କିମିଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵଂ ଵିମମର୍ଶ ଭୃଗୂଦ୍ଵହଃ। ଇତି ଦଧ୍ଯୌ ଚିରଂ ରାମଃ କୃପଯାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
‘ଏଠି କଣ କହିବେ?’ ବୋଲି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବିଲେ। ଏହିପରି ଦୟାରେ ଭରି, ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।
କଥ୍ଯତାମିତି ସା ଭୂଯୋ ରାମେଣୋକ୍ତା ଶୁଚିସ୍ମିତା। ସର୍ଵମେଵ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯାମାସ ଭାର୍ଗଵେ
‘କହ’ ବୋଲି ରାମ ପୁନିଥରେ ଶୁଭସ୍ମିତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଜାମଦଗ୍ର୍ଯସ୍ତୁ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଵଚସ୍ତଦା । ଉଵାଚ ତାଂ ଵରାରୋହାଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯାର୍ଥଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅର୍ଥ ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ଭୀଷ୍ମାଯ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ଭାମିନି । କରିଷ୍ଯତି ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ସ ନରାଧିପଃ
ମୁଁ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ସେ ନରପତି ମୋର କଥା ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବେ।
ନ ଚେତ୍କରିଷ୍ଯତି ଵଚୋ ମଯୋକ୍ତଂ ଜାହ୍ନଵୀସୁତଃ। ଧକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ ଭଦ୍ରେ ସାମାତ୍ଯଂ ଶସ୍ତ୍ରତେଜସା
ଯଦି ଜାହ୍ନବୀପୁତ୍ର ମୋ କଥା ଶୁଣି ମାନିବେ ନାହିଁ, ହେ ସୁମଧୁରା, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେକୁ ମୋ ଶସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଦହିଦେବି।
ଅଥଵା ତେ ମତିସ୍ତତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରି ନ ଵର୍ତତେ। ଯାଵତ୍ସାଲ୍ଵପତିଂ ଵୀରଂ ଯୋଜଯାମ୍ଯତ୍ର କର୍ମଣି
ନାହିଁ ହେ ରାଜକୁମାରୀ, ଯଦି ତୁମର ମନ ଏହିପରି ନୁହେଁ, ତେବେ ମୁଁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କାମରେ ଯୋଗାଉଛି।
ଵିସର୍ଜିତାଽହଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ। ସାଲ୍ଵରାଜଗତଂ ଭାଵଂ ମମ ପୂର୍ଵଂ ମନୀଷିତମ୍
ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଭୀଷ୍ମ ମୋ ଦାବି ଶୁଣିବା ସହିତ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ଆଗରୁ ମୋ ମନ ଯିଏଉପରେ ଥିଲା, ସେହି ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇ ମୋ ଭାବ ଚଳିଗଲା।
ସୌଭରାଜମୁପେତ୍ଯାହମଵୋଚଂ ଦୁର୍ଵଚଂ ଵଚଃ। ନ ଚ ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ସ ଚାରିତ୍ର୍ଯପରିଶଙ୍କିତଃ
ମୁଁ ସୌଭ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମୋ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଭୃଗୁନନ୍ଦନ । ଯଦତ୍ରୌପଯିକଂ କାର୍ଯଂ ତଚ୍ଚିନ୍ତଯିତୁମର୍ହସି
ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଏହି ସବୁ କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ଏଠାରେ ଯେଉଁ କାମ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ବିଚାର କର।
ମମ ତୁ ଵ୍ଯସନସ୍ଯାସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ମୂଲଂ ମହାଵ୍ରତଃ। ଯେନାହଂ ଵଶମାନୀତା ସମତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ବଲାତ୍ତଦା
ମୋ ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି ମହାବ୍ରତୀ ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ମୋତେ ବଳଜୋରେ ଧରି ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଜହି ମହାବାହୋ ଯତ୍କୃତେ ଦୁଃଖମୀଦୃଶମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତାହଂ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଲ ଚରାମ୍ଯପ୍ରିଯମୁତ୍ତମମ୍
ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ, ମହାବାହୁ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି ଏବଂ ଅତି ଅପ୍ରିୟ ଦଶାରେ ଘୁରୁଛି, ସେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର।
ସ ହି ଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ନୀଚଶ୍ଚ ଜିତକାଶୀ ଚ ଭାର୍ଗଵ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିକ୍ରିଯା କର୍ତୁଂ ଯୁକ୍ତା ତସ୍ମୈ ତ୍ଵଯାଽନଘ
ଭାର୍ଗବ, ସେ ଲୋଭୀ, ନିଚ୍ଚ, ଏବଂ କାଶୀ ରାଜ୍ୟକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
ଏଷ ମେ ହ୍ରିଯମାଣାଯା ଭାରତେନ ତଦା ଵିଭୋ। ଅଭଵଦ୍ଧୃଦି ସଂକଲ୍ପୋ ଘାତଯେଦଂ ମହାଵ୍ରତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେବେ ମୁଁ ଭାରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳେ ନିଆଯାଉଥିଲି, ସେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଉଦୟ ହେଲା—ଏହି ମହାବ୍ରତୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି।
ତସ୍ମାତ୍କାମଂ ମମାଦ୍ଯେମଂ ରାମ ସଂପାଦଯାନଘ। ଜହି ଭୀଷ୍ମଂ ମହାବାହୋ ଯଥା ଵୃତ୍ରଂ ପୁରନ୍ଦରଃ
ତେଣୁ ରାମ, ଏବେ ମୋ ଇଛା ପୂରଣ କର, ହେ ନିଷ୍ପାପ; ମହାବାହୁ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏଭଳି ହତ୍ୟା କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବୃତ୍ରକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାମୋ ଜହି ଭୀଷ୍ମମିତି ପ୍ରଭୋ। ଉଵାଚ ରୁଦତୀଂ କନ୍ଯାଂ ଚୋଦଯନ୍ତୀଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, କନ୍ୟା ଆଉ ଆଉ ଅନୁରୋଧ କରି କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କାଶ୍ଯେ ନ କାମଂ ଗୃହ୍ଣାମି ଶସ୍ତ୍ରଂ ଵୈ ଵରଵର୍ଣିନି। ଋତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ହେତୋଃ କିମନ୍ଯତ୍କରଵାଣି ତେ
ହେ କାଶୀର କନ୍ୟା, ମୁଁ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଛଡ଼ି, କାଶୀରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରେନି; ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କଣ କରିପାରିବି?
ଵାଚା ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ସାଲ୍ଵଶ୍ଚ ମମ ରାଜ୍ଞି ଵଶାନୁଗୌ। ଭଵିଷ୍ଯତୋଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ
ନିର୍ମଳାଙ୍ଗୀ, ମୋ କଥାରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ସାଲ୍ବ ଦୁହେଁ ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବେ; ମୁଁ ଏହି କାମ କରିଦେବି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନି।
ନ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି କଥଂଚିଦପି ଭାମିନି । ଋତେ ନିଯୋଗାଦ୍ଵିପ୍ରାଣାମେଷ ମେ ସମଯଃ କୃତଃ
କିନ୍ତୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବି ନାହିଁ; ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ମମ ଦୁଃଖଂ ଭଗଵତା ଵ୍ଯପନେଯଂ ଯତସ୍ତତଃ। ତଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମପ୍ରସୂତଂ ମେ ତଂ ଜହୀଶ୍ଵର ମା ଚିରମ୍
ମୋ ଦୁଃଖ ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହେଉ; ଏହା ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ତେଣୁ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେରି ନକରି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର।
କାଶିକନ୍ଯେ ପୁନର୍ବ୍ରୂହି ଭୀଷ୍ମସ୍ତେ ଚରଣାଵୁଭୌ। ଶିରସା ଵନ୍ଦନାର୍ହୋଽପି ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଗିରା ମମ
ହେ କାଶୀର କନ୍ୟା, ପୁଣି କହ: ଭୀଷ୍ମ ତୁମର ଦୁଇଟି ପାଦ ଧରୁନ୍ତୁ; ଯଦିଓ ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତଥାପି ସେ ମୋ କଥା ମାନିବେ।
ଜହି ଭୀଷ୍ମଂ ରଣେ ରାମ ମମ ଚେଦିଚ୍ଛସି ପ୍ରିଯମ୍। ପ୍ରତିଶ୍ରୁତଂ ଚ ଯଦପି ତତ୍ସତ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ହେ ରାମ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପ୍ରୀତି ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର; ଏବଂ ତୁମେ ଯାହା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛ, ତାହା ସତ୍ୟ କର।
ତଯୋଃ ସଂଵଦତୋରେଵଂ ରାଜନ୍ରାମାମ୍ବଯୋସ୍ତଦା । ଅକୃତଵ୍ରଣୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ରାମ ଓ ଅମ୍ବାଙ୍କ ଆଲୋଚନା ହେଉଥିବା ବେଳେ, ଅଅଘାତି ଭୀଷ୍ମ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଶରଣାଗତାଂ ମହାବାହୋ କନ୍ଯାଂ ନ ତ୍ଯକ୍ତୁମର୍ହସି । ଯଦି ଭୀଷ୍ମୋ ରଣେ ରାମ ସମାହୂତସ୍ତ୍ଵଯା ମୃଧେ
ଓ ବଳଶାଳୀ, ଯିଏ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛି, ସେଇ ଜିଉଁଥିବା କନ୍ୟାକୁ ତୁମେ କେବେ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ତୁମେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ରାମ।
ନିର୍ଜିତୋଽସ୍ମୀତି ଵା ବ୍ରୂଯାତ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଵା ଵଚନଂ ତଵ । କୃତମସ୍ଯା ଭଵେତ୍କାର୍ଯଂ କନ୍ଯାଯା ଭୃଗୁନନ୍ଦନ ।। ଵାକ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ଚ ତେ ଵୀର ଭଵିଷ୍ଯତି କୃତଂ ଵିଭୋ । ଇଯଂ ଚାପି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତେ ତଦା ରାମ ମହାମୁନେ
ସେ ଯଦି କହିଦେଇଛନ୍ତି, 'ମୁଁ ହାରିଗଲି' ବା ତୁମ କଥା ମାନିଲେ, ତେବେ ଏହି କନ୍ୟାର କାମ ସଫଳ ହେବ, ଭୃଗୁବଂଶୀ। ହେ ଶୂରବୀର, ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସତ୍ୟ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ, ରାମ, ଏହି ଉଚ୍ଚ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସେତେବେଳେ ରଖାଯିବ।
ଜିତ୍ଵା ଵୈ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମଣେଷୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତା । ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଵୈଶ୍ଯଃ ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ରଣେ ଯଦି
ମୁଁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଛି, ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲି। ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ଯେ କେହି ହେଉନ୍ତୁ,
ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଙ୍ଭଵିତା ତଂ ଵୈ ହନିଷ୍ଯାମୀତି ଭାର୍ଗଵ । ଶରଣାର୍ଥେ ପ୍ରପନ୍ନାନାଂ ଭୀତାନାଂ ଶରଣାର୍ଥିନାମ୍
ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ ହେବ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ଭୃଗୁବଂଶୀ। ଯେମାନେ ଆଶ୍ରୟ ଚାହିଁ ଆସିଛନ୍ତି, ଭୟଭୀତ ଓ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛନ୍ତି,
ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି ପରିତ୍ଯାଗଂ କର୍ତୁଂ ଜୀଵନ୍କଥଂଚନ । ଯଶ୍ଚ କୃତ୍ସ୍ନଂ ରଣେ କ୍ଷତ୍ରଂ ଵିଜେଷ୍ଯତି ସମାଗତମ୍
ମୁଁ ଜୀବନ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇପାରିବି ନାହିଁ। ଏବଂ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଏକଠା ହୋଇଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବ,
ଦୀପ୍ତାତ୍ମାନମହଂ ତଂ ଚ ହନିଷ୍ଯାମୀତି ଭାର୍ଗଵ । ସ ଏଵଂ ଵିଜଯୀ ରାମ ଭୀଷ୍ମଃ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହଃ । ତେନ ଯୁଧ୍ଯସ୍ଵ ସଙ୍ଗ୍ରମେ ସମେତ୍ଯ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ
ଯାହାର ଆତ୍ମା ଜ୍ୱଳନ୍ତି, ମୁଁ ସେଉଁଠି ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିବି, ଭୃଗୁବଂଶୀ। ଏଭଳି ଜୟୀ ହେଉଛନ୍ତି କୁରୁବଂଶର ମହାନ ଭୀଷ୍ମ, ରାମ। ସେଥିପାଇଁ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କର, ଭୃଗୁବଂଶୀ।
ସ୍ମରାମ୍ଯହଂ ପୂର୍ଵକୃତାଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାମୃଷିସତ୍ତମ। ତଥୈଵ ତ୍ତ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ସାମ୍ନୈଵ ଲପ୍ସ୍ଯତେ
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନେ ପକାଉଛି, ମହାମୁନି। ସେପରି ମୁଁ କରିବି, ଯେପରି ଶାନ୍ତିରେ ଏହା ସମ୍ପାଦିତ ହେବ।
କାର୍ଯମେତନ୍ମହଦ୍ବ୍ରହ୍ମନ୍କାଶିକାନ୍ଯାମନୋଗତମ୍। ଗମିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵଯଂ କନ୍ଯାମାଦାଯ ଯତ୍ର ସଃ
ଏହା ବଡ଼ କାମ, ବ୍ରାହ୍ମଣ। କାଶୀର କନ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ। ମୁଁ ନିଜେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନେଇ, ସେଠାକୁ ଯିବି, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅଛନ୍ତି।