ପାଣ୍ଡୁରୈଶ୍ଚାପି ଵ୍ଯଜନୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନୋ ନରାଧିପ । ଶୁକ୍ଲଵାସାଃ ସିତୋଷ୍ଣୀଷଃ ସର୍ଵଶୁକ୍ଲଵିଭୂଷଣଃ
ପାଣ୍ଡୁର ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ପଙ୍ଖା ହେଉଥିଲି, ରାଜା, ମୁଁ ସାଧା ଜାମା, ସାଧା ପଗଡ଼ି ଓ ସମସ୍ତ ସାଧା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲି।
ସ୍ତୂଯମାନୋ ଜଯାଶୀର୍ଭିର୍ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଗଜସାହ୍ଵଯାତ୍। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ରଣକ୍ଷେତ୍ରମୁପାଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସ୍ତୁତିତ ହୋଇ, ମୁଁ ହାତୀ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବାହାରି, ଯୁଦ୍ଧ ମାଠ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତେ ହଯାଶ୍ଚୋଦିତାସ୍ତେନ ସୂତେନ ପରମାହଵେ । ଅଵହନ୍ମାଂ ଭୃଶଂ ରାଜନ୍ମନୋମାରୁତରଂହସଃ
ସେ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଦକ୍ଷ ସୂତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମୋତେ ମନ ଓ ପବନର ତ୍ୱରାଣ୍ବିତ ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଠକୁ ନେଇଗଲେ, ରାଜା।
ଗତ୍ଵାଽହଂ ତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ସ ଚ ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଯୁଦ୍ଧାଯ ସହସା ରାଜନ୍ପରାକ୍ରାନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ମୁଁ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମ, ଦୁହେଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁକାବିଲା କଲୁ।
ତତଃ ସଦର୍ଶନେଽତିଷ୍ଠଂ ରାମସ୍ଯାତିତପସ୍ଵିନଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଶଙ୍ଖପ୍ରଵରଂକ ତତଃ ପ୍ରାଧମମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଅତି ତପସ୍ବୀ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଦଢ଼ିଆ ଶଂଖ ଧରି ଦଣ୍ଡାଇ ଦଉଡ଼ିଲି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଫୁଙ୍କି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତତସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜା ରାଜଂସ୍ତାପସାଶ୍ଚ ଵନୌକସଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ତ ରଣଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରଗଣାସ୍ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଦିଵ୍ଯାନି ମାଲ୍ଯାନି ପ୍ରାଦୁରାସଂସ୍ତତସ୍ତତଃ। ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ମେଘଵୃନ୍ଦାନି ଚୈଵ ହ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦେଖାଦେଲା, ଦିବ୍ୟ ବାଜା ଏବଂ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା।
ତତସ୍ତେ ତାପସାଃ ସର୍ଵେ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯାନୁଯାଯିନଃ । ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ପରିଵାର୍ଯ ରଣାଜିରମ୍
ତାପରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନକୁ ଘେରି ଦର୍ଶକ ହେଇ ରହିଲେ।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୂତହିତୈଷିଣୀ । ମାତା ସ୍ଵରୂପିଣୀ ରାଜନ୍କିମିଦଂ ତେ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ମୋର ମାଆ ଦେବୀ ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ଗତ୍ଵାଽହଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରଯାଚିଷ୍ଯେ କୁରୂଦ୍ଵହ । ଭୂଷ୍ମେଣ ସହ ମା ଯୋତ୍ସୀଃ ଶିଷ୍ଯେଣେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
'ମୁଁ ଯାଇ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କରିବି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।'
ମା ମୈଵଂ ପୁତ୍ର ନିର୍ବନ୍ଧଂ କୁରୁ ଵିପ୍ରେଣ ପାର୍ଥିଵ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ସମରେ ଯୋଦ୍ଧୁମିତ୍ଯେଵ ଭର୍ତ୍ସଯତ୍
'ମୁଁ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏତେ ଜିଦ୍ଧ କରୁଛ, ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ପୁଅ, ଏପରି ଅଡ଼ିଗଲା କରନି,' ବୋଲି ସେ ମୋତେ ଡାଟିଲେ।
କିଂ ନ ଵୈ କ୍ଷତ୍ରିଯହଣୋ ହରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ଵିଦିତଃ ପୁତ୍ର ରାମସ୍ତେ ଯତସ୍ତଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି
'ପୁଅ, ତୁମେ ଯାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ହରିଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣନାହାଁ କି?'
