ମା ମୈଵଂ ପୁତ୍ର ନିର୍ବନ୍ଧଂ କୁରୁ ଵିପ୍ରେଣ ପାର୍ଥିଵ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ସମରେ ଯୋଦ୍ଧୁମିତ୍ଯେଵ ଭର୍ତ୍ସଯତ୍
'ମୁଁ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏତେ ଜିଦ୍ଧ କରୁଛ, ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ପୁଅ, ଏପରି ଅଡ଼ିଗଲା କରନି,' ବୋଲି ସେ ମୋତେ ଡାଟିଲେ।
କିଂ ନ ଵୈ କ୍ଷତ୍ରିଯହଣୋ ହରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ଵିଦିତଃ ପୁତ୍ର ରାମସ୍ତେ ଯତସ୍ତଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି
'ପୁଅ, ତୁମେ ଯାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ହରିଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣନାହାଁ କି?'
ତତୋଽହମବ୍ରଵଂ ଦେଵୀମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ତାପରେ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଯଥା ଚ ରାମୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଯା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଚୋଦିତଃ । କାଶିରାଜସୁତାଯାଶ୍ଚ ଯଥା କର୍ମ ପୁରାତନମ୍
ଏବଂ, ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କିପରି ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲି, କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପୁରୁଣା କାମ କଣ ଥିଲା, ସେ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲି।
ତତଃ ସା ରାମମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଜନନୀ ମେ ମହାନଦୀ। ମଦର୍ଥଂ ତମୃଷିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷମଯାମାସ ଭାର୍ଗଵମ୍
ତାପରେ ମୋର ମାଆ, ମହାନଦୀ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୋ ପାଇଁ ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ ମା ଯୋତ୍ସୀଃ ଶିଷ୍ଯେଣେତି ଵଚୋ।़ବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଚ ତାମାହ ଯାଚନ୍ତୀଂ ଭୀଷ୍ମମେଵ ନିଵର୍ତଯ। ନ ଚ ମେ କୁରୁତେ କାମମିତ୍ଯହଂ ତମୁପାଗମମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନି।' କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ରାମ କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରୋକ, ସେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣୁନାହାଁ।' ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି।
ତତୋ ଗଙ୍ଗା ସୁତସ୍ନୋହାନ୍ମାଂ ସା ପୁନରୁପାଗମତ୍। ନାସ୍ଯା ଅକରଵଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ମୋର ମାଆ ଗଙ୍ଗା ପୁଣି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲି ନାହିଁ।
ଅଥାଦୃଶ୍ଯତ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ। ଆହ୍ଵଯାମାସ ଚ ତଦା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ ଭୃଗୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକିଲେ।
ତମହଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ରଣେ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ଭୂମିଷ୍ଠଂ ନୋତ୍ସହେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଭଵନ୍ତଂ ରଥମାସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ହସି ହସି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଆପଣ ଭୂମିରେ ଓ ମୁଁ ରଥରେ ଥିଲେ, ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଆରୋହ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଵୀର କଵଚଂ ଚ ମହାଭୁଜ । ବଧାନ ସମରେ ରାମ ଯଦି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମଯେଚ୍ଛସି
'ବୀର, ଆପଣ ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ, ଦେହରେ କବଚ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ସଜି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସନ୍ତୁ, ରାମ।'
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃ ସ୍ମଯମାନୋ ରଣାଜିରେ । ରଥୋ ମେ ମେଦିନୀ ଭୀଷ୍ମ ଵାହା ଵେଦାଃ ସଦଶ୍ଵଵତ୍
ତାପରେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧମାଇଦାନରେ ହସି କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମ, ମୋର ରଥ ହେଉଛି ଏଇ ପୃଥିବୀ, ବେଦମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା।'
ସୂତଶ୍ଚ ମାତରିଶ୍ଵା ଵୈ କଵଚଂ ଵେଦମାତରଃ । ସୁସଂଵୀତୋ ରଣେ ତାଭିର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
'ମୋର ସାରଥି ହେଉଛି ପବନ, ବେଦମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୋର କବଚ। ଏହିଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣୋ ଗାନ୍ଧାରେ ରାମୋ ମାଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଶରଵ୍ରାତେନ ମହତା ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ଗାନ୍ଧାରର ରାମ, ଯିଏ ସତ୍ୟବୀର, ମୋତେ ଚାରିପଟେ ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷା କରି ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ରଥମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ସର୍ଵାଯୁଧଵରେ ଶ୍ରୀମତ୍ଯଦ୍ଭୁତୋପମଦର୍ଶନେ
ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରଥର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନିକଟରେ ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲା।
ମନସା ଵିହିତେ ପୁଣ୍ଯେ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ନଗରୋପଭେ । ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଵଯୁଜି ସନ୍ନଦ୍ଵେ କାଞ୍ଚନେନ ଵିଭୂଷିତେ
ତାଙ୍କର ରଥ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ପବିତ୍ର ଓ ବଡ଼, ଏକ ନଗର ପାଶରେ ପରିସର ଭଳି, ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ହୋଇଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ସୁନାରେ ସଜିଥିଲା।
କଵଚେନ ମହାବାହୋ ସୋମାର୍କକୃତଲକ୍ଷ୍ମଣା। ଧନୁର୍ଧରୋ ବଦ୍ଧତୂଣୋ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍
ସେ ମହାବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଥିଲେ, ତୁଣୀର ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ଓ ଗୋଧା ଚର୍ମର ମୁଠିବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସାରଥ୍ଯଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଯୁଯୁତ୍ସୋରକୁତଵ୍ରଣଃ । ସଖା ଵେଦଵିଦତ୍ଯନ୍ତଂ ଦଯିତୋ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ହ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଭୟହୀନ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ବେଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।
ଆହ୍ଵଯାନଃ ସ ମାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ମନୋ ହର୍ଷଯତୀଵ ମେ । ପୁନଃ ପୁନରଭିକ୍ରୋଶନ୍ନଭିଯାହୀତି ଭାର୍ଗଵଃ
ଭାର୍ଗବ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରି କହୁଥିଲେ—'ଆସ, ଆଗକୁ ଆ'—ତାଙ୍କର ଏହି ଆହ୍ୱାନ ମୋର ହୃଦୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଦେଲା।
ତମାଦିତ୍ଯମିଵୋଦ୍ଯନ୍ତମନାଧୃଷ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍ । କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ତକରଂ ରାମମେକମେକଃ ସମାସଦୂମ୍
ମୁଁ ଏକାକି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସଂହାରକ, ଅପରାଜେୟ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଏ।
ତତୋଽହଂ ବାଣପାତେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଵାହାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଵୈ । ଅଵତୀର୍ଯ ଧନୁର୍ନ୍ଯସ୍ଯ ପଦାତିର୍ଋଷିସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତୀରବର୍ଷା ରୁ ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଅଟକେଇ, ରଥରୁ ଅବତରି, ଧନୁଷ୍କୁ ରଖି, ପଦାତି ହୋଇ ରୁଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।
ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛଂ ତଦା ରାମମର୍ଚିଷ୍ଯନ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମମ୍ । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଚୈନଂ ଵିଧିଵଦବ୍ରୁଵଂ ଵାକ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉତ୍ତମ କଥା କହିଲି।
ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ତ୍ଵଯା ରଣେ ରାମ ସଦୃଶେନାଧିକେନ ଵା । ଗୁରୁଣା ଧର୍ମଶୀଲେନ ଜଯମାଶାସ୍ଵ ମେ ଵିଭୋ
ହେ ରାମ, ମୁଁ ତୁମ ସମାନ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କିମ୍ବା ଗୁରୁ ଯେଉଁ ହେଉଛ, ସେହିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିବା ତୁମେ, ମୋତେ ବିଜୟ ଦିଅ।
ଏଵମେତତ୍କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂତିମିଚ୍ଛତା। ଧର୍ମୋ ହ୍ଯେଷ ମହାବାହୋ ଵିଶିଷ୍ଟୈଃ ସହ ଯୁଧ୍ଯତାମ୍
ହଁ, ଏହିପରି ହେଉଛି, କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯିଏ ମହିମା ଚାହେ, ସେଠିପାଇଁ ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ। ମହାବାହୁ, ବିଶିଷ୍ଟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଏହି ଧର୍ମ।
ଶପେଯଂ ତ୍ଵାଂ ନଚେଦେଵମାଗଚ୍ଛେଥା ଵିଶାଂପତେ । ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ରଣେ ଯତ୍ତୋ ଧୈର୍ଯମାଲମ୍ବ୍ଯ କୌରଵ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଏଭଳି ଭାବେ ନ ଆସିଥାନ୍ତୁ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଇଥାନ୍ତି। ବରଂ ଏବେ ଧୃଢ଼ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କର, ହେ କୌରବ।
ନ ତୁ ତେ ଜଯମାଶାସେ ତ୍ଵାଂ ଵିଜେତୁମହଂ ସ୍ଥିତଃ । ଗଚ୍ଛ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ଧର୍ମେଣ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ଚରିତେନ ତେ
କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତୁମର ବିଜୟ ଆଶା କରୁନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ହରାଇବାକୁ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ତୁମେ ଧର୍ମରେ ଥାଇ ଯୁଦ୍ଧ କର, ମୁଁ ତୁମର ଆଚରଣରେ ପ୍ରସନ୍ନ।
ତତୋଽହଂ ତଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରଥମାରୁହ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ । ପ୍ରାଧ୍ମାପଯଂ ରଣେ ଶଙ୍ଖଂ ପୁନର୍ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତୁରନ୍ତ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଶଂଖକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁଣି ଧ୍ୱନି କରିଲି।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵନ୍ମମ ତସ୍ଯ ଚ ଭାରତ । ଦିଵସାନ୍ସୁବହୂନ୍ରାଜନ୍ପରସ୍ପରଜିଗୀଷଯା
ତାପରେ, ହେ ଭାରତ, ମୋ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଅନେକ ଦିନ ଚାଲିଲା, ଦୁହେଁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲୁ।
ସ ମେ ତସ୍ମିନ୍ରଣେ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରାହରତ୍କଙ୍ଖପତ୍ରିଭିଃ । ଵଷ୍ଟ୍ଯା ଶତୈଶ୍ଚ ନଵଭିଃ ଶରାଣାଂ ନତଷର୍ଵଣାମ୍
ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ, ସେ ପ୍ରଥମେ ମୋତେ ଶିଖା ଧାରିଥିବା ତୀର ଓ ନଉଶେ ଶତ ଭାଲ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ।
ଚତ୍ଵାରସ୍ତେନ ମେ ଵାହାଃ ସୂତଶ୍ଚୈଵ ଵିଶାଂପତେ । ପ୍ରତିରୁଦ୍ଧାସ୍ତଥୈଵାହଂ ସମରେ ଦଂଶିତଃ ସ୍ଥିତଃ
ସେ ମୋର ଚାରିଟିଏ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ଅଟକେଇଦେଲେ, ହେ ରାଜା, ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ ଦଢ଼ିଆ ରହିଲି।
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଚ ଦେଵେଭ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷତଃ । ତମହଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ରଣେ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ଦେବମାନେ ଓ ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହସୁଥିବା ପରି ତାଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ଦଢ଼ିଆ ଥିଲେ, ସେଠାରେ କଥା କହିଲି।