ଆଚାର୍ଯତା ମାନିତା ମେ ନିର୍ମର୍ଯାଦେ ହ୍ଯପି ତ୍ଵଯି । ଭୂଯଶ୍ଚ ଶୃଣୁ ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସଂପଦଂ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହେ
ତୁମେ ନିୟମ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗୁରୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି। ଏବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋର ଧର୍ମ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଆଉ ଶୁଣ।
ଯେ ତେ ଵେଦାଃ ଶରୀରସ୍ଥା .... ଯଚ୍ଚ ତେ ମହତ୍ । ତପଶ୍ଚ ତେ ମହତ୍ତପ୍ତଂ ନ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରହରାମ୍ଯହମ୍
ତୁମ ଶରୀରରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତୁମର ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୟା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କେବେ ଆଘାତ କରିନାହିଁ, କିମ୍ବା କ୍ଷତି କରିନାହିଁ।
ପ୍ରହରେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମସ୍ଯ ଯଂ ତ୍ଵଂ ରାମ ସମାଶ୍ରିତଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯତ୍ଵଂ ହି ଯାତି ଶସ୍ତ୍ରସମୁଦ୍ଯମାତ୍
ହେ ରାମ, ତୁମେ ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଭରସା କରି ମୋତେ ଆଘାତ କରୁଛ, ଏହା ଠିକ୍। କାରଣ, ଯେବେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଏ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ।
ପଶ୍ଯ ମେ ଧନୁଷୋ ଵୀର୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ବାହ୍ଵୋର୍ବଲଂ ମମ। ଏଷ ତେ କାର୍ମୁକ ଵୀର ଛିନଦ୍ମି ନିଶିତେଷୁଣା
ମୋ ଧନୁର୍ବଳ ଦେଖ, ମୋ ହାତର ଶକ୍ତି ଦେଖ। ହେ ବୀର, ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ମୁଁ ତୁମର ଧନୁକୁ କାଟିଦେବି।
ତସ୍ଯାହଂ ନିଶିତଂ ଭଲ୍ଲଂ ଚିକ୍ଷେପ ଭରତର୍ଷଭ । ତେନାସ୍ଯ ଧନୁଷଃ କୋଟିଂ ଛିତ୍ଵା ଭୂମାଵପାତଯମ୍
ତାପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲି। ସେଥିରେ ତାଙ୍କ ଧନୁର ଶିରା ଚିରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।
ତଥୈଵ ଚ ପୃଷତ୍କାନାଂ ଶତାନି ନତପର୍ଵଣାମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ କଙ୍କପତ୍ରାଣାଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯରଥଂ ପ୍ରତି
ଏହିପରି, ଗିଡ଼ିକା ଡାଣ୍ଡା ଓ ଗୃଧ୍ରପଙ୍ଖ ଲଗାଇଥିବା ଶତଶଃ ବାଣ ମୁଁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଦିଗରେ ଛାଡ଼ିଲି।
କାଯେ ଵିଷକ୍ତାସ୍ତୁ ତଦା ଵାଯୁନା ସମୁଦୀରିତାଃ। ଚେଲୁଃ କ୍ଷରନ୍ତୋ ରୁଧିରଂ ନାଗା ଇଵ ଚ ତେ ଶରାଃ
ସେଇ ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ପବନରେ ଚଳିତ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଲାଗି ରହିଲେ ଓ ରକ୍ତ ଝରାଇ ନାଗମାନେ ପରି ଡାଙ୍ଗିଲେ।
କ୍ଷତଜୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଙ୍ଗଃ କ୍ଷରନ୍ସ ରୁଧିରଂ ରଣେ। ବଭୌ ରାମସ୍ତଥା ରାଜନ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରୁଥିଲା। ସେ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହେ ରାଜା।
ହେମନ୍ତାନ୍ତେଽଶୋକ ଇଵ ରକ୍ତସ୍ତବକମଣ୍ଡିତଃ। ବଭୌ ରାମସ୍ତଥା ରାଜନ୍ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଇଵ କିଂଶୁକଃ
ହେମନ୍ତ ଶେଷରେ ଲାଲ ଫୁଲ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଅଶୋକ ଗଛ ପରି, ରାମ ଫୁଲିଥିବା କିଂଶୁକ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ହେ ରାଜା।
ତତୋଽନ୍ଯଦ୍ଧନୁରାଦାଯ ରାମଃ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତଃ । ହେମପୁଙ୍ଖାନ୍ସୁନିଶିତାଞ୍ଶରାଂସ୍ତାନ୍ହି ଵଵର୍ଷ ସଃ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାମ ଆଉ ଏକ ଧନୁ ଧରିଲେ ଓ ସୁନା ପଙ୍ଖ ଲଗା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ।
ତେ ସମାସାଦ୍ଯ ମାଂ ରୌଦ୍ରା ବହୁଧା ମର୍ମଭେଦିନଃ । ଅକମ୍ପଯନ୍ମହାଵେଗାଃ ସର୍ପାନଲଵିଷୋପମାଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ବାଣଗୁଡ଼ିକ, ଅନେକ ଓ ଗଭୀର ସ୍ଥାନ ଭେଦି, ମୋତେ ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାରେ ଆଘାତ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଓ ବିଷ ଭରା ସାପ ପରି।
ତମହଂ ସମଵଷ୍ଟଭ୍ଯ ପୁନରାତ୍ମାନମାହଵେ । ଶତସଂଖ୍ଯୈଃ ଶରୈଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଦା ରାମମଵାକିରମ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ଆପଣକୁ ନିଜେ ଭଲଭାବେ ସ୍ଥିର କରି, କ୍ରୋଧରେ ରାମଙ୍କୁ ଶତଶଃ ବାଣରେ ଢାଙ୍କିଦେଲି।
ସ ତୈରଗ୍ନ୍ଯର୍କସଙ୍କାଶୈଃ ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ । ଶିତୈରଭ୍ଯର୍ଦିତୋ ରାମୋ ମନ୍ଦଚେତା ଇଵାଭଵତ୍
ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ବିଷାକ୍ତ ନାଗ ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ରାମ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅବିବେକୀ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ତତୋଽହଂ କୃପଯାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା । ଧିଗ୍ଧିଗିତ୍ଯବ୍ରୁଵଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ଚ ଭାରତ
ତାପରେ, କ୍ରୁପାରେ ଭରିଯାଇ, ମୁଁ ନିଜକୁ ନିଜେ ଦୋଷ ଦେଲି, 'ହା, ହା!' ବୋଲି ଯୁଦ୍ଧ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ନିନ୍ଦା କଲି, ହେ ଭାରତ।
ଅସକୃଚ୍ଚାବ୍ରୁଵଂ ରାଜଞ୍ଶୋକଵେଗପରିପ୍ଲୁତଃ । ଅହୋ ବତ କୃତଂ ପାପଂ ମଯେଦଂ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମଂ ଚ ଭାରତ
ହେ ରାଜା, ଶୋକରେ ଭିଜି, ପୁନିପୁନି କହୁଥିଲି—'ହାୟ, କେମିତି ମୁଁ ଏହି ପାପ କଲି, ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ କଲି, ହେ ଭାରତ।'
ଗୁରୁର୍ଦ୍ଵିଜାତିର୍ଧର୍ମାତ୍ମା ଯଦେଵଂ ପୀଡିତଃ ଶରୈଃ। ତତୋ ନ ପ୍ରାହରଂ ଭୂଯୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ଭାରତ
ଗୁରୁ, ଦ୍ୱିଜ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜଣେ ଏପରି ବାଣରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବା ପରେ, ମୁଁ ଆଉ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ବାଣ ମାରିଲିନି, ହେ ଭାରତ।
ଅଥାଵତାପ୍ଯ ପୃଥିଵୀଂ ପୂଷା ଦିଵସମଂକ୍ଷଯେ। ଜଗାମାସ୍ତଂ ସହସ୍ରାଂଶୁସ୍ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମୁପାରମତ୍
ତାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲା, ପୃଥିବୀ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାଙ୍କିଗଲା, ଏହିପରି ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ ହେଲା।
ଆତ୍ମନସ୍ତୁ ତତଃ ସୂତୋ ହଯାନାଂ ଚ ଵିଶାଂପତେ। ମମ ଚାପନଯାମାସ ଶଲ୍ଯାନ୍କୁଶଲସଂମତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୋ ରଥଚାଳକ, ଯିଏ ନିପୁଣ ଓ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି, ସେ ମୋ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ବାହାର କଲେ।
ସ୍ନାତାପଵୃତ୍ତୈସ୍ତୁରଗୈର୍ଲବ୍ଧତୋଯୈରଵିହ୍ଵଲୈଃ। ପ୍ରଭାତେ ଚୋଦିତେ ସୂର୍ଯେ ତତୋ ଯୁଦ୍ଧମଵର୍ତତ
ସ୍ନାନ କରି ସ୍ତ୍ରାନ୍ତି ହୋଇଥିବା ଓ ଜଳ ପିଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଏବଂ ମନ ଶାନ୍ତ ଥିଲେ । ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସହିତ, ସେଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଂ ତୂର୍ଣମାଯାନ୍ତଂ ଦଂଶିତଂ ସ୍ଯନ୍ଦନେ ସ୍ଥିତମ୍। ଅକରୋଦ୍ରଥମତ୍ଯର୍ଥଂ ରାମଃ ସଜ୍ଜଂ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ପ୍ରତାପୀ ରାମ ତାଙ୍କର ରଥକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ।
ତତୋଽହଂ ରାମମାଯାନ୍ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମରକାଙ୍କ୍ଷିଣମ୍ । ଧନୁଃଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସମିତ୍ସୃଜ୍ଯ ସହସାଵତରଂ ରଥାତ୍
ତାପରେ ରାମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମୋର ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ ରଖି ଦେଲି ଏବଂ ହଠାତ୍ ରଥରୁ ଅବତରିଲି ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତଥୈଵାହଂ ରଥମାରୁହ୍ଯ ଭାରତ । ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରମୁଖେ ଵୀତଭୀଃ ସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ରଥରେ ଚଢ଼ିଲି, ହେ ଭାରତ, ଏବଂ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଭୟହୀନ ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲି ।
ତତୋଽହଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ମହତା ସମଵାକିରମ୍ । ସ ଚ ମାଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷନ୍ତଂ ସମଵାକିରମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଉଡ଼ିଲି, ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମୋର ଉପରେ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଆଉଡ଼ିଲେ ।
ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯସ୍ତୁ ପୁନରେଵ ସୁତେଜିତାନ୍ । ସଂପ୍ରୈଷୀନ୍ମେ ଶରାନ୍ଘୋରାନ୍ଦୀପ୍ତାସ୍ଯାନୁରଗାନିଵ
କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପୁଣିଥରେ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦାହଜ୍ୱଳା ତୀରମାନେ ମୋ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଭରିଥିଲେ ।
ତତୋଽହଂ ନିଶିତୈର୍ଭଲ୍ଲୈଃ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ । ଅଚ୍ଛିଦଂ ସହସା ରାଜନ୍ନନ୍ତରିକ୍ଷେ ପୁନଃ ପୁନଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆକାଶରେ ଏହି ଶତ ଶତ, ହଜାର ହଜାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରମାନେକୁ ପୁଣିପୁଣି କାଟି ଦେଲି ।
ତତସ୍ତ୍ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ମଯି ପ୍ରଯୋଜଯାମାସ ତାନ୍ଯହଂ ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯମ୍
ତାପରେ ପ୍ରବଳ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ମୋ ଉପରେ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକିଦେଲି ।
ଅସ୍ତ୍ରୈରେଵ ମହାବାହୋ ଚିକୀର୍ଷନ୍ନଧିକାଂ କ୍ରିଯାମ୍। ତତୋ ଵିଦି ମହାନ୍ନାଦଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ସମନ୍ତତଃ
କେବଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ କିଛି କରିବା ଇଚ୍ଛା କରି, ହେ ପ୍ରବଳ ବାହୁବଳୀ, ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ବଡ଼ ଧ୍ୱନି ହେଲା ।
ତତୋଽହମସ୍ତ୍ରଂ ଵାଯଵ୍ଯଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍। ପ୍ରତ୍ଯାଜଘ୍ନେ ଚ ତଦ୍ରାମୋ ଗୁହ୍ଯକାସ୍ତ୍ରେଣ ଭାରତ
ତାପରେ ମୁଁ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ବାୟୁ ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲି, କିନ୍ତୁ ରାମ ଏହାକୁ ଗୁପ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିହତ କଲେ, ହେ ଭାରତ ।
ତତୋଽହମସ୍ତ୍ରମାଗ୍ନେଯମନୁମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍ । ଵାରୁଣେନୈଵ ତଦ୍ରାମୋ ଵାରଯାମାସ ମେ ଵିଭୁଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରବଳ ରାମ ଏହାକୁ ଜଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋକିଦେଲେ ।
ଏଵମସ୍ତ୍ରାଣି ଦିଵ୍ଯାନି ରାମସ୍ଯାହମଵାରଯମ୍ । ରାମଶ୍ଚ ମମ ତେଜସ୍ଵୀ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରଵିଦରିନ୍ଦମଃ
ଏଭଳି ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରୋକିଦେଲି, ଏବଂ ଶୂରବୀର ଶତ୍ରୁନିବାରକ ରାମ ମୋ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ରୋକିଦେଲେ ।