ପୂଜଯାମାସୁରଵ୍ଯଗ୍ରା ମଧୁପର୍କେଣ ଭାର୍ଗଵମ୍। ଅର୍ଚିତଶ୍ଚ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ନିଷସାଦ ସହୈଵ ତୈଃ
ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମଧୁପର୍କ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଯଥାବିଧି ଆର୍ଚ୍ଚନା ପାଇଁ ପରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ।
ତତଃ ପୂର୍ଵଵ୍ଯତୀତାନି କଥଯନ୍ତୌ ସ୍ମ ତାଵୁଭୌ । ଆସାତାଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ସୃଞ୍ଜଯଶ୍ଚୈଵ ଭାରତ
ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣେ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ହେ ଭାରତ, ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ଓ ଶୃଞ୍ଜୟ ଏକାଠି ହେଲେ।
ତଥା କଥାନ୍ତେ ରାଜର୍ଷିର୍ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହାବଲମ୍ । ଉଵାଚ ମଧୁରଂ କାଲେ ରାମଂ ଵଚନମର୍ଥଵତ୍
ଏପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶେଷରେ, ରାଜର୍ଷି ନିଜ ସମୟରେ ମଧୁର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ, ମହାବଳୀ ଭୃଗୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ରାମେଯଂ ମମ ଦୌହିତ୍ରୀ କାଶିରାଜସୁତା ପ୍ରଭୋ । ଅସ୍ଯାଃ ଶ୍ରୃଣୁ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କାର୍ଯଂ କାର୍ଯଵିଶାରଦ
ହେ ରାମ, ଏହା ମୋର ନାତିଝି, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଝିଅ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହା ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ତୁମେ କର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସତ୍ୟକଥା ଶୁଣ।
ପରମଂ କଥ୍ଯତାଂ ଚେତି ତାଂ ରାମଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ । ତତଃ ସାଭ୍ଯଵଦଦ୍ରାମଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍
‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା କହ’ ବୋଲି ରାମ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ତାପରେ ସେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତତୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଚରଣୌ ରାମସ୍ଯ ଶିରସା ଶୁଭୌ । ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଦ୍ମଦଲାଭାଭ୍ଯାଂ ପାଣିଭ୍ଯାମଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା
ତାପରେ ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରାମଙ୍କର ଶୁଭ ପାଦକୁ ଶୁଭ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଛୁଇଁ, ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ରୁରୋଦ ସା ଶୋକଵତୀ ବାଷ୍ପଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନା। ପ୍ରପେଦେ ଶରଣଂ ଚୈଵ ଶରଣ୍ଯଂ ଭୃଗୁନନ୍ଦନମ୍
ସେ ଦୁଃଖରେ ଭରି ଲୁହରେ ଆଖି ଭିଜାଇ କାନ୍ଦିଲେ, ଏବଂ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଶରଣ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଯଥା ତ୍ଵଂ ସୃଂଜଯସ୍ଯାସ୍ଯ ତଥା ମେ ତ୍ଵଂ ନୃପାତ୍ମଜେ । ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେ ମନୋଦୁଃଖଂ କରିଷ୍ଯେ ଵଚନଂ ତଵ
ଯେପରି ତୁମେ ଏହି ଶୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛ, ସେପରି ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ହୁଅ, ହେ ରାଜପୁତ୍ର। ତୁମ ମନର ଦୁଃଖ କହ, ମୁଁ ତୁମ କଥା ଅନୁସାରେ କରିବି।
ଭଗଵଞ୍ଶରଣଂ ତ୍ଵାଦ୍ଯ ପ୍ରପନ୍ନାଽସ୍ମି ମହାଵ୍ରତମ୍ । ଶୋକପଙ୍କାର୍ଣଵାନ୍ମଗ୍ନଂ ଘୋରାଦୁଦ୍ଧର ମାଂ ଵିଭୋ
ହେ ଭଗବନ୍, ଆଜି ମୁଁ ଅପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ମହାବ୍ରତୀ। ଘୋର ଶୋକର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପଂ ଚ ଵପୁଶ୍ଚାଭିନଵଂ ପୁନଃ। ସୌକୁମାର୍ଯଂ ପରଂ ଚୈଵ ରାମଶ୍ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍
ତାଙ୍କର ରୂପ ଓ ସଦା ତରୁଣ ଶରୀର, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳତା ଦେଖି, ରାମ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ ହେଲେ।
କିମିଯଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵଂ ଵିମମର୍ଶ ଭୃଗୂଦ୍ଵହଃ। ଇତି ଦଧ୍ଯୌ ଚିରଂ ରାମଃ କୃପଯାଭିପରିପ୍ଲୁତଃ
‘ଏଠି କଣ କହିବେ?’ ବୋଲି ଭୃଗୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବିଲେ। ଏହିପରି ଦୟାରେ ଭରି, ରାମ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।
କଥ୍ଯତାମିତି ସା ଭୂଯୋ ରାମେଣୋକ୍ତା ଶୁଚିସ୍ମିତା। ସର୍ଵମେଵ ଯଥାତତ୍ତ୍ଵଂ କଥଯାମାସ ଭାର୍ଗଵେ
‘କହ’ ବୋଲି ରାମ ପୁନିଥରେ ଶୁଭସ୍ମିତାଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ସତ୍ୟ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ।
ତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଜାମଦଗ୍ର୍ଯସ୍ତୁ ରାଜପୁତ୍ର୍ଯା ଵଚସ୍ତଦା । ଉଵାଚ ତାଂ ଵରାରୋହାଂ ନିଶ୍ଚିତ୍ଯାର୍ଥଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ରାଜପୁତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅର୍ଥ ବୁଝି, ତାଙ୍କୁ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ଭୀଷ୍ମାଯ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠାଯ ଭାମିନି । କରିଷ୍ଯତି ଵଚୋ ମହ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ସ ନରାଧିପଃ
ମୁଁ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇବି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ସେ ନରପତି ମୋର କଥା ଶୁଣିଲେ ନିଶ୍ଚୟ କରିବେ।
ନ ଚେତ୍କରିଷ୍ଯତି ଵଚୋ ମଯୋକ୍ତଂ ଜାହ୍ନଵୀସୁତଃ। ଧକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ରଣେ ଭଦ୍ରେ ସାମାତ୍ଯଂ ଶସ୍ତ୍ରତେଜସା
ଯଦି ଜାହ୍ନବୀପୁତ୍ର ମୋ କଥା ଶୁଣି ମାନିବେ ନାହିଁ, ହେ ସୁମଧୁରା, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେକୁ ମୋ ଶସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ଦହିଦେବି।
ଅଥଵା ତେ ମତିସ୍ତତ୍ର ରାଜପୁତ୍ରି ନ ଵର୍ତତେ। ଯାଵତ୍ସାଲ୍ଵପତିଂ ଵୀରଂ ଯୋଜଯାମ୍ଯତ୍ର କର୍ମଣି
ନାହିଁ ହେ ରାଜକୁମାରୀ, ଯଦି ତୁମର ମନ ଏହିପରି ନୁହେଁ, ତେବେ ମୁଁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି କାମରେ ଯୋଗାଉଛି।
ଵିସର୍ଜିତାଽହଂ ଭୀଷ୍ମେଣ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଭୃଗୁନନ୍ଦନ। ସାଲ୍ଵରାଜଗତଂ ଭାଵଂ ମମ ପୂର୍ଵଂ ମନୀଷିତମ୍
ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଭୀଷ୍ମ ମୋ ଦାବି ଶୁଣିବା ସହିତ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏବଂ ଆଗରୁ ମୋ ମନ ଯିଏଉପରେ ଥିଲା, ସେହି ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇ ମୋ ଭାବ ଚଳିଗଲା।
ସୌଭରାଜମୁପେତ୍ଯାହମଵୋଚଂ ଦୁର୍ଵଚଂ ଵଚଃ। ନ ଚ ମାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାତ୍ସ ଚାରିତ୍ର୍ଯପରିଶଙ୍କିତଃ
ମୁଁ ସୌଭ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲି ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମୋ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରୁଥିଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ଵିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ସ୍ଵବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଭୃଗୁନନ୍ଦନ । ଯଦତ୍ରୌପଯିକଂ କାର୍ଯଂ ତଚ୍ଚିନ୍ତଯିତୁମର୍ହସି
ଭୃଗୁବଂଶୀ, ଏହି ସବୁ କଥା ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ଏଠାରେ ଯେଉଁ କାମ ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା ବିଚାର କର।
ମମ ତୁ ଵ୍ଯସନସ୍ଯାସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମୋ ମୂଲଂ ମହାଵ୍ରତଃ। ଯେନାହଂ ଵଶମାନୀତା ସମତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ବଲାତ୍ତଦା
