ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ରାଜା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଵିଚାରଯନ୍। ଅପି ଚ ତ୍ଵାଂ ହି ନେଷ୍ଯାମି ନଗରଂ ସ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ରାଜା ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଛାଡି କହିଲେ। କିନ୍ତୁ, ହେ ପବିତ୍ର ହସିଥିବା ତୁମେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସହରକୁ ନେଇଯିବି ନାହିଁ।
ଯଥା ତ୍ଵମର୍ହା ସୁଶ୍ରୋଣି ମନ୍ଯସେ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍
ତୁମେ ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧି, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଏହିପରି କହି, ରାଜା ତାହାକୁ, ଯିଏ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ପୁରୋହିତଂ ସମାହୂଯ ଵଚନଂ ଯୁକ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍। ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ଵୈ ନ ଵୃଥା କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ: 'ରାଜକୁମାରୀ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
କ୍ରିଯାହୀନୋ ହି ନ ଭଵେନ୍ମମ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଵାହଂ ମା ଚିରଂକୁରୁ
ମୋର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ବିନା ବିଧିର କ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କର, ବିଳମ୍ବ କରନି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନୃପତିନା ଦ୍ଵିଜଃ ପରମଯନ୍ତ୍ରିତଃ। ଶୋଭନଂ ରାଜରାଜେତି ଵିଧିନା କୃତଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତି ଅସୁବିଧାରେ ପଡି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଶାସନାଦ୍ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯସ୍ଯ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲଃ।' ଜଗ୍ରାହ ଵିଧିଵତ୍ପାଣାଵୁଵାସ ଚ ତଯା ସହ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ସବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେଙ୍ଗ୍ରେ ରହିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚୈନାଂ ସ ପ୍ରାଯାଦବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯେ ତଵାର୍ଥାଯ ଵାହିନୀଂ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ସେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ— 'ତୁମ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ପଠାଇବି।'
ତ୍ରୈଵିଦ୍ଯଵୃଦ୍ଧୈଃ ସହିତାଂ ନାନାରାଜଜନୈଃ ସହ। ଶିବିକାସହସ୍ରୈଃ ସହିତା ଵଯମାଯାନ୍ତି ବାନ୍ଧଵାଃ
ତିନି ବେଦ ଜାଣିଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନେ, ହଜାର ହଜାର ପାଳଙ୍କି ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆସିବୁ।
ମୂକାଶ୍ଚୈଵ କିରାତାଶ୍ଚ କୁବ୍ଜା ଵାମନକୈଃ ସହ। ସହିତାଃ କଞ୍ଚୁକିଵରୈର୍ଵାହିନୀ ସୂତମାଗଧୈଃ
ମୂକ ଲୋକ, କିରାତ, କୁବ୍ଜ ଓ ବାମନମାନେ, ଭଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେନା ସହିତ ରଥଚାଳକ ଓ ଗାୟକମାନେ ମିଶିବେ।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଵନଂ ଚ ସମୁପୈଷ୍ଯତି। ତଥା ତ୍ଵାମାନଯିଷ୍ଯାମି ନଗରଂ ସ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବ; ଏଭଳି ହସୁଥିବା ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସହରକୁ ନେଇଯିବି।
ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵାଂ ନ ନେଷ୍ଯାମି ସ୍ଵନିଵେଶମସତ୍କୃତାମ୍। ସର୍ଵମଙ୍ଗଲସତ୍କାରୈଃ ସୁଭ୍ରୁ ସତ୍ଯଂ କରୋମି ତେ
ଏହା ଛଡ଼ା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଘରକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନେଇଯିବିନାହିଁ; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆଦର ସହିତ, ଶୁଭ୍ରଭୂଷିତେ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମୁଦୈକ୍ଷତ
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଚାଲିଥିଲେ, ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ହସି ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତାଂ ଦେଵୀଂ ପୁନସ୍ତାଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ଶକୁନ୍ତଲା ସା ସୁମୁଖୀ ପପାତ ନୃପପାଦଯୋଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁଣିଥରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଶକୁନ୍ତଳା, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା, ରାଜାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତାଂ ଦେଵୀଂ ପୁନରୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମା ଶୁଚେତି ପୁନଃ ପୁନଃ। ଶପେଯଂ ସୁକୃତେନୈଵ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯେ ନୃପାତ୍ମଜେ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ— 'ଚିନ୍ତା କରନି'; ମୋ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି, ରାଜପୁତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି।
ଇତି ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ସ ନୃପୋ ଜନମେଜଯ। ମନସା ଚିନ୍ତଯନ୍ପ୍ରାଯାତ୍କାଶ୍ଯପଂ ପ୍ରତି ପାର୍ଥିଵ
ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା ଦେଇ, ରାଜା ଜନମେଯୟ ମନରେ ଭାବି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଭଗଵାଂସ୍ତପସା ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଂ ନୁ କରିଷ୍ଯତି। ତଂ ନ ପ୍ରସାଦ୍ଯାଗତୋଽହଂ ପ୍ରସୀଦେତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍। ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵକଂ ପୁରମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଭଗବାନ ଏହି କଥା ଶୁଣି, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିନାହିଁ— ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ କି?' ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତେ ଯାତେ ତୁ କଣ୍ଵୋଽପ୍ଯାଶ୍ରମମାଗମତ୍। ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ପିତରଂ ହ୍ରିଯା ନୋପଜଗାମ ତମ୍
ଏହିପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, କଣ୍ବ ମୁନି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇନଥିଲେ।
ଶଙ୍କିତେଵ ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷିମୁପଚକ୍ରାମ ସା ଶନୈଃ। ତତୋଽସ୍ଯ ଭାରଂ ଜଗ୍ରାହ ଆସନଂ ଚାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କ ଭାର ନେଲେ ଏବଂ ଆସନ ତିଆରି କଲେ।
ପ୍ରାକ୍ଷାଲଯଚ୍ଚ ସା ପାଦୌ କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ଚୈନଂ ଲଜ୍ଜଯାଽଶକ୍ନୋଦକ୍ଷିଭ୍ଯାମଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଖି ଦେଇ ଦେଖିପାରିଲେନି।
ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ସଵ୍ରୀଡା ତମୃଷିଂ ନାଭ୍ଯଭାଷତ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍ସ୍ଖଲିତା ଭୀତା ସା ଭରତର୍ଷଭ
ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁନିଙ୍କ ସହ କଥା କହିଲେନି; ଭୟରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଭଵଦ୍ଦୋଷଦର୍ଶିତ୍ଵାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣ୍ଯଯନ୍ତ୍ରିତା। ସ ତଦା ଵ୍ରୀଡିତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିସ୍ତାଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ନିଜ ଦୋଷ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସେ ଲଜ୍ଜିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁନି କଥା କହିଲେ।
ସଵ୍ରୀଡୈଵ ଚ ଦୀର୍ଘାଯୁଃ ପୁରେଵ ଭଵିତା ନ ଚ। ଵୃତ୍ତଂ କଥଯ ରମ୍ଭୋରୁ ମା ତ୍ରାସଂ ଚ ପ୍ରକଲ୍ପଯ
ଲଜ୍ଜା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ପୂର୍ବବତ୍ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେବ; କଣ ଘଟିଲା ତାହା କହ, ହେ ରମ୍ଭାସମ ଉରୁଥିବା, ଭୟ କରନି।
ତତଃ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ପାଦୌ ସା ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ନିଧାଯ କାମଂ ତସ୍ଯର୍ଷେଃ କନ୍ଦାନି ଚ ଫଲାନି ଚ
ତାପରେ ସେ ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇଦେଇ, ଶାନ୍ତିରେ ବସିଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ ଆଉଥରେ କହିଲେ। ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ମୁଳ ଓ ଫଳ ଆଗରେ ରଖିଦେଲେ।
ତତଃ ସଂଵାହ୍ଯ ପାଦୌ ସା ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵେଦିମଧ୍ଯମା। ଶକୁନ୍ତଲା ପୌରଵାଣାଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଂ ଜଗ୍ମୁଷୀ ପତିମ୍
ତାପରେ ସେ ମୁନିଙ୍କର ପାଦ ମସାଜ କରି, ଶକୁନ୍ତଳା, ସବୁ ଜଣା ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୌରବ ବଂଶର ଦୁଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କର ଭାବୀ ପତ୍ନୀ, ଶାନ୍ତିରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତତଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାଦତିଶୁଭା ସଵ୍ରୀଡା ଶ୍ରମତୀ ତଦା। ସଗଦ୍ଗଦମୁଵାଚେଦଂ କାଶ୍ଯପଂ ସା ଶୁଚିସ୍ମିତା
ତାପରେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଶକୁନ୍ତଳା, ମୃଦୁ ହସରେ, କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ରାଜା ତାତାଜଗାମେହ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତ ଇଲିଲାତ୍ମଜଃ। ମଯା ପତିର୍ଵୃତୋ ଯୋଽସୌ ଦୈଵଯୋଗାଦିହାଗତଃ
ପିତା, ରାଜା ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ଇଲିଲାଙ୍କ ପୁଅ, ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ପତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି, ସେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତାତ ପ୍ରସୀଦ ତ୍ଵଂ ଭର୍ତା ମେ ସୁମହାଯଶାଃ। ଅତଃ ସର୍ଵଂ ତୁ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଦିଵ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ପଶ୍ଯସି
ପିତା, ଦୟା କରନ୍ତୁ। ମୋର ପତି ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ। ଆପଣ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସବୁ ଘଟଣା ଦେଖିପାରୁଛନ୍ତି।
ଚକ୍ଷୁଷା ସ ତୁ ଦିଵ୍ଯେନ ସର୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞାଯ କାଶ୍ଯପଃ
ତାପରେ କାଶ୍ୟପ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଲେ।
ତତୋ ଧର୍ମିଷ୍ଠତାଂ ମତ୍ଵା ଧର୍ମେ ଚାସ୍ଖଲିତଂ ମନଃ। ଉଵାଚ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତସ୍ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସୁମହାତପାଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଅଚଳ ମନକୁ ବୁଝି, ମହାତପସ୍ବୀ ଭଗବାନ୍ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଘଟିଥିବା କଥା କହିଲେ।
ଏଵମେତନ୍ମଯା ଜ୍ଞାତଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା। ତ୍ଵଯାଽଦ୍ଯ ରାଜାନ୍ଵଯଯା ମାମନାଦୃତ୍ଯ ଯତ୍କୃତମ୍
ଏଭଳି ହେଉଛି, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସବୁ ଜାଣିଛି, ଦେଖିଛି—ତୁମେ ଆଜି ରାଜବଂଶ ପାଇଁ ମୋତେ ଅଗ୍ରହଣ କରି ଯାହା କରିଛ।