ଗୁରୋରପ୍ଯଵଲିପ୍ତସ୍ଯ କାର୍ଯାକାର୍ଯମଜାନତଃ। ଉତ୍ପଥଂ ପ୍ରତିପନ୍ନସ୍ଯ ପରିତ୍ଯାଗୋ ଵିଧୀଯତେ
ଯେ ଗୁରୁ ଅହଂକାରୀ ଓ କରିବା ଓ ନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ କାମ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଠିକ୍ ପଥରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛାଡିଦିଆଯିବାକୁ ନିୟମ ଅଛି।
ସ ତ୍ଵଂ ଗୁରୁରିତି ପ୍ରେମ୍ଣା ମଯା ସଂମାନିତୋ ଭୃଶମ୍ । ଗୁରୁଵୃତ୍ତିଂ ନ ଜାନୀଷେ ତସ୍ମାଦ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ଵୈ ତ୍ଵଯା
ତୁମକୁ ଗୁରୁ ବୋଲି ମୁଁ ଭଲପାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦେଇଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଚରଣ ଜାଣନାହାଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ଗୁରୁଂ ନ ହନ୍ଯାଂ ସମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ଵିଶେଷତସ୍ତପୋଵୃଦ୍ଧମେଵଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ ମଯା ତଵ
ମୁଁ କେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମାରିବି ନାହିଁ, ବିଶେଷ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତ ନିଶ୍ଚୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ବୃଦ୍ଧ, ସେମାନେ ତ ଅଧିକ। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଆତ୍ମସଂଯମ ରଖିଛି।
ଉଦ୍ଯତେଷୁମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୁଵତ୍। ଯୋ ହନ୍ଯାତ୍ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତମପଲାଯିନମ୍
କିନ୍ତୁ ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପରି ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କିମ୍ବା ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯିଏ ମାରେ—
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ନ ତସ୍ଯ ସ୍ଯାଦିତି ଧର୍ମେଷୁ ନିଶ୍ଚଯଃ । କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମ କ୍ଷତ୍ରିଯୋଽସ୍ମି ତପୋଧନ
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ନାହିଁ—ଏହି ଧର୍ମର ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମ। ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କର ଧର୍ମ, ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ହେ ତପସ୍ୱୀ।
ଯୋ ଯଥା ଵର୍ତତେ ଯସ୍ମିଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ପ୍ରଵର୍ତଯନ୍ । ନାଧର୍ମଂ ସମଵାପ୍ନୋତି ନ ଚାଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ଵିନ୍ଦତି
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁପରି ଅନ୍ୟେ ଆଚରଣ କରେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁପରି ଆଚରଣ କଲେ, ଅଧର୍ମ ଲାଗେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଶ୍ରେୟସ୍ ମଧ୍ୟ ହାରାଏ ନାହିଁ।
ଅର୍ଥେ ଵା ଯଦି ଵା ଧର୍ମେ ସମର୍ଥୋ ଦେଶକାଲଵିତ୍ । ଅର୍ଥସଂଶଯମାପନ୍ନଃ ଶ୍ରୋଯାନ୍ନିଃସଂଶଯୋ ନରଃ
ଅର୍ଥ କିମ୍ବା ଧର୍ମ ପାଇଁ, ଯିଏ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଜାଣେ ଏବଂ ସକ୍ଷମ, ସେ ଯଦି ସନ୍ଦେହରେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସନ୍ଦେହ ନଥିବା ପଥକୁ ନିବାଚନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ମାତ୍ସଂଶଯିତେଽପ୍ଯର୍ଥେଽଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପ୍ରଵର୍ତସେ । ତସ୍ମାଦ୍ଯୋତ୍ସ୍ଯାମି ସହିତସ୍ତ୍ଵଯା ରାମ ମହାହଵେ
କାରଣ, ସନ୍ଦେହ ଥିବା ମାମଲାରେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଯଥାଯଥି ନ କରି, ଅନ୍ୟାୟ କରୁଛ, ଏହିଥିରୁ, ହେ ରାମ, ଏହି ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।
ପଶ୍ଯ ମେ ବାହୁଵୀର୍ଯଂ ଚ ଵିକ୍ରମଂ ଚାତିମାନୁଷମ୍ । ଏଵଂ ଗତେଽପି ତୁ ମଯା ଯଚ୍ଛକ୍ଯଂ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ
ମୋ ହାତର ଶକ୍ତି ଓ ଅତିମାନବୀୟ ପ୍ରଭାବ ଦେଖ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ, ମୋର ଯେଉଁଟି କରିବା ସମ୍ଭବ, ତାହା କରିବି।
ତତ୍କରିଷ୍ଯେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଯୋତ୍ସ୍ଯେ ଵିପ୍ର ତ୍ଵଯା ସହ । ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵେ ରାମ ଯଥେଷ୍ଟଂ ମେ ସଞ୍ଜୀଭଵ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି କାମ କରିବି—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧରେ, ହେ ରାମ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅନୁଯାୟୀ ମନୋବଳ ଆଣ।
ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ନିହତୋ ରାମ ମଯା ଶରଶତାର୍ଦିତଃ । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ନିର୍ଜିତାଁଲ୍ଲୋକାଞ୍ଶସ୍ତ୍ରପୂତୋ ମହାରଣେ
ସେଠାରେ, ହେ ରାମ, ମୋ ହାତରେ ଶତଶଃ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତାଯାଇଥିବା ଲୋକକୁ, ଅସ୍ତ୍ରରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।
ସ ଗଚ୍ଛ ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ କୁରୁକ୍ଷୋତ୍ରଂ ରଣପ୍ରିଯ । ତତ୍ରୈଷ୍ଯାମି ମହାବାହୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତ୍ଵାଂତପୋଧନ
ତେଣୁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମୀ, ପଛକୁ ଫେରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଅ। ମୁଁ, ହେ ମହାବାହୁ ତପସ୍ୱୀ, ସେଠାରେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିବି।
ଅପି ଯତ୍ର ତ୍ଵଯା ରାମ କୃତଂ ଶୌଚଂ ପୁରା ପିତୁଃ । ତତ୍ରାହମପି ହତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଶୌଚଂ କର୍ତାସ୍ମି ଭାର୍ଗଵ
ଯେଉଁଠି, ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ତୁମେ ତୁମ ବାପାଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଥିଲ, ସେଠି ମଧ୍ୟ, ହେ ଭାର୍ଗବ, ତୁମକୁ ମାରି, ମୁଁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବି।
ତତ୍ର ରାମ ସମାଗଚ୍ଛ ତ୍ଵରିତଂ ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦ । ଵ୍ଯପନେଷ୍ଯାମି ତେ ଦର୍ପଂ ପୌରାଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣବ୍ରୁଵ
ସେଠି, ହେ ରାମ, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଆସ, ଯୁଦ୍ଧର ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ। ମୁଁ ତୁମ ପୁରୁଣା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗର୍ବକୁ ଦୂର କରିଦେବି।
ଯଚ୍ଚାପି କତ୍ଥସେ ରାମ ବହୁଶଃ ପରିଵତ୍ସରେ । ନିର୍ଜିତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଲୋକେ ମଯୈକେନେତି ତଚ୍ଛ୍ରୁଣୁ
ଏବଂ ହେ ରାମ, ବର୍ଷରେ ବର୍ଷ ତୁମେ ଯେଉଁ ବଡ଼ାଇ କରୁଛ, ଯେ ଏକାକି ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜିତିଛ, ତାହାର ସତ୍ୟ କଥା ଶୁଣ।
ନ ତଦା ଜାତଵାନ୍ଭୀଷ୍ମଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵାପି ମଦ୍ଵିଧଃ । ପଞ୍ଚାଞ୍ଚାତାନି ତେଜାଂସି ତୃଣେଷୁ ଜ୍ଵଲିତଂ ତ୍ଵଯା
ସେ ସମୟରେ ନ ଭୀଷ୍ମ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ନ ମୋ ପରି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ; ତୁମେ ଯେଉଁ ପାଞ୍ଚ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଶୁଖିଲା ଘାସରେ ଦହିଥିଲ।
ଯସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧମଯଂ ଦର୍ପଂ କାମଂ ଚ ଵ୍ଯପନାଶଯେତ୍। ସୋଽହଂ ଜାତୋ ମହାବାହୋ ଭୀଷ୍ମଃ ପରପୁରଂଜଯଃ। ଵ୍ଯପନେଷ୍ଯାମି ତେ ଦର୍ପଂ ଯୁଦ୍ଧେ ରାମ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ବଳଶାଳୀ, ମୁଁ ଭୀଷ୍ମ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନଗର ଜିତିଥିବା, ତୁମର ଯୁଦ୍ଧର ଅଭିମାନ ଓ ଯୁଦ୍ଧର ଆସକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି। ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ରାମଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ଭାରତ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭୀଷ୍ମ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଯୋଦ୍ଧୁମିଚ୍ଛସି ସଂଗରେ
ତାପରେ ରାମ ହସିବା ପରି କହିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟର କଥା ଯେ, ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ।'
ଅଯଂ ଗଚ୍ଛାମି କୌରଵ୍ଯ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ତ୍ଵଯା ସହ। ଭାଷିତଂ ତେ କରିଷ୍ଯାମି ତତ୍ରାଗଚ୍ଛ ପରଂତପ
ହେ କୌରବ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଉଛି। ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେହିଠାରେ ମୁଁ କରିବି—ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆସ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିବା।
ତତ୍ର ତ୍ଵାଂ ନିହତଂ ମାତା ମଯା ଶରଶତାଚିତମ୍ । ଜାହ୍ନଵୀ ପଶ୍ଯତାଂ ଭୀଷ୍ମ ଗୃଧ୍ରକଙ୍କବଲାଶନମ୍
ସେଠାରେ, ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ମୋ ହାତରେ ଶତଶଃ ବାଣରେ ଢାକାଯାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାକୁ ତୁମର ମାଆ ଦେଖିବେ, ଜାହ୍ନବୀ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଗୃଧ୍ର ଓ କାଉଁ ତୁମ ଶରୀରକୁ ଭୋଜନ କରିବ।
କୃପଣଂ ତ୍ଵାମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତା । ମଯା ଵିନିହତଂ ଦେଵୀ ରୋଦତାମଦ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ
ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ମୋ ହାତରେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ଦୟନୀୟ ତୁମକୁ ଦେଖି, ଦେବୀ ଆଜି କାନ୍ଦିବେ, ରାଜା।
ଅତଦର୍ହା ମହାଭାଗା ଭଗୀରଥସୁତାଽନଘା । ଯା ତ୍ଵାମଜୀଜନନ୍ମନ୍ଦଂ ଯୁଦ୍ଧକାମୁକମାତୁରମ୍
ଯିଏ ଭାଗୀରଥର କନ୍ୟା, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଧନ୍ୟା, ଏପରି ଦୁଃଖର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ମାଆ ଦୁଃଖ କରିବେ।
ଏହି ଗଚ୍ଛ ମଯା ଭୀଷ୍ମ ଯୁଦ୍ଧକାମୁକ ଦୁର୍ମଦ । ଗୃହାଣ ସର୍ଵଂ କୌରଵ୍ଯ ରଥାଦି ଭରତର୍ଷଭ
ଆସ, ଯାଅ, ଭୀଷ୍ମ, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଅଭିମାନୀ। ଏହି ସବୁ ନିଅ, ହେ କୌରବ, ରଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ତମହଂ ରାମଂ ପରପୁରଂଜଯମକ୍ । ପ୍ରଣମ୍ଯକ ଶିରସା ରାମମେଵମସ୍ତ୍ଵିତ୍ଯଥାବ୍ରଵମ୍
ଏପରି କହୁଥିବା ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନଗର ଜିତିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଇ କହିଲି, 'ଏହିପରି ହେଉ', ରାମଙ୍କୁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ରାମଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଯୁଯୁତ୍ସଯା । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ନଗରଂ ଚାହଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନ୍ଯଵେଦଯମ୍
ଏପରି କହି, ରାମ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମୁଁ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ସମ୍ବାଦ ଦେଲି।
ତତଃ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ମାତ୍ରା ଚ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତଃ। ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ଵାଚ୍ଯ ପୁଣ୍ଯାହଂ ସ୍ଵସ୍ତି ଚୈଵ ମହାଦ୍ଯୁତେ
ତାପରେ ମୁଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ମାଆଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଲି। ମୁଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ମଙ୍ଗଳ କଥା କହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲି, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ରଥମାସ୍ଥାଯ ରୁଚିରଂ ରାଜତଂ ପାଣ୍ଡୁରୈର୍ହଯୈଃ। ସୂପସ୍କରଂ ସ୍ଵଧିଷ୍ଠାନଂ ଵୈଯାଘ୍ରପରିଵାରଣମ୍
ପାଣ୍ଡୁର ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ତାଣାଯାଉଥିବା ଚମତ୍କାର ରୂପା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଥିବା, ବାଘ ଚିତ୍ରିତ ରକ୍ଷକମାନେ ଘେରିଥିବା, ମୁଁ ବସିଲି।
ଉପପନ୍ନଂ ମହାଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସର୍ଵୋପକରଣାନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍କୁଲୀନେନ ଵୀରେଣ ହଯଶାସ୍ତ୍ରଵିଦା ରଣେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ ସଜିତ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଯୋଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥ ଚଳାଯାଉଥିଲା।
ଯତ୍ତଂ ସୂତେନ ଶିଷ୍ଟେନ ବହୁଶୋ ଦୃଷ୍ଟକର୍ମଣା । ଦଂଶିତଃ ପାଣ୍ଡୁରେଣାହଂ କଵଚେନ ଵପୁଷ୍ମତା
ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ଏବଂ ଅନୁଭବୀ ସୂତ ଦ୍ୱାରା ଚଳାଯାଉଥିବା, ମୁଁ ଚମକୁଥିବା ପାଣ୍ଡୁର କବଚ ପିନ୍ଧିଥିଲି।
ପାଣ୍ଡୁରଂ କାର୍ମୁକଂ ଗୃହ୍ଯ ପ୍ରାଯାଂ ଭରତସତ୍ତମ । ପାଣ୍ଡୁରେଣାତପତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ମୂର୍ଧନି
ପାଣ୍ଡୁର ଧନୁଷ ନେଇ, ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯାତ୍ରା କଲି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଣ୍ଡୁର ଛତା ଧରାଯାଉଥିଲା।