍ଷତସ୍ଯ କ୍ଷତଜେକ୍ଷଣ
ତାପରେ, ପର୍ବତରୁ ଗାଇରିକ ରଙ୍ଗର ରକ୍ତ ଝରିଲା, ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମଙ୍କୁ ଆଘାତ ଲାଗିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଖି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଲାଲ ହେଇଯାଇଥିଲା।
ତତୋଽହଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ଭୃଶଂ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ । ଚିକ୍ଷେପ ମୃତ୍ଯୁସଂକାଶଂ ବାଣଂ ସର୍ପଵିଷୋପମମ୍
ତାପରେ, ମୁଁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଏକ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି, ଯାହା ସାପର ବିଷ ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲା।
ସ ତେନାଭିହତୋ ଵୀରୋ ଲଲାଟେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ଅଶୋଭତ ମହାରାଜ ଶଶ୍ରୃଙ୍ଗ ଇଵ ପର୍ଵତଃ
ସେ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଲଳାଟରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜା, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚାନ୍ଦ୍ରର ଚିହ୍ନ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ସଂରବ୍ଧଃ ସମାଵୃତ୍ଯ ଶରଂ କାଲାନ୍ତକୋପମମ୍ । ସଂଦଧେ ବଲଵତ୍କୃଷ୍ଯ ଘୋରଂ ଶତ୍ରନିବର୍ହଣମ୍
ସେ ରାଗରେ ଭରିଯାଇ, ମୃତ୍ୟୁର କ୍ରୋଧ ପରି ଭୟଙ୍କର ଏକ ବାଣ ତାଣି ଧନୁରେ ଲଗେଇଲେ, ଶତ୍ରୁକୁ ସେଷ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ।
ସ ଵକ୍ଷସି ପାପତୋଗ୍ରଃ ଶରୋ ଵ୍ଯାଲ ଇଵ ଶ୍ଵସନ୍ । ମହୀଂ ରାଜଂସ୍ତତଶ୍ଚାହମଗମଂ ରୁଧିରାଵିଲଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣ, ସାପ ଶ୍ୱାସ ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ମୋର ଛାତିରେ ଲାଗିଲା, ରାଜା, ଏବଂ ମୁଁ ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲି।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତୁ ପୁନଃ ସଂଜ୍ଞାଂ ଜାମଦଘ୍ନ୍ଯାଯ ଧୀମତେ । ପ୍ରାହିଣ୍ଵଂ ଵିମଲାଂ ଶକ୍ତିଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀମଶନୀମିଵ
ପୁଣି ସ୍ଚେତନାକୁ ଫେରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁଁ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଉପରେ ଏକ ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତି ଛାଡ଼ିଲି, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିଲା।
ସା ତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନିପପାତ ଭୁଜାନ୍ତରେ । ଵିହ୍ଵଲଶ୍ଚାଭଵଦ୍ରାଜନ୍ଵେପଥୁଶ୍ଚୈନମାଵିଶତ୍
ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦୁଇ ବାହୁ ମଧ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲା; ସେ ଅସ୍ଥିର ହେଇଗଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କମ୍ପନ ଧରିଲା।
ତତ ଏନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସଖା ଵିପ୍ରୋ ମହାତପାଃ । ଅକୃତଵ୍ରଣଃ ଶୁଭୈର୍ଵାକ୍ଯୈରାଶ୍ଵାସଯଦନେକଧା
ତାପରେ, ତାଙ୍କ ସଂଘୀ, ମହାତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ନିଜେ ଅଘାତ ନ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନେକ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ସମାଶ୍ଵସ୍ତସ୍ତତୋ ରାମଃ କ୍ରୋଧାମର୍ଷସମନ୍ଵିତଃ । ପ୍ରାଦୁଶ୍ଚକ୍ରେ ତଦା ବ୍ରାହ୍ମଂ ପରମାସ୍ତ୍ରଂ ମହାଵ୍ରତଃ
ଏଭଳି ଆଶ୍ୱାସ ମିଳି, ରାମ କ୍ରୋଧ ଏବଂ ଅପମାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତାହାବେଳେ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ପ୍ରକାଶ କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍ପ୍ରତିଘାତାର୍ଥଂ ବ୍ରାହ୍ମମେଵାସ୍ତ୍ରମୁତ୍ତମମ୍ । ମଯା ପ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଜଜ୍ଵାଲ ଯୁଗାନ୍ତମିଵ ଦର୍ଶଯତ୍
ତାହାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲି, ଯାହା ଯେପରି ଶୃଷ୍ଟିର ସେଷ ଦେଖାଉଥିଲା, ସେପରି ଜ୍ୱଳିଉଥିଲା।
ତଯୋର୍ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଯୋରାସୀଦନ୍ତରା ଵୈ ସମାଗମଃ । ଅସଂପ୍ରାପ୍ଯୈଵ ରାମଂ ଚ ମାଂ ଚ ଭାରତସତ୍ତମ
ସେଇ ଦୁଇଟି ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ମିଶିଗଲା, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଏହା ରାମ କିମ୍ବା ମୋ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା ନାହିଁ।
ତତୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତେଜ ଏଵ ହି କେଵଲମ୍ । ଭୂତାନି ଚୈଵ ସର୍ଵାଣି ଜଗ୍ମୁରାର୍ତିଂ ଵିଶାଂପତେ
ତାପରେ, ରାଜା, ଆକାଶରେ କେବଳ ତେଜ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟରେ ଆକୁଳ ହେଇପଡ଼ିଲେ।
ଋଷଯଶ୍ଚ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଦେଵତାଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ। ସଂତାପଂ ପରମଂ ଜଗ୍ମୁରସ୍ତ୍ରତେଜୋଭିପୀଡିତାଃ
ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ, ଭାରତ, ସେଇ ଅସ୍ତ୍ରର ତେଜରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଲେ।
ତତଶ୍ଚଚାଲ ପୃଥିଵୀ ସପର୍ଵତଵନଦ୍ରୁମା। ସଂତପ୍ତାନି ଚ ଭୂତାନି ଵିଷାଦଂକ ଜଗ୍ମୁରୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଗଛମାନେ ସହିତ କମ୍ପିଗଲା; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାପରେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।