ଗାନ୍ଧର୍ଵରାକ୍ଷସୌ କ୍ଷତ୍ରେ ଧର୍ମ୍ଯୌ ତୌ ମା ଵିଶଙ୍କିଥାଃ। ପୃଥଗ୍ଵା ଯଦି ଵା ମିଶ୍ରୌ କର୍ତଵ୍ଯୌ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଗାନ୍ଧର୍ବ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିବାହ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମମୟ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରଖିନାହ। ଏକାକି କିମ୍ବା ମିଶିତ ଭାବେ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଚଳିବ—ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସା ତ୍ଵଂ ମମ ସକାମସ୍ଯ ସକାମା ଵରଵର୍ଣିନୀ। ଗାନ୍ଧର୍ଵେଣ ଵିଵାହେନ ଭାର୍ଯା ଭଵିତୁମର୍ହସି
ତୁମେ ଯେପରି ମୋତେ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ଗାନ୍ଧର୍ବ ବିବାହ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମେ ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯଦି ଧର୍ମପଥସ୍ତ୍ଵେଵ ଯଦି ଚାତ୍ମା ପ୍ରଭୁର୍ମମ। ପ୍ରଦାନେ ପୌରଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଣୁ ମେ ସମଯଂ ପ୍ରଭୋ
ଯଦି ଧର୍ମର ପଥ ମୋର, ଯଦି ମୋ ଆତ୍ମା ମୋର ଅଧିନ, ହେ ପୌରବମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତେବେ ମୋର ଏକ ଶର୍ତ୍ତ ଶୁଣ।
ସତ୍ଯଂ ମେ ପ୍ରତିଜାନୀହି ଯଥା ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରହଃ। ମଯି ଜାଯେତ ଯଃ ପୁତ୍ରଃ ସ ଭଵେତ୍ତ୍ଵଦନନ୍ତରଃ
ମୁଁ ଏଠି ଯାହା କହିବି, ତାହା ଗୁପ୍ତରେ ଶତ୍ୟ କହିବାକୁ ମୋତେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କର। ମୋ ଗର୍ଭରୁ ଯେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବ, ସେ ତୁମର ସର୍ବପ୍ରଥମ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବ।
ଯୁଵରାଜୋ ମହାରାଜ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ। ଯଦ୍ଯେତଦେଵଂ ଦୁଷ୍ଯନ୍ତ ଅସ୍ତୁ ମେ ସଙ୍ଗମସ୍ତ୍ଵଯା
ସେହି ପୁଅ ଯୁବରାଜ ହେବ, ହେ ମହାରାଜ, ଏହା ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚିତ କହୁଛି। ଯଦି ଏହିପରି ହୁଏ, ହେ ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ତେବେ ଆମର ଏକତା ହେଉ।
ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ସର୍ଵଂ ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯ ଯଥୋକ୍ତଂ ସ ଵିଶାଂପତିଃ। ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ପୁନରେଵାହ ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛସି ତଦ୍ଵଦ
ସେଠାରେ ସେ ବାଣୀ ଯେପରି କହିଥିଲେ, ସେପରି ସମ୍ମତି ଦେଇ, ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ ରାଜା ପୁନି କହିଲେ: 'ତୁମେ ଆଉ ଯାହା ଚାହଁ, ମୋତେ କହ।'
ଖ୍ଯାତୋ ଲୋକପ୍ରଵାଦୋଯଂ ଵିଵାହ ଇତି ଶାସ୍ତ୍ରତଃ। ଵୈଵାହିକୀଂ କ୍ରିଯାଂ ସନ୍ତଃ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ପ୍ରଜାହିତାମ୍
ଏହି ବିବାହ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସାରା ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହି ବିବାହ କ୍ରିୟାକୁ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ଲୋକପ୍ରଵାଦଶାନ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ଵିଵାହଂ ଵିଧିନା କୁରୁ। ସନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଯଜ୍ଞପାତ୍ରାଣି ଦର୍ଭାଃ ସୁମନସୋଽକ୍ଷତାଃ
ଲୋକମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି, ତାହା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କର। ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞ ପାତ୍ର, କୁଶ ଘାସ, ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ରହିଛି।
ଯଥା ଯୁକ୍ତୋ ଵିଵାହଃ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ଯୁକ୍ତା ପ୍ରଜା ଭଵେତ୍। ତସ୍ମାଦାଜ୍ଯଂ ହଵିର୍ଲାଜାଃ ସିକତା ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତଵ
ଯେପରି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ ହୁଏ, ସେପରି ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ହୁଏ। ତେଣୁ ଘିଅ, ହବିଷ୍ୟ, ଲାଜା, ବାଳୁକା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।
ଵୈଵାହିକାନି ଚାନ୍ଯାନି ସମସ୍ତାନୀହ ପାର୍ଥିଵ। ଦୁରୁକ୍ତମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମକାରଣାତ୍
ଏଠାରେ ବିବାହ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଅଛି, ହେ ରାଜା। ଧର୍ମ ନିମିତ୍ତେ କିଛି କଠୋର କଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତାଂ ରାଜା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଵିଚାରଯନ୍। ଅପି ଚ ତ୍ଵାଂ ହି ନେଷ୍ଯାମି ନଗରଂ ସ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି ରାଜା ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଛାଡି କହିଲେ। କିନ୍ତୁ, ହେ ପବିତ୍ର ହସିଥିବା ତୁମେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସହରକୁ ନେଇଯିବି ନାହିଁ।
ଯଥା ତ୍ଵମର୍ହା ସୁଶ୍ରୋଣି ମନ୍ଯସେ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ। ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍
ତୁମେ ଯେପରି ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧି, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ଏହିପରି କହି, ରାଜା ତାହାକୁ, ଯିଏ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ, ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ପୁରୋହିତଂ ସମାହୂଯ ଵଚନଂ ଯୁକ୍ତମବ୍ରଵୀତ୍। ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଯଦୁକ୍ତଂ ଵୈ ନ ଵୃଥା କର୍ତୁମୁତ୍ସହେ
ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଡାକି, ସେ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ: 'ରାଜକୁମାରୀ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବି ନାହିଁ।'
କ୍ରିଯାହୀନୋ ହି ନ ଭଵେନ୍ମମ ପୁତ୍ରୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଂ ଵିଵାହଂ ମା ଚିରଂକୁରୁ
ମୋର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ବିନା ବିଧିର କ୍ରିୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବିବାହ କର, ବିଳମ୍ବ କରନି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ନୃପତିନା ଦ୍ଵିଜଃ ପରମଯନ୍ତ୍ରିତଃ। ଶୋଭନଂ ରାଜରାଜେତି ଵିଧିନା କୃତଵାନ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅତି ଅସୁବିଧାରେ ପଡି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଶାସନାଦ୍ଵିପ୍ରମୁଖ୍ଯସ୍ଯ କୃତକୌତୁକମଙ୍ଗଲଃ।' ଜଗ୍ରାହ ଵିଧିଵତ୍ପାଣାଵୁଵାସ ଚ ତଯା ସହ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଉତ୍ସବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ସେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେଙ୍ଗ୍ରେ ରହିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାସ୍ଯ ଚୈନାଂ ସ ପ୍ରାଯାଦବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯେ ତଵାର୍ଥାଯ ଵାହିନୀଂ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀମ୍
ତାଙ୍କୁ ଭରସା କରି, ସେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ— 'ତୁମ ପାଇଁ ଚାରି ପ୍ରକାର ସେନା ପଠାଇବି।'
ତ୍ରୈଵିଦ୍ଯଵୃଦ୍ଧୈଃ ସହିତାଂ ନାନାରାଜଜନୈଃ ସହ। ଶିବିକାସହସ୍ରୈଃ ସହିତା ଵଯମାଯାନ୍ତି ବାନ୍ଧଵାଃ
ତିନି ବେଦ ଜାଣିଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାମାନେ, ହଜାର ହଜାର ପାଳଙ୍କି ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଆସିବୁ।
ମୂକାଶ୍ଚୈଵ କିରାତାଶ୍ଚ କୁବ୍ଜା ଵାମନକୈଃ ସହ। ସହିତାଃ କଞ୍ଚୁକିଵରୈର୍ଵାହିନୀ ସୂତମାଗଧୈଃ
ମୂକ ଲୋକ, କିରାତ, କୁବ୍ଜ ଓ ବାମନମାନେ, ଭଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେନା ସହିତ ରଥଚାଳକ ଓ ଗାୟକମାନେ ମିଶିବେ।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିନିର୍ଘୋଷୈର୍ଵନଂ ଚ ସମୁପୈଷ୍ଯତି। ତଥା ତ୍ଵାମାନଯିଷ୍ଯାମି ନଗରଂ ସ୍ଵଂ ଶୁଚିସ୍ମିତେ
ଶଂଖ ଓ ଢୋଳର ଶବ୍ଦରେ, ଏହି ଯାତ୍ରା ଅରଣ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବ; ଏଭଳି ହସୁଥିବା ଶୁଭ୍ରମୁଖୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ସହରକୁ ନେଇଯିବି।
ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵାଂ ନ ନେଷ୍ଯାମି ସ୍ଵନିଵେଶମସତ୍କୃତାମ୍। ସର୍ଵମଙ୍ଗଲସତ୍କାରୈଃ ସୁଭ୍ରୁ ସତ୍ଯଂ କରୋମି ତେ
ଏହା ଛଡ଼ା, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ଘରକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ନେଇଯିବିନାହିଁ; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଆଦର ସହିତ, ଶୁଭ୍ରଭୂଷିତେ, ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ରାଜର୍ଷିସ୍ତାମନିନ୍ଦିତଗାମିନୀମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ଚ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମୁଦୈକ୍ଷତ
ଏଭଳି କହି, ରାଜା ଋଷି ତାଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଚାଲିଥିଲେ, ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ହସି ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତାଂ ଦେଵୀଂ ପୁନସ୍ତାଂ ପରିଷସ୍ଵଜେ। ଶକୁନ୍ତଲା ସା ସୁମୁଖୀ ପପାତ ନୃପପାଦଯୋଃ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁଣିଥରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ; ଶକୁନ୍ତଳା, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା, ରାଜାଙ୍କ ପାଦରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତାଂ ଦେଵୀଂ ପୁନରୁତ୍ଥାପ୍ଯ ମା ଶୁଚେତି ପୁନଃ ପୁନଃ। ଶପେଯଂ ସୁକୃତେନୈଵ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯେ ନୃପାତ୍ମଜେ
ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ, ପୁଣିପୁଣି କହିଲେ— 'ଚିନ୍ତା କରନି'; ମୋ ସୁକୃତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଶପଥ କରି କହୁଛି, ରାଜପୁତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି।
ଇତି ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତ୍ଯ ସ ନୃପୋ ଜନମେଜଯ। ମନସା ଚିନ୍ତଯନ୍ପ୍ରାଯାତ୍କାଶ୍ଯପଂ ପ୍ରତି ପାର୍ଥିଵ
ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କଥା ଦେଇ, ରାଜା ଜନମେଯୟ ମନରେ ଭାବି, କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଦିଗରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଭଗଵାଂସ୍ତପସା ଯୁକ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଂ ନୁ କରିଷ୍ଯତି। ତଂ ନ ପ୍ରସାଦ୍ଯାଗତୋଽହଂ ପ୍ରସୀଦେତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍। ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତଯନ୍ନେଵ ପ୍ରଵିଵେଶ ସ୍ଵକଂ ପୁରମ୍
ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଭଗବାନ ଏହି କଥା ଶୁଣି, 'ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିନାହିଁ— ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ କି?' ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ମୁହୂର୍ତେ ଯାତେ ତୁ କଣ୍ଵୋଽପ୍ଯାଶ୍ରମମାଗମତ୍। ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ପିତରଂ ହ୍ରିଯା ନୋପଜଗାମ ତମ୍
ଏହିପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, କଣ୍ବ ମୁନି ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ; ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇନଥିଲେ।
ଶଙ୍କିତେଵ ଚ ଵିପ୍ରର୍ଷିମୁପଚକ୍ରାମ ସା ଶନୈଃ। ତତୋଽସ୍ଯ ଭାରଂ ଜଗ୍ରାହ ଆସନଂ ଚାପ୍ଯକଲ୍ପଯତ୍
ସେ ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ; ତାପରେ ତାଙ୍କ ଭାର ନେଲେ ଏବଂ ଆସନ ତିଆରି କଲେ।
ପ୍ରାକ୍ଷାଲଯଚ୍ଚ ସା ପାଦୌ କାଶ୍ଯପସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ନ ଚୈନଂ ଲଜ୍ଜଯାଽଶକ୍ନୋଦକ୍ଷିଭ୍ଯାମଭିଵୀକ୍ଷିତୁମ୍
ସେ ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଲଜ୍ଜାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଖି ଦେଇ ଦେଖିପାରିଲେନି।
ଶକୁନ୍ତଲା ଚ ସଵ୍ରୀଡା ତମୃଷିଂ ନାଭ୍ଯଭାଷତ। ତସ୍ମାତ୍ସ୍ଵଧର୍ମାତ୍ସ୍ଖଲିତା ଭୀତା ସା ଭରତର୍ଷଭ
ଶକୁନ୍ତଳା ଲଜ୍ଜାରେ ମୁନିଙ୍କ ସହ କଥା କହିଲେନି; ଭୟରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ।