ଯଥା ରାମୋ ବାଣଜାଲାଭିତପ୍ତ- ସ୍ତଥୈଵାହଂ ସୁଭୃଶଂ ଗାଢଵିଦ୍ଧଃ । ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଵ୍ଯରମଚ୍ଚାପରାହ୍ଣେ ଭାନାଵସ୍ତଂ ପ୍ରତିଯାତେ ମହୀଧ୍ରମ୍
ଯେପରି ରାମ ମୋର ତୀର ବର୍ଷାରେ ଦହିଯାଉଥିଲେ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇଲି; ତାପରେ ଦିନ ଅପରାହ୍ଣରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାହାଡ଼ ପାଖକୁ ଯିବା ସମୟରେ, ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯେ ଵିମଲତାଂ ଗତେ। ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ମଯା ସାର୍ଧଂ ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ମୋ ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନି ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତୋଽଭ୍ରାନ୍ତେ ରଥେ ତିଷ୍ଠନ୍ରାମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ଵଵର୍ଷ ଶରଜାଲାନି ମଯି ମେଧ ଇଵାଚଲେ
ତାପରେ ରଥ ଉପରେ ଅଡ଼ିଗ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ ରାମ, ସେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା। ସେ ମୋ ଉପରେ ତୀରର ଝଡ଼ ବର୍ଷାଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ପଡ଼େ।
ତତଃ ସୂତୋ ମମ ସୁହୃଚ୍ଛରଵର୍ଷେଣ ତାଡିତଃ। ଅପଯାତୋ ରଥୋପସ୍ଥାନ୍ମନୋ ମମ ଵିଷାଦଯନ୍
ତାପରେ ମୋର ସାରଥି, ତୀରର ଝଡ଼ରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ରଥ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଗଲେ, ଯାହା ଦେଖି ମୋର ମନ ଭୟରେ ଭରିଗଲା।
ତତଃ ସୂତୋ ମମାତ୍ଯର୍ଥଂ କଶ୍ମଲଂ ପ୍ରାଵିଶନ୍ମହତ୍ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଚ ଶରାଘାତାନ୍ନିପପାତ ମୁମୋହ ଚ
ତାପରେ ମୋର ସାରଥି ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲେ, ତୀର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସ୍ମୃତିହୀନ ହେଲେ।
ତତଃ ସୂତୋ ଜହାତ୍ପ୍ରାଣାନ୍ରାମବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ। ମୁହୂର୍ତାଦିଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମାଂ ଚ ଭୀରାଵିଶତ୍ତଦା
ତାପରେ ରାମଙ୍କର ତୀର ଆଘାତରେ ମୋର ସାରଥି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପ୍ରାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ରାଜା, ଏହି ସମୟରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଧରିଗଲା।
ତତଃ ସୂତେ ହତେ ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷିପତସ୍ତସ୍ଯ ମେ ଶରାନ୍ । ପ୍ରମତ୍ତମନସୋ ରାମଃ ପ୍ରାହିଣୋନ୍ମୃତ୍ଯୁସଂମିତମ୍
ସାରଥି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମୁଁ ଅସାବଧାନ ହୋଇ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ମୋର ଅସାବଧାନତା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତଃ ସୂତଵ୍ଯସନିନଂ ଵିପ୍ଲୁତଂ ମାଂ ସ ଭାର୍ଗଵଃ । ଶରେଣାଭ୍ଯହନଦ୍ଗାଢଂ ଵିକୃଷ୍ଯ ବଲଵଦ୍ଧନୁଃ
ତାପରେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ରାମ, ସାରଥି ହାରାଇ ଭୟଭୀତ ଓ ଭ୍ରମିତ ମୋତେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଟାଣି ଗଭୀର ତୀର ଆଘାତ କଲେ।
ସ ମେ ଭୁଜାନ୍ତରେ ରାଜନ୍ନିପତ୍ଯ ରୁଧିରାଶନଃ। ମଯୈଵ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଜଗାମ ଵସୁଧାତଲମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ରକ୍ତପିପାସୁ ତୀରଟି ମୋ ଦୁଇ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି, ମୋ ସହିତ ଭୂମିକୁ ଲୁଡ଼ିଗଲା।
ମତ୍ଵା ତୁ ନିହତଂ ରାମସ୍ତତୋ ମାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ମେଘଵଦ୍ଵିନନାଦୋଚ୍ଚୈର୍ଜହୃଷେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ
ମୁଁ ମୃତ ହୋଇଛି ବୋଲି ଭାବି, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ରାମ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ଚିତ୍କାର କଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଆନନ୍ଦ କଲେ।
ତଥା ତୁ ପତିତେ ରାଜନ୍ମଯି ରାମୋ ମୁଦା ଯୁତଃ। ଉଦକ୍ରୋଶନ୍ମହାନାଦଂ ସହ ତୈରନୁଯାଯିଭିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା ରାମ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି କରି ଚିତ୍କାର କଲେ।
ମମ ତତ୍ରାଭଵନ୍ଯେ ତୁ କୁରଵଃ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ସ୍ଥିତାଃ । ଆଗତା ଅପି ଯୁଦ୍ଧଂ ତଞ୍ଜନାସ୍ତତ୍ର ଦିଦୃକ୍ଷଵଃ । ଆର୍ତିଂ ପରମିକାଂ ଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ତଦା ପତିତେ ମଯି
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ମୋ ପାଖରେ ଦଢ଼ିଥିବା କୌରବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ, ମୋ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ପତିତୋ ରାଜସିଂହ ଦ୍ଵିଜାନଷ୍ଟୌ ସୂର୍ଯହୁତାଶନାଭାନ୍ । ତେ ମାଂ ସମନ୍ତାତ୍ପରିର୍ଵାଯ ତସ୍ଥୁଃ ସ୍ଵବାହୁଭିଃ ପରିଧାର୍ଯାଜିମଧ୍ଯେ
ତାପରେ, ହେ ରାଜସିଂହ, ମୁଁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଠିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଦେଖିଲି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧମଝିରେ ମୋତେ ନିଜ ହାତରେ ଧରି ରଖିଥିଲେ।
ରକ୍ଷ୍ଯମାଣଶ୍ଚ ତୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ନାହଂ ଭୂମିମୁପାସ୍ପୃଶମ୍ । ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଧୃତୋ ହ୍ଯସ୍ମି ତୈର୍ଵିପ୍ରୈର୍ବାନ୍ଧଵୈରିଵ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ, ମୁଁ ଭୂମିକୁ ଛୁଁଇନଥିଲି; ସେମାନେ ମୋତେ ଆକାଶରେ ଧରି ରଖିଥିଲେ, ଯେପରି ଆପଣ ନିଜ ପରିବାର ଲୋକ ଧରନ୍ତି।
ଶ୍ଵସନ୍ନିଵାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଜଲବିନ୍ଦୁଭିରୁକ୍ଷିତଃ । ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ରାଜନ୍ନବ୍ରୁଵନ୍ପରିଗୃହ୍ଯ ମାମ୍
ମୁଁ ଆକାଶରେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲି, ଜଳବିନ୍ଦୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହେ ରାଜା, ମୋତେ କହିଲେ।
ମା ଭୈରିତି ସମଂ ସର୍ଵେ ସ୍ଵସ୍ତି ତେଽସ୍ତ୍ଵିତି ଚାସକୃତ୍। ତତସ୍ତେଷାମହଂ ଵାଗ୍ଭିସ୍ତର୍ପିତଃ ସହସୋତ୍ଥିତଃ । ମାତରଂ ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠାମପଶ୍ଯଂ ରଥମାସ୍ଥିତାମ୍
"ଭୟ କରିନାହଁ," ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି କହିଲେ, "ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ସେମାନଙ୍କର ମିଠା କଥାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହଠାତ୍ ଉଠିବା ସମୟରେ ମୋ ମା, ସବୁ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରଥ ଉପରେ ଦଢ଼ିଥିବାକୁ ଦେଖିଲି।
ହଯାଶ୍ଚ ମେ ସଂଗୃହୀତାସ୍ତଯାଽଽସ- ନ୍ମହାନଦ୍ଯା ସଂଯତି କୌରଵେନ୍ଦ୍ର। ପାଦୌ ଜନନ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ଚାହଂ ତଥା ପିତୄଣାଂ ରଥମଭ୍ଯରୋହମ୍
ମୋର ଘୋଡ଼ାମାନେ ସେ ବଡ଼ ନଦୀ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକଠା କରିଦେଲେ, ହେ କୌରବେଶ୍ୱର; ମୁଁ ମାଆଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ପରେ ପିତୃପୁରୁଷମାନଙ୍କର ରଥରେ ଚଢ଼ିଲି।
ରରକ୍ଷ ସା ମାଂ ସରଥଂ ହଯାଂଶ୍ଚୋପସ୍କାରାଣି ଚ। ତାମହଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭୂତ୍ଵା ପୁନରେଵ ଵ୍ଯସର୍ଜଯମ୍
ସେ ମୋତେ, ମୋର ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ; ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦୂର କଲି।
ତତୋଽହଂ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ହଯାଂସ୍ତାନ୍ଵାତରଂହସଃ। ଅଯୁଧ୍ଯଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ନିଵୃତ୍ତେଽହନି ଭାରତ
ତାପରେ ମୁଁ ନିଜେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ି, ଦିନ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲି, ହେ ଭାରତ।
ତତୋଽହଂ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵେଗଵନ୍ତଂ ମହାବଲମ୍ । ଅମୁଞ୍ଚଂ ସମରେ ବାଣଂ ରାମାଯ ହୃଦଯଚ୍ଛିଦମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ତୀର ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲି, ଯାହା ତାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭେଦିଯିବା ଥିଲା।
ତତୋ ଜଗାମ ଵସୁଧାଂ ମମ ବାଣପ୍ରପୀଡିତଃ । ଜାନୁଭ୍ଯାଂ ଧନୁରୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ରାମୋ ମୋହଵଶଂ ଗତଃ
ତାପରେ, ମୋର ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାମ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଗୁଡ଼ିକୁ ମାଟିରେ ଟେକି, ଭ୍ରମରେ ଅବାକ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ।
ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତେ ରାମେ ଭୂରିସହସ୍ରଦେ । ଆଵଵ୍ରୁର୍ଜଲଦା ଵ୍ଯୋମ କ୍ଷରନ୍ତୋ ରୁଧିରଂ ବହୁ
ଏଭଳି ରାମ ପଡ଼ିଯିବା ସମୟରେ, ଅସଂଖ୍ୟ ମେଘ ଆକାଶକୁ ଢାକିଦେଲେ ଏବଂ ବହୁ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କରିଲେ ।
ଉଲ୍କାଶ୍ଚ ଶତଶଃ ପେତୁଃ ସନିର୍ଘାତାଃ ସକମ୍ପନାଃ। ଅର୍କଂ ଚ ସହସା ଦୀପ୍ତଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରଭିସଂଵୃଣୋତ୍
ସେଇ ସମୟରେ, ଶତଶଃ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ଗଜ୍ଜନ ଓ କମ୍ପନ ସହିତ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲା । ଏବଂ ହଠାତ୍, ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ତୀବ୍ର ତାପିତ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଦେଲେ ।
ଵଵୁଶ୍ଚ ଵାତାଃ ପରୁଷାଶ୍ଚଲିତା ଚ ଵସୁଂଧରା । ଗୃଧ୍ରା ବଲାଶ୍ଚ କଙ୍କାଶ୍ଚ ପରିପେତୁର୍ଗୁଦା ଯୁତାଃ
ତୀବ୍ର ପବନ ବହିଲା, ଭୂମି କମ୍ପିଗଲା, ଏବଂ ଗୃଧ୍ର, ଶିଆଳ ଓ କଉଁଆ ଦଳେ ଦଳେ ଚାରିପାଖରେ ଆସିପଡ଼ିଲେ ।
ଦୀପ୍ତାଯାଂ ଦିଶି ଗୋମାଯୁର୍ଦାରୁଣଂ ମୁହୁରୁନ୍ନଦତ୍ । ଅନାହତା ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ଵିନେଦୁର୍ଭୃଶନିଃସ୍ଵନାଃ
ଏକ ଦିଗରେ ତୀବ୍ର ଆଗିଝାଳି ମଧ୍ୟରେ ଗୋମାୟୁ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପୁଣିପୁଣି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା । ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଢୋଳ ବେଶ୍ ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦରେ ବାଜୁଥିଲା ।
ଏତଦୌତ୍ପାତିକଂ ସର୍ଵଂ ଘୋରମାସୀଦ୍ଭଯଂକରମ୍ । ଵିସଂଜ୍ଞକଲ୍ପେ ଧରଣୀଂ ଗତେ ରାମେ ମହାତ୍ମନି
ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ମହାନ ରାମ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ତତୋ ଵୈ ସହସୋତ୍ଥାଯ ରାମୋ ମାମଭ୍ଯଵର୍ତତ । ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧାଯ କୌରଵ୍ଯ ଵିହ୍ଵଲଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତଃ
ତାପରେ, ରାମ ହଠାତ୍ ଉଠି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, ହେ କୌରବ, ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ, କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ଓ ଭୟଭିତ ହୋଇ ।
ଆଦଦାନୋ ମହାବାହୁଃ କାର୍ମୁକଂ ତାଲସନ୍ନିଭମ୍ । ତତୋ ମଯ୍ଯାଦଦାନଂ ତଂ ରାମମେଵ ନ୍ଯଵାରଯନ୍
ମହାବାହୁ ରାମ ତାଳ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଧନୁଷ୍ୟ ଉଠାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ଉଠାଇବା ସମୟରେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲି ।
ମହର୍ଷଯଃ କୃପାଯୁକ୍ତାଃ କ୍ରୋଧାଵିଷ୍ଟୋଽପି ଭାର୍ଗଵଃ । ସମାହରଦମେଯାତ୍ମା ଶରଂ କାଲାନଲୋପମମ୍
ମହାର୍ଷିମାନେ କୃପାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ଯଦିଓ ଭାର୍ଗବ ରାମ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲେ, ତଥାପି ଅଦମ୍ୟ ଆତ୍ମା ରାମ କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ଏକ ବାଣ ତିଆରି କରିଥିଲେ ।
ସତୋ ରଵିର୍ମନ୍ଦମରୀଚିମଣ୍ଡଲୋ ଜଗାମାସ୍ତଂ ପାଂସୁପୁଞ୍ଜାଵଗୂଢଃ ନିଶା ଵ୍ଯଗାହତ୍ସୁଖଶୀତମାରୁତା ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରତ୍ଯଵହାରଯାଵ-
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦ ରଶିମାଳା ସହିତ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସ୍ତମାନ୍ତ ହେଲା, ଧୂଳି ମେଘରେ ଢାକିଗଲା । ରାତି ଶିତଳ ପବନରେ ଆସିଗଲା; ଏହିପରି ଦେଖି, ଆମେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅଗ୍ରଗତି କରିଲୁ ।