ମୋ ଦୁଃଖର ମୂଳ ହେଉଛନ୍ତି ମହାବ୍ରତୀ ଭୀଷ୍ମ, ଯିଏ ମୋତେ ବଳଜୋରେ ଧରି ନିଜ ଅଧୀନରେ ନେଇଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମଂ ଜହି ମହାବାହୋ ଯତ୍କୃତେ ଦୁଃଖମୀଦୃଶମ୍ । ପ୍ରାପ୍ତାହଂ ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଲ ଚରାମ୍ଯପ୍ରିଯମୁତ୍ତମମ୍
ଭୃଗୁଶାର୍ଦୂଳ, ମହାବାହୁ, ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ଏପରି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛି ଏବଂ ଅତି ଅପ୍ରିୟ ଦଶାରେ ଘୁରୁଛି, ସେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର।
ସ ହି ଲୁବ୍ଧଶ୍ଚ ନୀଚଶ୍ଚ ଜିତକାଶୀ ଚ ଭାର୍ଗଵ । ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତିକ୍ରିଯା କର୍ତୁଂ ଯୁକ୍ତା ତସ୍ମୈ ତ୍ଵଯାଽନଘ
ଭାର୍ଗବ, ସେ ଲୋଭୀ, ନିଚ୍ଚ, ଏବଂ କାଶୀ ରାଜ୍ୟକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
ଏଷ ମେ ହ୍ରିଯମାଣାଯା ଭାରତେନ ତଦା ଵିଭୋ। ଅଭଵଦ୍ଧୃଦି ସଂକଲ୍ପୋ ଘାତଯେଦଂ ମହାଵ୍ରତମ୍
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେବେ ମୁଁ ଭାରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳେ ନିଆଯାଉଥିଲି, ସେବେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଉଦୟ ହେଲା—ଏହି ମହାବ୍ରତୀଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି।
ତସ୍ମାତ୍କାମଂ ମମାଦ୍ଯେମଂ ରାମ ସଂପାଦଯାନଘ। ଜହି ଭୀଷ୍ମଂ ମହାବାହୋ ଯଥା ଵୃତ୍ରଂ ପୁରନ୍ଦରଃ
ତେଣୁ ରାମ, ଏବେ ମୋ ଇଛା ପୂରଣ କର, ହେ ନିଷ୍ପାପ; ମହାବାହୁ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏଭଳି ହତ୍ୟା କର, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଭଳି ବୃତ୍ରକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାମୋ ଜହି ଭୀଷ୍ମମିତି ପ୍ରଭୋ। ଉଵାଚ ରୁଦତୀଂ କନ୍ଯାଂ ଚୋଦଯନ୍ତୀଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଏପରି କହିବା ପରେ, କନ୍ୟା ଆଉ ଆଉ ଅନୁରୋଧ କରି କାନ୍ଦୁଥିବାବେଳେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କାଶ୍ଯେ ନ କାମଂ ଗୃହ୍ଣାମି ଶସ୍ତ୍ରଂ ଵୈ ଵରଵର୍ଣିନି। ଋତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ହେତୋଃ କିମନ୍ଯତ୍କରଵାଣି ତେ
ହେ କାଶୀର କନ୍ୟା, ମୁଁ କେବଳ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଛଡ଼ି, କାଶୀରେ ଶସ୍ତ୍ର ଧରେନି; ତୁମ ପାଇଁ ଆଉ କଣ କରିପାରିବି?
ଵାଚା ଭୀଷ୍ମଶ୍ଚ ସାଲ୍ଵଶ୍ଚ ମମ ରାଜ୍ଞି ଵଶାନୁଗୌ। ଭଵିଷ୍ଯତୋଽନଵଦ୍ଯାଙ୍ଗି ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ମା ଶୁଚଃ
ନିର୍ମଳାଙ୍ଗୀ, ମୋ କଥାରେ ଭୀଷ୍ମ ଓ ସାଲ୍ବ ଦୁହେଁ ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନ ହେବେ; ମୁଁ ଏହି କାମ କରିଦେବି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନି।
ନ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରଂ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯାମି କଥଂଚିଦପି ଭାମିନି । ଋତେ ନିଯୋଗାଦ୍ଵିପ୍ରାଣାମେଷ ମେ ସମଯଃ କୃତଃ
କିନ୍ତୁ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଧରିବି ନାହିଁ; ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ମମ ଦୁଃଖଂ ଭଗଵତା ଵ୍ଯପନେଯଂ ଯତସ୍ତତଃ। ତଚ୍ଚ ଭୀଷ୍ମପ୍ରସୂତଂ ମେ ତଂ ଜହୀଶ୍ଵର ମା ଚିରମ୍
ମୋ ଦୁଃଖ ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହେଉ; ଏହା ଭୀଷ୍ମ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ତେଣୁ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦେରି ନକରି ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କର।
କାଶିକନ୍ଯେ ପୁନର୍ବ୍ରୂହି ଭୀଷ୍ମସ୍ତେ ଚରଣାଵୁଭୌ। ଶିରସା ଵନ୍ଦନାର୍ହୋଽପି ଗ୍ରହୀଷ୍ଯତି ଗିରା ମମ
ହେ କାଶୀର କନ୍ୟା, ପୁଣି କହ: ଭୀଷ୍ମ ତୁମର ଦୁଇଟି ପାଦ ଧରୁନ୍ତୁ; ଯଦିଓ ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ତଥାପି ସେ ମୋ କଥା ମାନିବେ।