ତତୋଽହମବ୍ରଵଂ ଦେଵୀମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ତାପରେ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଯଥା ଚ ରାମୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଯା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଚୋଦିତଃ । କାଶିରାଜସୁତାଯାଶ୍ଚ ଯଥା କର୍ମ ପୁରାତନମ୍
ଏବଂ, ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କିପରି ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲି, କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପୁରୁଣା କାମ କଣ ଥିଲା, ସେ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲି।
ତତଃ ସା ରାମମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଜନନୀ ମେ ମହାନଦୀ। ମଦର୍ଥଂ ତମୃଷିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷମଯାମାସ ଭାର୍ଗଵମ୍
ତାପରେ ମୋର ମାଆ, ମହାନଦୀ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୋ ପାଇଁ ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ ମା ଯୋତ୍ସୀଃ ଶିଷ୍ଯେଣେତି ଵଚୋ।़ବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଚ ତାମାହ ଯାଚନ୍ତୀଂ ଭୀଷ୍ମମେଵ ନିଵର୍ତଯ। ନ ଚ ମେ କୁରୁତେ କାମମିତ୍ଯହଂ ତମୁପାଗମମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନି।' କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ରାମ କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରୋକ, ସେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣୁନାହାଁ।' ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି।
ତତୋ ଗଙ୍ଗା ସୁତସ୍ନୋହାନ୍ମାଂ ସା ପୁନରୁପାଗମତ୍। ନାସ୍ଯା ଅକରଵଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ମୋର ମାଆ ଗଙ୍ଗା ପୁଣି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲି ନାହିଁ।
ଅଥାଦୃଶ୍ଯତ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ। ଆହ୍ଵଯାମାସ ଚ ତଦା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ ଭୃଗୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକିଲେ।
ତମହଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ରଣେ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ଭୂମିଷ୍ଠଂ ନୋତ୍ସହେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଭଵନ୍ତଂ ରଥମାସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ହସି ହସି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଆପଣ ଭୂମିରେ ଓ ମୁଁ ରଥରେ ଥିଲେ, ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଆରୋହ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଵୀର କଵଚଂ ଚ ମହାଭୁଜ । ବଧାନ ସମରେ ରାମ ଯଦି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମଯେଚ୍ଛସି
'ବୀର, ଆପଣ ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ, ଦେହରେ କବଚ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ସଜି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସନ୍ତୁ, ରାମ।'
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃ ସ୍ମଯମାନୋ ରଣାଜିରେ । ରଥୋ ମେ ମେଦିନୀ ଭୀଷ୍ମ ଵାହା ଵେଦାଃ ସଦଶ୍ଵଵତ୍
ତାପରେ ରାମ ଯୁଦ୍ଧମାଇଦାନରେ ହସି କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମ, ମୋର ରଥ ହେଉଛି ଏଇ ପୃଥିବୀ, ବେଦମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା।'
ସୂତଶ୍ଚ ମାତରିଶ୍ଵା ଵୈ କଵଚଂ ଵେଦମାତରଃ । ସୁସଂଵୀତୋ ରଣେ ତାଭିର୍ଯୋତ୍ସ୍ଯେଽହଂ କୁରୁନନ୍ଦନ
'ମୋର ସାରଥି ହେଉଛି ପବନ, ବେଦମାନଙ୍କ ମାଆମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ମୋର କବଚ। ଏହିଭଳି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣୋ ଗାନ୍ଧାରେ ରାମୋ ମାଂ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଶରଵ୍ରାତେନ ମହତା ସର୍ଵତଃ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍
ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ଗାନ୍ଧାରର ରାମ, ଯିଏ ସତ୍ୟବୀର, ମୋତେ ଚାରିପଟେ ବଡ଼ ତୀରବର୍ଷା କରି ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋଽପଶ୍ଯଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ରଥମଧ୍ଯେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ସର୍ଵାଯୁଧଵରେ ଶ୍ରୀମତ୍ଯଦ୍ଭୁତୋପମଦର୍ଶନେ
ତାପରେ ମୁଁ ଦେଖିଲି ଯେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରଥର ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ନିକଟରେ ରଖିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲାଗୁଥିଲା।
ମନସା ଵିହିତେ ପୁଣ୍ଯେ ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ନଗରୋପଭେ । ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଵଯୁଜି ସନ୍ନଦ୍ଵେ କାଞ୍ଚନେନ ଵିଭୂଷିତେ
ତାଙ୍କର ରଥ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ପବିତ୍ର ଓ ବଡ଼, ଏକ ନଗର ପାଶରେ ପରିସର ଭଳି, ଦିବ୍ୟ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଯୋଗି ହୋଇଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ସୁନାରେ ସଜିଥିଲା।
କଵଚେନ ମହାବାହୋ ସୋମାର୍କକୃତଲକ୍ଷ୍ମଣା। ଧନୁର୍ଧରୋ ବଦ୍ଧତୂଣୋ ବଦ୍ଧଗୋଧାଙ୍ଗୁଲିତ୍ରଵାନ୍
ସେ ମହାବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଥିବା କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଥିଲେ, ତୁଣୀର ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ଓ ଗୋଧା ଚର୍ମର ମୁଠିବନ୍ଧ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ସାରଥ୍ଯଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ଯୁଯୁତ୍ସୋରକୁତଵ୍ରଣଃ । ସଖା ଵେଦଵିଦତ୍ଯନ୍ତଂ ଦଯିତୋ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯ ହ
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଭୟହୀନ ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ବେଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଭାର୍ଗବଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ।
ଆହ୍ଵଯାନଃ ସ ମାଂ ଯୁଦ୍ଧେ ମନୋ ହର୍ଷଯତୀଵ ମେ । ପୁନଃ ପୁନରଭିକ୍ରୋଶନ୍ନଭିଯାହୀତି ଭାର୍ଗଵଃ
ଭାର୍ଗବ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଥିଲେ, ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କରି କହୁଥିଲେ—'ଆସ, ଆଗକୁ ଆ'—ତାଙ୍କର ଏହି ଆହ୍ୱାନ ମୋର ହୃଦୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଦେଲା।
ତମାଦିତ୍ଯମିଵୋଦ୍ଯନ୍ତମନାଧୃଷ୍ଯଂ ମହାବଲମ୍ । କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ତକରଂ ରାମମେକମେକଃ ସମାସଦୂମ୍
ମୁଁ ଏକାକି ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କର ସଂହାରକ, ଅପରାଜେୟ ଓ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଯେପରି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଏ।
ତତୋଽହଂ ବାଣପାତେଷୁ ତ୍ରିଷୁ ଵାହାନ୍ନିଗୃହ୍ଯ ଵୈ । ଅଵତୀର୍ଯ ଧନୁର୍ନ୍ଯସ୍ଯ ପଦାତିର୍ଋଷିସତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ମୁଁ ତୀରବର୍ଷା ରୁ ମୋ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଅଟକେଇ, ରଥରୁ ଅବତରି, ଧନୁଷ୍କୁ ରଖି, ପଦାତି ହୋଇ ରୁଷିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି।