ତତସ୍ତେ କଥଯାମାସୁଃ କଥାସ୍ତାସ୍ତା ମନୋରମାଃ । ଧନ୍ଯା ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରୀତିହର୍ଷମୁଦା ଯୁତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶୁଭ ଓ ଦିବ୍ୟ କଥାମାନେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରାଜା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରେମ ଓ ଖୁସିର ଭାବ ଥିଲା।
ତତଃ କଥାନ୍ତେ ରାଜର୍ଷିର୍ମହାତ୍ମା ହୋତ୍ରଵାହନଃ । ରାମଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହର୍ଷୀଣାମପୃଚ୍ଛଦକୃତଵ୍ରଣମ୍
ସେଇ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ହୋତ୍ରବାହନ ନାମକ ରାଜାଋଷି ରାମଙ୍କୁ ଅକୃତବ୍ରଣ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କ୍ଵ ସଂପ୍ରତି ମହାବାହୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅକୃତଵ୍ରଣ ଶକ୍ଯୋ ଵୈ ଦ୍ରୁଷ୍ଟୁଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଅକୃତବ୍ରଣ, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ?
ଭଵନ୍ତମେଵ ସତତଂ ରାମଃ କୀର୍ତଯତି ପ୍ରଭୋ। ସୃଞ୍ଜଯୋ ମେ ପ୍ରିଯସଖୋ ରାଜର୍ଷିରିତି ପାର୍ଥିଵ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାମ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, କହନ୍ତି— 'ସୃଞ୍ଜୟ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ରାଜାଋଷି' ବୋଲି, ରାଜା।
ଇହ ରାମଃ ପ୍ରଭାତେ ଶ୍ଵୋ ଭଵିତେତି ମତିର୍ମମ। ଦ୍ରଷ୍ଟସ୍ଯେନମିହାଯାନ୍ତଂ ତଵ ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା
ମୋ ମନେ ହେଉଛି, ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ରାମ ଏଠାକୁ ଆସିବେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ସେ ତୁମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ଆସିବେ।
ଇଯଂ ଚ କନ୍ଯା ରାଜର୍ଷେ କିମର୍ଥଂ ଵନମାଗତା। କସ୍ଯ ଚେଯଂ ତଵ ଚ କା ଭଵତୀଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍
ଏହି କନ୍ୟା, ରାଜାଋଷି, କିଏ ପାଇଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି? ସେ କାହାର, ଏବଂ ତୁମେ ସହିତ ତାଙ୍କର କି ସମ୍ପର୍କ? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଦୌହିତ୍ରୀଯଂ ମମ ଵିଭୋ କାଶିରାଜସୁତା ପ୍ରିଯା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ସ୍ଵଯଂଵରେ ତସ୍ଥୌ ଭଗିନୀଭ୍ଯାଂ ସହାନଧ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କନ୍ୟା ମୋର ନାତିଝି, କାଶୀରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା; ସ୍ୱୟଂବରରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, କିଛି କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି।
ଇଯମମ୍ବେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କାଶିପତେଃ ସୁତା। ଅମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ କନ୍ଯେ କନୀଯସ୍ଯୌ ତପୋଧନ
ଏହି କନ୍ୟା 'ଅମ୍ବା' ବୋଲି ପରିଚିତ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକା, ହେ ତପସ୍ଵୀ।
ସମେତଂ ପାର୍ଥିଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ କାଶିପୁର୍ଯାଂ ତତୋଽଭଵତ୍। କନ୍ଯାନିମିତ୍ତଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ତତ୍ରାସୀଦୁତ୍ସଵୋ ମହାନ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ କାଶୀନଗରୀରେ ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ଏକଠି ହେଲେ; ଏଠାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ମହାମୁନି।
ତତା କିଲ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ନୃପାନ୍ । ଅଧିକ୍ଷିପ୍ଯ ମହାତେଜାସ୍ତିସ୍ତ୍ରଃ କନ୍ଯା ଜହାର ତାଃ
ସେଠାରେ, ମହାବୀର ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେଇ ତିନିଜଣି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀପାଲାନଥ ଭୀଷ୍ମୋ ଜଗାହ୍ଵଯମ୍ । ଆଜଗାମ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା କନ୍ଯାଭିଃ ସହ ଭାରତଃ
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଭୀଷ୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ସହ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆଣିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନିଵେଦ୍ଯାଥ ଵିଵାହଂ ସମନନ୍ତରମ୍ । ଭ୍ରାତୁର୍ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ସମାଜ୍ଞାପଯତ ପ୍ରଭୁଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ସେ ସହସା ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ଆଦେଶ କଲେ।
ତଂ ତୁ ଵୈଵାହିକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯେଯଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଗାଙ୍ଗେଯଂ ମନ୍ତ୍ରିମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ
କନ୍ୟା ପାଇଁ ବିବାହ ଠିକ୍ ହେବା ପରେ, ସେଠି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କନ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଯା ସାଲ୍ଵପତିର୍ଵୀରୋ ମନସାଽଭିଵୃତଃ ପତିଃ । ନ ମମାର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦାତୁଂ ଭ୍ରାତ୍ରେଽନ୍ଯମାନସାମ୍
ମୁଁ ମନରେ ପୂର୍ବରୁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋ ବର ପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି; ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆପଣ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ । ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଵିସସର୍ଜେମାଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତା ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ସାଲ୍ଵଂ ସୌଭପତିଂ ତତଃ। କନ୍ଯେଯଂ ମୁଦିତା ତତ୍ର କାଲେ ଵାଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେଇ କନ୍ୟା ଖୁସି ହୋଇ, ସମୟରେ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିସର୍ଜିତାସ୍ମି ଭୀଷ୍ମେଣ ଧର୍ମଂ ମାଂ ପ୍ରତିପାଦଯ। ମନସାଭିଵୃତ୍ତଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ପାର୍ଥିଵର୍ଷମ
ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି; ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ତୁମକୁ ବର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, ରାଜା।
ପ୍ରତ୍ଯାଚଖ୍ଯୌ ଚ ସାଲ୍ଵୋଽସ୍ଯାଶ୍ଚାରିତ୍ରସ୍ଯାଭିଶଙ୍କିତଃ । ସେଯଂ ତପୋଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତାପସ୍ଯେଽଭିରତା ଭୃଶମ୍
କିନ୍ତୁ ସାଲ୍ବ ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରି ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ଏହିପରି ସେ ଏହି ତପୋବନକୁ ଆସି, ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ମଯା ଚ ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାତା ଵଂଶସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତନାତ୍। ଅସ୍ଯ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଭୀଷ୍ମମେଵେହ ମନ୍ଯତେ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଂଶର କଥା କହିବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି। ଏହି ଦୁଃଖର ଆରମ୍ଭ କାହିଁକି ହେଲା, ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏହାର କାରଣ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।
ଭଗଵନ୍ନେଵମେଵେହ ଯଥାହ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଶରୀରକର୍ତା ମାତୁର୍ମେ ସୃଞ୍ଜଯୋ ହୋତ୍ରଵାହନଃ
ଭଗବାନ, ଏଠି ଯେପରି ଭୂପତି କହିଛନ୍ତି, ମୋ ଶରୀରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୋ ମାଆଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସୃଞ୍ଜୟ ହୋତ୍ରବାହନ।
ନ ହ୍ଯୁତ୍ସହେ ସ୍ଵନଗରଂ ପ୍ରତିଯାତୁଂ ତପୋଧନ । ଅପମାନଭଯାଚ୍ଚୈଵ ଵ୍ରୀଡଯା ଚ ମହାମୁନେ
ତପସ୍ୱୀ, ମୁଁ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ଅପମାନ ଓ ଲଜ୍ଜାର ଭୟରୁ, ମହାମୁନି।
ଯତ୍ତୁ ମାଂ ଭଗଵାନ୍ରାମୋ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ତନ୍ମେ କାର୍ଯତମଂ କାର୍ଯମିତି ମେ ଭଗଵନ୍ମତିଃ
ଭଗବାନ ରାମ ମୋତେ ଯାହା କହିବେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସେହିକୁ ସବୁଠାରୁ ଉଚିତ କାମ ଭାବିବି, ଭଗବାନ।
ଦୁଃଖ ଦ୍ଵଯୋରିଦଂ ଭଦ୍ରେ କତରସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷସି। ପ୍ରତିକର୍ତଵ୍ଯମବଲେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଵତ୍ସେ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଭଦ୍ରେ, ଏଠାରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଅଛି; କେଉଁଟିକୁ ତୁମେ ଦୂର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ମୋତେ ସଠିକ୍ କହ, ମୁଁ କଣ କରିବି।
ଯଦି ସୌଭପତିର୍ଭଦ୍ରେ ନିଯୋକ୍ତଵ୍ଯୋ ମତସ୍ତଵ । ନିଯୋକ୍ଷ୍ଯତି ମହାତ୍ମା ସ ରାମସ୍ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାମ୍ଯଯା
ଯଦି, ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସୌଭର ରାଜାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ, ତେବେ ମହାତ୍ମା ରାମ ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବେ।
ଅଥାପଗେଯଂ ଭୀଷ୍ମଂ ତ୍ଵଂ ରାମେଣେଚ୍ଛସି ଧୀମତା । ରଣେ ଵିନିର୍ଜିତଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ କୁର୍ଯାତ୍ତଦପି ଭାର୍ଗଵଃ
କିମ୍ବା, ଯଦି ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ଦେଖିବାକୁ, ତେବେ ଭାର୍ଗବ ମଧ୍ୟ ସେହି କାମ କରିବେ।
ସୃଞ୍ଜଯସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଵ ଚୈଵ ଶୁଚିସ୍ମିତେ। ଯଦତ୍ର ତେ ଭୃଶଂ କାର୍ଯଂ ତଦଦ୍ଯୈଵ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍
ସୃଞ୍ଜୟଙ୍କ ଓ ତୁମ କଥା ଶୁଣି, ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ, ଏହି ଦିନେ ଭଲଭାବେ ଭାବି ନିଅ।
ଅପନୀତାସ୍ମି ଭୀଷ୍ମେଣ ଭଗଵନ୍ନଵିଜାନତା। ନାଭିଜାନାତି ମେ ଭୀଷ୍ମୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସାଲ୍ଵଗତଂ ମନଃ
ଭଗବାନ, ମୋତେ ଭୀଷ୍ମ ଅଜାଣି ନେଇଯାଇଥିଲେ; ଭୀଷ୍ମ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ମନ ସାଲ୍ବ ରାଜା ପାଖରେ ଅଛି।
ଏତଦ୍ଵିଚାର୍ଯ ମନସା ଭଵାନେତଦ୍ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍। ଵିଚିନୋତୁ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵିଧାନଂ କ୍ରିଯତାଂ ତଥା
ଏହି କଥାକୁ ଭଲଭାବେ ଭାବି, ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତୁ; ଯାହା ଉଚିତ, ସେହିପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।
ଭୀଷ୍ମେ ଵା କୁରୁଶାର୍ଦୂଲେ ଶାଲ୍ଵରାଜେଽଥଵା ପୁନଃ। ଉଭଯୋରେଵ ଵା ବ୍ରହ୍ମନ୍ଯୁକ୍ତଂ ଯତ୍ତତ୍ସମାଚର
ଭୀଷ୍ମ କିମ୍ବା କୁରୁମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କିମ୍ବା ସାଲ୍ବରାଜା, କିମ୍ବା ଦୁଇଜଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଉଚିତ, ସେହି କାମ କରନ୍ତୁ।
ନିଵେଦିତଂ ମଯା ହ୍ଯେତଦ୍ଦୁଃଖମୂଲଂ ଯଥାତଥମ୍ । ଵିଧାନଂ ତତ୍ର ଭଗଵନ୍କର୍ତୁମର୍ହସି ଯୁକ୍ତିତଃ
ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିଛି; ଏଥିରେ ଯାହା ଉଚିତ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ।