ଅବ୍ରଵୀତ୍ପିତରଂ ମାତୁଃ ମା ତଦା ହୋତ୍ରଵାହନମ୍ । ଅଭିଵାଦଯିତ୍ଵା ଶିରସା ଗମିଷ୍ଯେ ତଵ ଶାସନାତ୍
ସେ ତାଙ୍କ ମା'ର ବାପା ହୋତ୍ରବାହନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଯିବି।'
ଅପି ନାମାଦ୍ଯ ପଶ୍ଯେଯମାର୍ଯଂ ତଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । କଥଂ ଚ ତୀଵ୍ରଂ ଦୁଃକଂ ମେ ନାଶକଯିଷ୍ଯତି ଭାର୍ଗଵଃ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ଯଥା ଯାସ୍ଯମି ତତ୍ର ଵୈଃ
'ଶାୟଦ ଆଜି ମୁଁ ସେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମହାନ୍ଭାବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବି। ଭାର୍ଗବ କିପରି ମୋ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ? ଏହି କଥା ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏବଂ କିପରି ସେଠାକୁ ଯିବି।'
ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵଂ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଂ ମହାଵନେ। ଉଗ୍ରେ ତପସି ଵର୍ତନ୍ତଂ ସତ୍ଯସନ୍ଧଂ ମହାବଲମ୍
'ଭଲ ଝିଅ, ତୁମେ ମହାବନରେ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ। ସେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।'
ମହେନ୍ଦ୍ରଂ ଵୈ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାମୋ ନିତ୍ଯମୁପାସ୍ତି ହ। ଋଷଯୋ ଵେଦଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସସ୍ତଥା
'ରାମ ସଦା ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତର ପୂଜା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ବେଦଜ୍ଞ ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।'
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବ୍ରୂଯାଶ୍ଚୈନଂ ଵଚୋ ମମ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ତଂ ମୂଂର୍ଧ୍ନା ତପୋଵୃଦ୍ଧଂ ଦୃଢଵ୍ରତମ୍
'ସେଠାକୁ ଯାଅ, ତୁମ ଭଲ ହେଉ। ମୋ କଥା ତାଙ୍କୁ କହିଦିଅ। ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ବଡ଼, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କର।'
ବ୍ରୂଯାଶ୍ଚୈନଂ ପୁନର୍ଭଦ୍ରେ ଯତ୍ତେ କାର୍ଯଂ ମନୀଷିତମ୍ । ମଯି ସଂକୀର୍ତିତେ ରାମଃ ସର୍ଵଂ ତତ୍ତେ କରିଷ୍ଯତି
'ଭଲ ଝିଅ, ତୁମେ ତୁମ ମନର ଇଚ୍ଛା ଆଉଥରେ ତାଙ୍କୁ କହିଦିଅ। ଯଦି ତୁମେ ରାମଙ୍କ ନିକଟରେ ମୋର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ସବୁ କଥା କରିଦେବେ।'
ମମ ରାମଃ ସଖା ଵତ୍ସେ ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତଃ ସୁହୃଚ୍ଚ ମେ। ଜମଦଗ୍ନିସୁତୋ ଵୀରଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ
'ରାମ ମୋର ବନ୍ଧୁ, ଝିଅ, ସେ ମୋତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି ଏବଂ ସତ୍ୟ ସହଯୋଗୀ। ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ସେ ଶୂର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି କନ୍ଯାଂ ତୁ ପାର୍ଥିଵେ ହୋତ୍ରଵାହନେ । ଅକୃତଵ୍ରଣଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ରାମସ୍ଯାନୁଚରଃ ପ୍ରିଯଃ
ହୋତ୍ରବାହନ ରାଜା ଏଭଳି କହିଥିବା ବେଳେ, ରାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସାଥୀ ଅକୃତବ୍ରଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ମନୁଯଃ ସର୍ଵେ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁଃ ମହସ୍ରଶଃ । ସ ଚ ରାଜା ଵଯୋଵୃଦ୍ଧଃ ସୃଞ୍ଯଯୋ ହୋତ୍ରଵାହନଃ
ତାପରେ ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକେ ଏକାସାଥି ଉଠିଲେ। ବୟସରେ ବଡ଼, ସୃଞ୍ଜୟ ରାଜା ହୋତ୍ରବାହନ ମଧ୍ୟ ଉଠିଲେ।
ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାତିଥ୍ଯମନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତେ ଵନୌକସଃ । ସହିତା ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଷେଦୁଃ ପରିଵାର୍ଯ ତମ୍
ତାପରେ, ସେଠାରେ ଥିବା ଅଟବାସୀମାନେ ଏବଂ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମେତ, ପରସ୍ପରକୁ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଘେରି ବସିଲେ।
ତତସ୍ତେ କଥଯାମାସୁଃ କଥାସ୍ତାସ୍ତା ମନୋରମାଃ । ଧନ୍ଯା ଦିଵ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରୀତିହର୍ଷମୁଦା ଯୁତାଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଶୁଭ ଓ ଦିବ୍ୟ କଥାମାନେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ରାଜା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରେମ ଓ ଖୁସିର ଭାବ ଥିଲା।
ତତଃ କଥାନ୍ତେ ରାଜର୍ଷିର୍ମହାତ୍ମା ହୋତ୍ରଵାହନଃ । ରାମଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମହର୍ଷୀଣାମପୃଚ୍ଛଦକୃତଵ୍ରଣମ୍
ସେଇ କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମହାତ୍ମା ହୋତ୍ରବାହନ ନାମକ ରାଜାଋଷି ରାମଙ୍କୁ ଅକୃତବ୍ରଣ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
କ୍ଵ ସଂପ୍ରତି ମହାବାହୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ଅକୃତଵ୍ରଣ ଶକ୍ଯୋ ଵୈ ଦ୍ରୁଷ୍ଟୁଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଵର
ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି ଅକୃତବ୍ରଣ, ଯିଏ ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ?
ଭଵନ୍ତମେଵ ସତତଂ ରାମଃ କୀର୍ତଯତି ପ୍ରଭୋ। ସୃଞ୍ଜଯୋ ମେ ପ୍ରିଯସଖୋ ରାଜର୍ଷିରିତି ପାର୍ଥିଵ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ରାମ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି, କହନ୍ତି— 'ସୃଞ୍ଜୟ ମୋର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ, ରାଜାଋଷି' ବୋଲି, ରାଜା।
ଇହ ରାମଃ ପ୍ରଭାତେ ଶ୍ଵୋ ଭଵିତେତି ମତିର୍ମମ। ଦ୍ରଷ୍ଟସ୍ଯେନମିହାଯାନ୍ତଂ ତଵ ଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା
ମୋ ମନେ ହେଉଛି, ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ରାମ ଏଠାକୁ ଆସିବେ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ, ସେ ତୁମ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ଆସିବେ।
ଇଯଂ ଚ କନ୍ଯା ରାଜର୍ଷେ କିମର୍ଥଂ ଵନମାଗତା। କସ୍ଯ ଚେଯଂ ତଵ ଚ କା ଭଵତୀଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍
ଏହି କନ୍ୟା, ରାଜାଋଷି, କିଏ ପାଇଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି? ସେ କାହାର, ଏବଂ ତୁମେ ସହିତ ତାଙ୍କର କି ସମ୍ପର୍କ? ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଦୌହିତ୍ରୀଯଂ ମମ ଵିଭୋ କାଶିରାଜସୁତା ପ୍ରିଯା। ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ସ୍ଵଯଂଵରେ ତସ୍ଥୌ ଭଗିନୀଭ୍ଯାଂ ସହାନଧ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କନ୍ୟା ମୋର ନାତିଝି, କାଶୀରାଜଙ୍କ ପ୍ରିୟ କନ୍ୟା; ସ୍ୱୟଂବରରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଥିଲେ, କିଛି କମ୍ ନୁହଁନ୍ତି।
ଇଯମମ୍ବେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଜ୍ଯେଷ୍ଠା କାଶିପତେଃ ସୁତା। ଅମ୍ବିକାମ୍ବାଲିକେ କନ୍ଯେ କନୀଯସ୍ଯୌ ତପୋଧନ
ଏହି କନ୍ୟା 'ଅମ୍ବା' ବୋଲି ପରିଚିତ, କାଶୀରାଜଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା; ତାଙ୍କର ଭଉଣୀମାନେ ଅମ୍ବିକା ଓ ଅମ୍ବାଲିକା, ହେ ତପସ୍ଵୀ।
ସମେତଂ ପାର୍ଥିଵଂ କ୍ଷତ୍ରଂ କାଶିପୁର୍ଯାଂ ତତୋଽଭଵତ୍। କନ୍ଯାନିମିତ୍ତଂ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ତତ୍ରାସୀଦୁତ୍ସଵୋ ମହାନ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ କାଶୀନଗରୀରେ ଏହି କନ୍ୟା ପାଇଁ ଏକଠି ହେଲେ; ଏଠାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା, ମହାମୁନି।
ତତା କିଲ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଭୀଷ୍ମଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ନୃପାନ୍ । ଅଧିକ୍ଷିପ୍ଯ ମହାତେଜାସ୍ତିସ୍ତ୍ରଃ କନ୍ଯା ଜହାର ତାଃ
ସେଠାରେ, ମହାବୀର ଭୀଷ୍ମ, ଶାନ୍ତନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ହରାଇ, ସେଇ ତିନିଜଣି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପୃଥିଵୀପାଲାନଥ ଭୀଷ୍ମୋ ଜଗାହ୍ଵଯମ୍ । ଆଜଗାମ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା କନ୍ଯାଭିଃ ସହ ଭାରତଃ
ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜିତି, ଭୀଷ୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ, ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ ସହ ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ଆଣିଲେ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସତ୍ଯଵତ୍ଯୈ ନିଵେଦ୍ଯାଥ ଵିଵାହଂ ସମନନ୍ତରମ୍ । ଭ୍ରାତୁର୍ଵିଚିତ୍ରଵୀର୍ଯସ୍ଯ ସମାଜ୍ଞାପଯତ ପ୍ରଭୁଃ
ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଇ, ସେ ସହସା ତାଙ୍କର ଭାଇ ବିଚିତ୍ରବୀର୍ୟଙ୍କ ବିବାହ ଆଦେଶ କଲେ।
ତଂ ତୁ ଵୈଵାହିକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କନ୍ଯେଯଂ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଗାଙ୍ଗେଯଂ ମନ୍ତ୍ରିମଧ୍ଯେ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭ
କନ୍ୟା ପାଇଁ ବିବାହ ଠିକ୍ ହେବା ପରେ, ସେଠି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କନ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମଯା ସାଲ୍ଵପତିର୍ଵୀରୋ ମନସାଽଭିଵୃତଃ ପତିଃ । ନ ମମାର୍ହସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦାତୁଂ ଭ୍ରାତ୍ରେଽନ୍ଯମାନସାମ୍
ମୁଁ ମନରେ ପୂର୍ବରୁ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ ମୋ ବର ପରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି; ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆପଣ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ଭୀଷ୍ମଃ ସଂମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ । ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଵିସସର୍ଜେମାଂ ସତ୍ଯଵତ୍ଯା ମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୀଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅନୁଜ୍ଞାତା ତୁ ଭୀଷ୍ମେଣ ସାଲ୍ଵଂ ସୌଭପତିଂ ତତଃ। କନ୍ଯେଯଂ ମୁଦିତା ତତ୍ର କାଲେ ଵାଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ, ସେଇ କନ୍ୟା ଖୁସି ହୋଇ, ସମୟରେ ସାଲ୍ବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିସର୍ଜିତାସ୍ମି ଭୀଷ୍ମେଣ ଧର୍ମଂ ମାଂ ପ୍ରତିପାଦଯ। ମନସାଭିଵୃତ୍ତଃ ପୂର୍ଵଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ପାର୍ଥିଵର୍ଷମ
ଭୀଷ୍ମ ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଇଛନ୍ତି; ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମନରେ ତୁମକୁ ବର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି, ରାଜା।
ପ୍ରତ୍ଯାଚଖ୍ଯୌ ଚ ସାଲ୍ଵୋଽସ୍ଯାଶ୍ଚାରିତ୍ରସ୍ଯାଭିଶଙ୍କିତଃ । ସେଯଂ ତପୋଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତା ତାପସ୍ଯେଽଭିରତା ଭୃଶମ୍
କିନ୍ତୁ ସାଲ୍ବ ତାଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଉପରେ ସନ୍ଦେହ କରି ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ଏହିପରି ସେ ଏହି ତପୋବନକୁ ଆସି, ଗଭୀର ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ମଯା ଚ ପ୍ରତ୍ଯଭିଜ୍ଞାତା ଵଂଶସ୍ଯ ପରିକୀର୍ତନାତ୍। ଅସ୍ଯ ଦୁଃଖସ୍ଯ ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଭୀଷ୍ମମେଵେହ ମନ୍ଯତେ
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ବଂଶର କଥା କହିବା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି। ଏହି ଦୁଃଖର ଆରମ୍ଭ କାହିଁକି ହେଲା, ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏହାର କାରଣ ଭାବେ ମନେ କରନ୍ତି।
ଭଗଵନ୍ନେଵମେଵେହ ଯଥାହ ପୃଥିଵୀପତିଃ। ଶରୀରକର୍ତା ମାତୁର୍ମେ ସୃଞ୍ଜଯୋ ହୋତ୍ରଵାହନଃ
ଭଗବାନ, ଏଠି ଯେପରି ଭୂପତି କହିଛନ୍ତି, ମୋ ଶରୀରର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୋ ମାଆଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, ସୃଞ୍ଜୟ ହୋତ୍ରବାହନ।