କୃପଣଂ ତ୍ଵାମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତା । ମଯା ଵିନିହତଂ ଦେଵୀ ରୋଦତାମଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ମୋ ହାତରେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦୟନୀୟ ତୁମକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଆଜି କାନ୍ଦିବେ, ରାଜା।
ଅତଦର୍ହା ମହାଭାଗା ଭଗୀରଥସୁତାଽନଘା । ଯା ତ୍ଵାମଜୀଜନନ୍ମନ୍ଦଂ ଯୁଦ୍ଧକାମୁକମାତୁରମ୍
ଯିଏ ଭାଗୀରଥର କନ୍ୟା, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଧନ୍ୟା, ଏପରି ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ମାଆ ଦୁଃଖ କରିବେ।
ଏହି ଗଚ୍ଛ ମଯା ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧକାମୁକ ଦୁର୍ମଦ । ଗୃହାଣ ସର୍ଵଂ କୌରଵ୍ଯ ରଥାଦି ଭରତର୍ଷଭ
ଆସ, ଯାଅ, ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଅଭିମାନୀ। ଏହି ସବୁ ନିଅ, ହେ କୌରବ, ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ତମହଂ ରାମଂ ପରପୁରଂଜଯମକ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯକ ଶିରସା ରାମମେଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରଵମ୍
ଏପରି କହୁଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନଗର ଜିତିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଇ କହିଲି, 'ଏହିପରି ହେଉ', ରାମଙ୍କୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ରାମଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯା । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ଚାହଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯମ୍
ଏପରି କହି, ରାମ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମୁଁ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲି।
ତତଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ମାତ୍ରା ଚ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତଃ। ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ଵାଚ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାହଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଚୈଵ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମାଆଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଲି। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ମଙ୍ଗଳ କଥା କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ରଥମାସ୍ଥାଯ ରୁଚିରଂ ରାଜତଂ ପାଣ୍ଡୁରୈର୍ହଯୈଃ। ସୂପସ୍କରଂ ସ୍ଵଧିଷ୍ଠାନଂ ଵୈଯାଘ୍ରପରିଵାରଣମ୍
ପାଣ୍ଡୁର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଣାଯାଉଥିବା ଚମତ୍କାର ରୂପା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଥିବା, ବାଘ ଚିତ୍ରିତ ରକ୍ଷକମାନେ ଘେରିଥିବା, ମୁଁ ବସିଲି।
ଉପପନ୍ନଂ ମହାଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସର୍ଵୋପକରଣାନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍କୁଲୀନେନ ଵୀରେଣ ହଯଶାସ୍ତ୍ରଵିଦା ରଣେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ସଜିତ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଯୋଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଚଳାଯାଉଥିଲା।
ଯତ୍ତଂ ସୂତେନ ଶିଷ୍ଟେନ ବହୁଶୋ ଦୃଷ୍ଟକର୍ମଣା । ଦଂଶିତଃ ପାଣ୍ଡୁରେଣାହଂ କଵଚେନ ଵପୁଷ୍ମତା
ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଅନୁଭବୀ ସୂତ ଦ୍ୱାରା ଚଳାଯାଉଥିବା, ମୁଁ ଚମକୁଥିବା ପାଣ୍ଡୁର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲି।
ପାଣ୍ଡୁରଂ କାର୍ମୁକଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରାଯାଂ ଭରତସତ୍ତମ । ପାଣ୍ଡୁରେଣାତପତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ମୂର୍ଧନି
ପାଣ୍ଡୁର ଧନୁଷ ନେଇ, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯାତ୍ରା କଲି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଣ୍ଡୁର ଛତା ଧରାଯାଉଥିଲା।
ପାଣ୍ଡୁରୈଶ୍ଚାପି ଵ୍ଯଜନୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନୋ ନରାଧିପ । ଶୁକ୍ଲଵାସାଃ ସିତୋଷ୍ଣୀଷଃ ସର୍ଵଶୁକ୍ଲଵିଭୂଷଣଃ
ପାଣ୍ଡୁର ବିଶ୍ରାମ ପଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ପଙ୍ଖା ହେଉଥିଲି, ରାଜା, ମୁଁ ସାଧା ଜାମା, ସାଧା ପଗଡ଼ି ଓ ସମସ୍ତ ସାଧା ଗହନା ପିନ୍ଧିଥିଲି।
ସ୍ତୂଯମାନୋ ଜଯାଶୀର୍ଭିର୍ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଗଜସାହ୍ଵଯାତ୍। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ରଣକ୍ଷେତ୍ରମୁପାଯାଂ ଭରତର୍ଷଭ
ବିଜୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସ୍ତୁତିତ ହୋଇ, ମୁଁ ହାତୀ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ବାହାରି, ଯୁଦ୍ଧ ମାଠ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲି, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତେ ହଯାଶ୍ଚୋଦିତାସ୍ତେନ ସୂତେନ ପରମାହଵେ । ଅଵହନ୍ମାଂ ଭୃଶଂ ରାଜନ୍ମନୋମାରୁତରଂହସଃ
ସେ ଘୋଡ଼ାମାନେ, ଦକ୍ଷ ସୂତ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ, ମୋତେ ମନ ଓ ପବନର ତ୍ୱରାଣ୍ବିତ ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଠକୁ ନେଇଗଲେ, ରାଜା।
ଗତ୍ଵାଽହଂ ତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ସ ଚ ରାମଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଯୁଦ୍ଧାଯ ସହସା ରାଜନ୍ପରାକ୍ରାନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍
ମୁଁ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାମ, ଦୁହେଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମୁକାବିଲା କଲୁ।
ତତଃ ସଦର୍ଶନେଽତିଷ୍ଠଂ ରାମସ୍ଯାତିତପସ୍ଵିନଃ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଶଙ୍ଖପ୍ରଵରଂକ ତତଃ ପ୍ରାଧମମୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ଅତି ତପସ୍ବୀ ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମୁଁ ଦଢ଼ିଆ ଶଂଖ ଧରି ଦଣ୍ଡାଇ ଦଉଡ଼ିଲି, ଏବଂ ଏହାକୁ ଫୁଙ୍କି ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦ ହେଲା।
ତତସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜା ରାଜଂସ୍ତାପସାଶ୍ଚ ଵନୌକସଃ। ଅପଶ୍ଯନ୍ତ ରଣଂ ଦିଵ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରଗଣାସ୍ତଦା
ତାପରେ, ରାଜା, ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ତପସ୍ବୀମାନେ, ଦେବମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସେ ଦିବ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ଦିଵ୍ଯାନି ମାଲ୍ଯାନି ପ୍ରାଦୁରାସଂସ୍ତତସ୍ତତଃ। ଵାଦିତ୍ରାଣି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି ମେଘଵୃନ୍ଦାନି ଚୈଵ ହ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦେଖାଦେଲା, ଦିବ୍ୟ ବାଜା ଏବଂ ମେଘମାଳା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଗଲା।
ତତସ୍ତେ ତାପସାଃ ସର୍ଵେ ଭାର୍ଗଵସ୍ଯାନୁଯାଯିନଃ । ପ୍ରେକ୍ଷକାଃ ସମପଦ୍ଯନ୍ତ ପରିଵାର୍ଯ ରଣାଜିରମ୍
ତାପରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ବୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନକୁ ଘେରି ଦର୍ଶକ ହେଇ ରହିଲେ।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ଦେଵୀ ସର୍ଵଭୂତହିତୈଷିଣୀ । ମାତା ସ୍ଵରୂପିଣୀ ରାଜନ୍କିମିଦଂ ତେ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ଚାହୁଁଥିବା ମୋର ମାଆ ଦେବୀ ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ତୁମେ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?'
ଗତ୍ଵାଽହଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରଯାଚିଷ୍ଯେ କୁରୂଦ୍ଵହ । ଭୂଷ୍ମେଣ ସହ ମା ଯୋତ୍ସୀଃ ଶିଷ୍ଯେଣେତି ପୁନଃ ପୁନଃ
'ମୁଁ ଯାଇ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ କରିବି, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ ନାହିଁ।'
ମା ମୈଵଂ ପୁତ୍ର ନିର୍ବନ୍ଧଂ କୁରୁ ଵିପ୍ରେଣ ପାର୍ଥିଵ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ସମରେ ଯୋଦ୍ଧୁମିତ୍ଯେଵ ଭର୍ତ୍ସଯତ୍
'ମୁଁ ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଏତେ ଜିଦ୍ଧ କରୁଛ, ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ ପୁଅ, ଏପରି ଅଡ଼ିଗଲା କରନି,' ବୋଲି ସେ ମୋତେ ଡାଟିଲେ।
କିଂ ନ ଵୈ କ୍ଷତ୍ରିଯହଣୋ ହରତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମଃ । ଵିଦିତଃ ପୁତ୍ର ରାମସ୍ତେ ଯତସ୍ତଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି
'ପୁଅ, ତୁମେ ଯାହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ସେ ରାମ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଙ୍କୁ ମାରିଥିବା, ହରିଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣନାହାଁ କି?'
ତତୋଽହମବ୍ରଵଂ ଦେଵୀମଭିଵାଦ୍ଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ସର୍ଵଂ ତଦ୍ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଵରେ
ତାପରେ ମୁଁ ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱୟଂବରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଲି।
ଯଥା ଚ ରାମୋ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମଯା ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଚୋଦିତଃ । କାଶିରାଜସୁତାଯାଶ୍ଚ ଯଥା କର୍ମ ପୁରାତନମ୍
ଏବଂ, ରାଜାଧିରାଜ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କିପରି ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରିଥିଲି, କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପୁରୁଣା କାମ କଣ ଥିଲା, ସେ କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲି।
ତତଃ ସା ରାମମଭ୍ଯେତ୍ଯ ଜନନୀ ମେ ମହାନଦୀ। ମଦର୍ଥଂ ତମୃଷିଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ କ୍ଷମଯାମାସ ଭାର୍ଗଵମ୍
ତାପରେ ମୋର ମାଆ, ମହାନଦୀ, ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ମୋ ପାଇଁ ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ଭୀଷ୍ମେଣ ସହ ମା ଯୋତ୍ସୀଃ ଶିଷ୍ଯେଣେତି ଵଚୋ।़ବ୍ରଵୀତ୍ । ସ ଚ ତାମାହ ଯାଚନ୍ତୀଂ ଭୀଷ୍ମମେଵ ନିଵର୍ତଯ। ନ ଚ ମେ କୁରୁତେ କାମମିତ୍ଯହଂ ତମୁପାଗମମ୍
ସେ କହିଲେ, 'ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନି।' କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ରାମ କହିଲେ, 'ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ରୋକ, ସେ ମୋ ଇଚ୍ଛା ଶୁଣୁନାହାଁ।' ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି।
ତତୋ ଗଙ୍ଗା ସୁତସ୍ନୋହାନ୍ମାଂ ସା ପୁନରୁପାଗମତ୍। ନାସ୍ଯା ଅକରଵଂ ଵାକ୍ଯଂ କ୍ରୋଧପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣଃ
ତାପରେ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଲାଲ ହୋଇ, ମୋର ମାଆ ଗଙ୍ଗା ପୁଣି ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲି ନାହିଁ।
ଅଥାଦୃଶ୍ଯତ ଧର୍ମାତ୍ମା ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ। ଆହ୍ଵଯାମାସ ଚ ତଦା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ
ଏହି ସମୟରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ ଭୃଗୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଦେଲେ, ଏବଂ, ଦ୍ବିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକିଲେ।
ତମହଂ ସ୍ମଯନ୍ନିଵ ରଣେ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ଭୂମିଷ୍ଠଂ ନୋତ୍ସହେ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଭଵନ୍ତଂ ରଥମାସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ହସି ହସି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିବା ତାଙ୍କୁ କହିଲି, 'ଆପଣ ଭୂମିରେ ଓ ମୁଁ ରଥରେ ଥିଲେ, ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
ଆରୋହ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଵୀର କଵଚଂ ଚ ମହାଭୁଜ । ବଧାନ ସମରେ ରାମ ଯଦି ଯୋଦ୍ଧୁଂ ମଯେଚ୍ଛସି
'ବୀର, ଆପଣ ରଥରେ ଚଢ଼ନ୍ତୁ, ଦେହରେ କବଚ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ। ଯଦି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ସଜି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସନ୍ତୁ, ରାମ।'