ତେ ସମାସାଦ୍ଯ ମାଂ ରୌଦ୍ରା ବହୁଧା ମର୍ମଭେଦିନଃ । ଅକମ୍ପଯନ୍ମହାଵେଗାଃ ସର୍ପାନଲଵିଷୋପମାଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ଅନେକ ଓ ଗଭୀର ସ୍ଥାନ ଭେଦି, ମୋତେ ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାରେ ଆଘାତ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ ଭରା ସାପ ପରି।
ତମହଂ ସମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ପୁନରାତ୍ମାନମାହଵେ । ଶତସଂଖ୍ଯୈଃ ଶରୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଦା ରାମମଵାକିରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଆପଣକୁ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ସ୍ଥିର କରି, କ୍ରୋଧରେ ରାମଙ୍କୁ ଶତଶଃ ବାଣରେ ଢାଙ୍କିଦେଲି।
ସ ତୈରଗ୍ନ୍ଯର୍କସଙ୍କାଶୈଃ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ । ଶିତୈରଭ୍ଯର୍ଦିତୋ ରାମୋ ମନ୍ଦଚେତା ଇଵାଭଵତ୍
ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବିଷାକ୍ତ ନାଗ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାମ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅବିବେକୀ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ତତୋଽହଂ କୃପଯାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା । ଧିଗ୍ଧିଗିତ୍ଯବ୍ରୁଵଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ, କ୍ରୁପାରେ ଭରିଯାଇ, ମୁଁ ନିଜକୁ ନିଜେ ଦୋଷ ଦେଲି, 'ହା, ହା!' ବୋଲି ଯୁଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କଲି, ହେ ଭାରତ।
ଅସକୃଚ୍ଚାବ୍ରୁଵଂ ରାଜଞ୍ଶୋକଵେଗପରିପ୍ଲୁତଃ । ଅହୋ ବତ କୃତଂ ପାପଂ ମଯେଦଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ଚ ଭାରତ
ହେ ରାଜା, ଶୋକରେ ଭିଜି, ପୁନିପୁନି କହୁଥିଲି—'ହାୟ, କେମିତି ମୁଁ ଏହି ପାପ କଲି, ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ କଲି, ହେ ଭାରତ।'
ଗୁରୁର୍ଦ୍ଵିଜାତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଦେଵଂ ପୀଡିତଃ ଶରୈଃ। ତତୋ ନ ପ୍ରାହରଂ ଭୂଯୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ଭାରତ
ଗୁରୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ଏପରି ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ଆଉ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ବାଣ ମାରିଲିନି, ହେ ଭାରତ।
ଅଥାଵତାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ପୂଷା ଦିଵସମଂକ୍ଷଯେ। ଜଗାମାସ୍ତଂ ସହସ୍ରାଂଶୁସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମୁପାରମତ୍
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ପୃଥିବୀ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାଙ୍କିଗଲା, ଏହିପରି ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହେଲା।
ଆତ୍ମନସ୍ତୁ ତତଃ ସୂତୋ ହଯାନାଂ ଚ ଵିଶାଂପତେ। ମମ ଚାପନଯାମାସ ଶଲ୍ଯାନ୍କୁଶଲସଂମତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୋ ରଥଚାଳକ, ଯିଏ ନିପୁଣ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେ ମୋ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କଲେ।
ସ୍ନାତାପଵୃତ୍ତୈସ୍ତୁରଗୈର୍ଲବ୍ଧତୋଯୈରଵିହ୍ଵଲୈଃ। ପ୍ରଭାତେ ଚୋଦିତେ ସୂର୍ଯେ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ସ୍ନାନ କରି ସ୍ତ୍ରାନ୍ତି ହୋଇଥିବା ଓ ଜଳ ପିଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ । ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଂ ତୂର୍ଣମାଯାନ୍ତଂ ଦଂଶିତଂ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍। ଅକରୋଦ୍ରଥମତ୍ଯର୍ଥଂ ରାମଃ ସଜ୍ଜଂ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ପ୍ରତାପୀ ରାମ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ।
ତତୋଽହଂ ରାମମାଯାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରକାଙ୍କ୍ଷିଣମ୍ । ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସମିତ୍ସୃଜ୍ଯ ସହସାଵତରଂ ରଥାତ୍
ତାପରେ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମୋର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ରଖି ଦେଲି ଏବଂ ହଠାତ୍ ରଥରୁ ଅବତରିଲି ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତଥୈଵାହଂ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଭାରତ । ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ଵୀତଭୀଃ ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ରଥରେ ଚଢ଼ିଲି, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲି ।
ତତୋଽହଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ସମଵାକିରମ୍ । ସ ଚ ମାଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷନ୍ତଂ ସମଵାକିରମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଉଡ଼ିଲି, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଉଡ଼ିଲେ ।
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ତୁ ପୁନରେଵ ସୁତେଜିତାନ୍ । ସଂପ୍ରୈଷୀନ୍ମେ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ଦୀପ୍ତାସ୍ଯାନୁରଗାନିଵ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପୁଣିଥରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦାହଜ୍ୱଳା ତୀରମାନେ ମୋ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭରିଥିଲେ ।
ତତୋଽହଂ ନିଶିତୈର୍ଭଲ୍ଲୈଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ । ଅଚ୍ଛିଦଂ ସହସା ରାଜନ୍ନନ୍ତରିକ୍ଷେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆକାଶରେ ଏହି ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରମାନେକୁ ପୁଣିପୁଣି କାଟି ଦେଲି ।
ତତସ୍ତ୍ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମଯି ପ୍ରଯୋଜଯାମାସ ତାନ୍ଯହଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯମ୍
ତାପରେ ପ୍ରବଳ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ମୋ ଉପରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକିଦେଲି ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରେଵ ମହାବାହୋ ଚିକୀର୍ଷନ୍ନଧିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍। ତତୋ ଵିଦି ମହାନ୍ନାଦଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ସମନ୍ତତଃ
କେବଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ କିଛି କରିବା ଇଚ୍ଛା କରି, ହେ ପ୍ରବଳ ବାହୁବଳୀ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା ।
ତତୋଽହମସ୍ତ୍ରଂ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯାଜଘ୍ନେ ଚ ତଦ୍ରାମୋ ଗୁହ୍ଯକାସ୍ତ୍ରେଣ ଭାରତ
ତାପରେ ମୁଁ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲି, କିନ୍ତୁ ରାମ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ତତୋଽହମସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯମନୁମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍ । ଵାରୁଣେନୈଵ ତଦ୍ରାମୋ ଵାରଯାମାସ ମେ ଵିଭୁଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ରାମ ଏହାକୁ ଜଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକିଦେଲେ ।
ଏଵମସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ରାମସ୍ଯାହମଵାରଯମ୍ । ରାମଶ୍ଚ ମମ ତେଜସ୍ଵୀ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦରିନ୍ଦମଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରୋକିଦେଲି, ଏବଂ ଶୂରବୀର ଶତ୍ରୁନିବାରକ ରାମ ମୋ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ ।
ତତୋ ମାଂ ସଵ୍ଯତୋ ରାଜନ୍ରାମଃ କୁର୍ଵନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ। ଉରସ୍ଯଵିଧ୍ଯତ୍ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ବାମ ପଟଠାରୁ ମୋ ଛାତିରେ ତୀର ଲାଗିଲେ ।
ତତୋଽହଂ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂନ୍ଯଷୀଦଂ ରଥୋତ୍ତମେ। ତତୋ ମାଂ କଶ୍ମଲାଵିଷ୍ଟଂ ସୂତସ୍ତୂର୍ଣମୁଦାଵହତ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବେହୋଶ ହୋଇ ଡେହିଲି, ଏବଂ ମୋ ରଥଚାଳକ ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଅଜ୍ଞାନ ଅବସ୍ଥାରେ ନେଇ ଚଲିଗଲେ ।
ଗ୍ଲାଯନ୍ତଂ ଭରଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମବାଣପ୍ରପୀଡିତମ୍ । ତତୋ ମାମପଯାତଂ ଵୈ ଭୃଶଂ ଵିଦ୍ଧମଚେତସମ୍
ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଅତି ଆହତ ହୋଇ, ମୁଁ ଅବଚେତନ ଅବସ୍ଥାରେ ଭଳି ଭାବେ ନେଇ ଯାଇଲି ।
ରାମସ୍ଯାନୁଚରା ହୃଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁଃ । ଅକୃତଵ୍ରଣପ୍ରଭୃତଯଃ କାଶିକନ୍ଯା ଚ ଭାରତ
ରାମଙ୍କ ସମସ୍ତ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଏହା ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ଏବଂ କାଶୀର ଅଘାତ ନ ପାଇଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍କାର କଲେ ।
ତତସ୍ତୁ ଲବ୍ଧସଂଜ୍ଞୋଽହଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସୂତମଥାବ୍ରୁଵମ୍ । ଯାହି ସୂତ ଯତୋ ରାମଃ ସଜ୍ଜୋଽହଂ ଗତଵେଦନଃ
ତାପରେ ମୁଁ ହୁସ୍ତ ହୋଇ ଜାଣିଲି ଯେ ମୋର ହୁସ୍ତ ଫେରିଛି, ଏବଂ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ କହିଲି: 'ହେ ସାରଥି, ରାମ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଚାଲ, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ଦୁଃଖ ନାହିଁ' ।
ତତୋ ମାମଵହତ୍ସୂତୋ ହଯୈଃ ପରମଶୋଭିତୈଃ । ନୃତ୍ଯଦ୍ଭିରିଵ କୌରଵ୍ଯ ମାରୁତପ୍ରତିମୈର୍ଗତୌ
ତାପରେ ମୋର ରଥଚାଳକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହିତ ମୋତେ ନେଇ ଚଲିଲେ, ସେମାନେ ବାୟୁ ସମାନ ଗତିରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ପରି ଚାଲୁଥିଲେ, ହେ କୌରବ୍ୟ ।
ତତୋଽହଂ ରାମମାସାଦ୍ଯ ବାଣଵର୍ଷୈଶ୍ଚ କୌରଵ । ଅଵାକିରଂ ସୁସଂରବ୍ଧଃ ସଂରବ୍ଧଂ ଚ ଜିଗୀଷଯା
ତାପରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରି, ବିଜୟ ଆଶାରେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଅନେକ ବାଣ ବର୍ଷା କରିଲି, ହେ କୌରବ।
ତାନାପତତ ଏଵାସୌ ରାମୋ ବାଣାନଜିହ୍ମଗାନ୍। ବାଣୈରେଵାଚ୍ଛିନତ୍ତୂର୍ଣମେକୈକଂ ତ୍ରିଭିରାହଵେ
ସେ ସମସ୍ତ ବାଣ ରାମଙ୍କ ଉପରେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ, ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଣକୁ ତିନୋଟି ସିଧା ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ।
ତତସ୍ତେ ସୂଦିତାଃ ସର୍ଵେ ମମ ବାଣାଃ ସୁସଂଶିତାଃ । ରାମବାଣୈର୍ଦ୍ଵିଧା ଚ୍ଛିନ୍ନାଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ, ମୋର ସମସ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ରାମଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଦୁଇ ଟୁକୁରା ହୋଇ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା।
ତତଃ ପୁନଃ ଶରଂ ଦୀପ୍ତଂ ସୁପ୍ରଭଂ କାଲସଂମିତମ୍ । ଅସୃଜଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ରାମାଯାହଂ ଜିଘାଂସଯା
ତାପରେ ମୁଁ ପୁଣି ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି।